Mỗi người một ngả

Chương 4: Mỗi người một ngả

– Đưa rồi, – con Nhàn nói. – Em đưa chị rồi.

Nó nói câu đó sáng ngày bốn tháng Chín năm 2012, miệng còn dính vụn bánh mì, mắt không nhìn anh nó mà nhìn cái bàn trực có máy bộ đàm. Vọng tin. Một đứa chín tuổi vừa thức trắng ở trạm biên phòng, ba nó vừa được kéo lên từ một chiếc ghe đang chìm, nó không có lý do gì để nói dối. Vọng nghĩ vậy, và suốt tám năm sau, nó không nghĩ lại.

Ông Hiên được đưa vào bờ chiều hôm đó, nằm trên tấm ván đặt ngang khoang một chiếc ghe khác, chân phải bó nẹp tre. Ông không nói gì về con ghe. Ông chỉ hỏi bà Thắm đã cho thằng Vọng đi Hải Phòng chưa.

Vọng không đi Hải Phòng.

Tháng Mười năm 2012, Bảo Ninh.

Con ghe chìm mang theo cái máy mới mua ba trăm triệu, mới trả được mười hai triệu tiền lãi. Ngân hàng cho giãn nợ sáu tháng. Ông Hiên nằm nhà, cái chân gãy liền xương lệch, đi phải chống gậy. Bà Thắm đi làm thuê cho một lò nước mắm, sáng đi tối về, tay ngâm muối tróc da.

Vọng gửi giấy xin bảo lưu kết quả cho trường Hàng hải, rồi xin đi bạn ghe cho chú Tư. Bạn ghe là chữ người làng gọi những người không có ghe, đi làm thuê trên ghe người khác, chia phần theo mẻ cá. Chuyến đầu tiên Vọng say sóng nôn tới mật xanh mật vàng, nằm bẹp trong khoang ba ngày. Chú Tư không cười. Chú chỉ nói, ba mày hồi mười tám tuổi cũng y rứa.

Mỗi lần ghe vào bờ, việc đầu tiên Vọng làm là hỏi mạ có thư không.

– Thư chi?

– Thư ở Hà Nội gửi về.

– Không có. – Bà Thắm nhìn con. – Mi chờ thư đứa mô?

Vọng không trả lời. Trong tờ giấy học trò nó kẹp vào cuốn sách, nó đã viết địa chỉ nhà, ghi rõ từng chữ, và viết một câu mà giờ nó thuộc lòng, vì đã viết đi viết lại bốn lần: "Nếu Trâm Anh muốn, gửi cho mình một lá thư. Một chữ cũng được. Nếu không có thư, mình hiểu." Nó đã nghĩ câu cuối đó rất người lớn. Giờ thì nó thấy cái câu đó như một cái bẫy tự mình giăng ra rồi tự bước vào.

Tháng Mười trôi qua, không có thư. Tháng Mười Một, nhà bán.

Người mua là một ông chủ nậu cá ở Đồng Hới, mua cả miếng đất sát biển để làm kho. Số tiền đủ trả ngân hàng và còn dư một ít. Cả nhà dọn lên thuê hai gian nhà cấp bốn ở một làng chài khác cách đó ba chục cây số về phía bắc, gần lò nước mắm bà Thắm làm. Ngày dọn nhà, Vọng đứng nhìn cái hiên có bóng đèn tròn nơi ba nó ngồi vá lưới, nhìn cái bàn gỗ góc sân nơi nó từng tính lãi, rồi bê thùng đồ lên xe. Nó dặn ông chủ mới, nếu có thư gửi về tên Đình Vọng thì giữ giùm. Ông chủ mới gật đầu, nói chắc chắn rồi, mà mắt đang nhìn cái bờ rào cần đập.

Tháng Mười Hai năm 2012, Hà Nội.

Phòng trọ của Trâm Anh ở tầng bốn một căn nhà ống trong ngõ sâu gần Ngã Tư Sở, rộng chín mét vuông, ở ghép với một chị học năm ba ngành sư phạm. Cửa sổ nhìn ra bức tường nhà bên cạnh, cách chưa tới một sải tay. Muốn thấy trời phải thò đầu ra ngoài, ngửa cổ lên, và ngay cả khi thấy thì trời Hà Nội mùa đông cũng chỉ là một tấm vải xám.

Con Hằng gọi điện vào một tối thứ Bảy. Nó học kế toán ở Huế, gọi để kể chuyện bạn trai mới, rồi như tiện thể:

– Mày biết chuyện thằng Vọng chưa?

– Chuyện chi?

