Nút con ong

Chương 9: Nút con ong

Thứ Sáu, Bính không gửi clip đi đâu cả. Chín giờ tối, ông ta nhắn cho tôi đúng một dòng: "Chủ nhật cuối tháng. Tôi đến quay." Không hơn một chữ. Bốn mươi năm trước, sau mỗi đêm diễn, Bính cũng hay để lại cho tôi những mẩu giấy một dòng dưới cái gương trang điểm, "Cảnh ba ông vào chậm nửa nhịp", "Mai đổi giày đi, giày ông kêu". Tôi đọc tin nhắn, và tôi biết ông ta nhận lời thách.

Sáng thứ Bảy, Nhàn đến ngõ Văn Chương.

Tôi đang đứng ở vòi nước chiếu nghỉ giặt cái áo sơ mi trắng thì nghe tiếng giày lên cầu thang sắt, leng keng từng bậc. Cô mặc quần bò, áo phông xám, tóc buộc gọn, không trang điểm, trông trẻ hơn mấy tuổi so với cô dược sĩ áo blouse hôm trước. Cô dừng ở bậc cuối, nhìn cái chậu nhôm đầy bọt xà phòng, nhìn cái áo sơ mi tôi đang vò.

– Chú giặt áo cho đám cưới à? – Cô hỏi.

– Chú giặt áo vì nó bẩn. – Tôi nói. – Cháu ngồi đi. Ở đây chỉ có cái bậc cầu thang.

Cô ngồi xuống bậc cầu thang. Tôi vắt áo, phơi lên sợi dây thép căng ngang cửa sổ. Thằng sinh viên phòng bên thò đầu ra, thấy có khách lại thụt vào.

– Bà Hảo nhắn cho chị Lụa. – Nhàn nói. – Chị Lụa chắc kể chú rồi