– Ghe ba nó chìm hồi đầu tháng Chín. Ba nó gãy chân. Nó không đi Hải Phòng, đi bạn ghe rồi. Nghe nói nhà bán luôn.

Trâm Anh ngồi trên mép giường, cầm điện thoại, nhìn bức tường nhà bên cạnh.

– Đầu tháng Chín là ngày mô?

– Tao không biết. Mạ tao nói lại, nghe bà bán cá nói. Mày không biết hả? Tao tưởng mày biết.

Cô không biết. Cô ngồi thẳng người lên, đếm ngày trong đầu. Nếu đó là đêm ba tháng Chín, thì sáng hôm đó nó không ra được là phải. Cô thấy ngực mình nhẹ đi một chút, rồi nặng lại ngay. Ba tháng rồi. Ba tháng, mà không một tin. Nó biết nhà cô ở kiệt nào, biết mạ cô bán cháo canh dưới cái dù xanh đầu dãy cá. Chỉ cần nhắn qua mạ cô một câu. Một câu thôi.

Tối đó cô viết một lá thư. Cô viết bằng bút mực, xé bỏ ba tờ, tới tờ thứ tư thì để nguyên những chỗ gạch xóa. Cô hỏi ba nó có khỏe không. Cô kể Hà Nội lạnh, trời toàn màu xám, cô chưa thấy được ngôi sao nào. Cô không hỏi vì sao nó không ra bờ kè. Cuối thư cô ghi địa chỉ phòng trọ, ghi số điện thoại, rồi viết thêm một dòng nhỏ dưới cùng, ngay chỗ mép giấy: "Mình đợi tới sáu giờ hai mươi."

Lá thư quay lại vào giữa tháng Một năm 2013. Phong bì có con dấu đỏ của bưu điện và một dòng viết tay: "Người nhận đã chuyển đi, không rõ địa chỉ."

Trâm Anh cầm lá thư đứng ở chân cầu thang, chỗ hộp thư chung của dãy trọ. Chị cùng phòng đi ngang, hỏi thư ai mà mặt buồn vậy. Cô nói thư của mình, gửi cho mình. Chị ấy cười, tưởng cô nói đùa.

Cô bỏ lá thư vào đáy ba lô, dưới mấy cuốn giáo trình. Cô không mở ra đọc lại. Cô cũng không vứt.

Năm 2014, trên biển.

Vọng không quay lại Hàng hải. Hết hạn bảo lưu, nó xin vào một trường nghề đào tạo thủy thủ, học tám tháng, vừa học vừa đi bạn ghe những ngày nghỉ. Tháng Năm năm 2014, một công ty cung ứng thuyền viên nhận nó lên một tàu chở hàng rời, cờ nước ngoài, thủy thủ đoàn hai mươi ba người, mười chín người Việt. Nó ký hợp đồng mười tháng. Tiền lương tháng đầu tiên nó gửi về hết, giữ lại đúng hai trăm nghìn để mua một cái đèn pin đội đầu.

Việc của thủy thủ trực ca là đứng trên cánh gà buồng lái, nhìn ra biển, báo cho sĩ quan những gì mắt thấy: đèn tàu khác, phao, thuyền đánh cá không bật đèn. Ca của Vọng là ca bốn tới tám, cả sáng lẫn chiều. Người ta than ca này cực, vì phải dậy lúc ba rưỡi sáng. Vọng thì xin giữ ca đó.

Đêm đầu tiên trên biển Ấn Độ Dương, gần năm giờ sáng, Vọng đứng ở cánh gà, gió mặn tạt vào mặt, và thấy sao Mai lên ở mũi tàu. Nó sáng như mọi lần, trắng, đứng yên. Ông thuyền trưởng người Philippines đi ngang, thấy nó đứng nhìn, hỏi bằng tiếng Anh nó đang nhìn gì. Vọng chỉ. Ông ấy nói tên ngôi sao bằng tiếng Anh, Vọng nói bằng tiếng Việt, hai người cười. Ông thuyền trưởng nói ở quê ông, người ta cũng gọi ngôi sao này bằng hai tên, buổi sáng một tên, buổi chiều một tên.

Vọng giơ nắm tay ra đo. Hai nắm. Hai mươi độ. Nó nghĩ tới một bàn tay khác đang giơ lên đâu đó, đo ngôi sao này qua một ô cửa sổ nhỏ ở Hà Nội, rồi nó thôi không nghĩ nữa. Nó đã học được cách thôi không nghĩ, giống như học cách đứng vững khi tàu lắc.

Năm 2015, Hà Nội.

Bảo Lâm học cùng khóa với Trâm Anh nhưng ngành hải dương học, người Hà Nội gốc, nhà ở phố Hàng Bạc, đeo kính gọng đen, nói chuyện chậm rãi như đọc bản tin. Anh ấy là người đầu tiên chỉ cho cô cách leo lên sân thượng khu giảng đường để thấy được một mảng trời rộng hơn cái ô cửa sổ chín mét vuông. Anh ấy không biết tên ngôi sao nào. Anh ấy biết tên của mọi dòng hải lưu trên Biển Đông, và biết nấu bún thang ngon hơn mẹ anh ấy.

Họ yêu nhau vào năm ba, theo cách hai người làm cùng một bài tập nhóm rồi một ngày nhận ra là không muốn làm với ai khác. Bảo Lâm tử tế. Anh nhớ ngày sinh nhật mạ cô, gửi về Đồng Hới một hộp ô mai Hàng Đường. Mạ cô gọi điện ra, nói thằng nớ được, lễ phép, người Hà Nội mà không chảnh.

Mùa hè năm 2015, Trâm Anh đưa Bảo Lâm về Đồng Hới. Họ đi biển Nhật Lệ, ăn cháo canh của mạ, ghé trường cũ. Cô Lành vẫn ngồi trong thư viện, vẫn cái áo bà ba màu cánh sen, tóc bạc nhiều hơn. Cô Lành nhìn Bảo Lâm từ đầu xuống chân như nhìn một cuốn sách mới nhập về chưa kịp đánh số.

– Bạn trai hả con?

– Dạ.

– Người ngoài Bắc. – Cô Lành gật gù. – Được. Đeo kính là chịu đọc sách.

Bảo Lâm cười. Trâm Anh nhìn quanh thư viện. Mấy cái giá sách cũ vẫn thế. Tấm bảng ghi tên học trò đậu đại học năm 2012 đã được xóa từ lâu, giờ ghi tên những đứa khác. Cái hộp bánh trung thu cũ ở góc trong cùng không còn, thay vào đó là ba cái thùng nhựa có nắp đề "Phiếu cũ".

Cô không hỏi cô Lành về Vọng. Cô Lành cũng không nói.

Tháng Hai năm 2016, Đồng Hới.

Vọng về phép sau hai hợp đồng liền, hai mươi mốt tháng không đặt chân lên đất Quảng Bình. Nó đen hơn, vai rộng hơn, tóc cắt ngắn sát nên không còn dựng như lông nhím. Nó gửi đủ tiền cho ba mạ thuê một miếng đất nhỏ làm sân phơi cá, cho con Nhàn đi học thêm tiếng Anh. Con Nhàn mười ba tuổi, gầy và cao vọt, mỗi lần anh nó về là trốn vào buồng, không hiểu vì sao.

Ngày thứ ba về phép, Vọng chạy xe máy về Đồng Hới, vào trường cũ. Thư viện đang mùa thi học kỳ, học trò ngồi kín bàn. Cô Lành nhận ra nó ngay, đứng bật dậy, đánh rơi cái kính lão.

– Thằng Vọng. Trời đất ơi. Mi đi tàu thiệt hả?

– Dạ thiệt cô.

Cô Lành kéo nó ra hành lang, hỏi han ba mạ, hỏi chuyện tàu, chuyện biển. Nó trả lời từng câu. Rồi nó hỏi, giọng làm như không có gì:

– Con nhỏ Trâm Anh lớp A1 năm con, giờ ra răng cô?

Cô Lành nhìn nó. Cái nhìn không cười, không trách, cái nhìn của người bán cá.

– Nó ra trường năm ni. Hè rồi nó về đây, dắt theo bạn trai. Người Hà Nội, đeo kính, hiền. Mạ nó khoe với cả chợ, chắc ra trường là cưới.

Vọng gật đầu.

– Dạ. Rứa thì tốt cô.

– Mi muốn cô nhắn chi không?

– Dạ thôi cô.

Nó chào cô Lành, đi ra bãi xe. Ở cổng, nó đứng lại, ngẩng nhìn trời theo thói quen. Mây thấp, đuôi dài như đuôi ngựa. Hai, ba ngày nữa đổi gió.

Tối đó nó gọi cho công ty cung ứng thuyền viên. Có một tàu hàng đang thiếu thủy thủ, xuất phát từ cảng Singapore cuối tháng Ba, hợp đồng mười hai tháng, gia hạn được. Người bên công ty hỏi nó có chắc không, vì nó mới về phép được ba ngày.

– Chắc, – Vọng nói. – Mấy năm cũng được.

— Hết chương 4 —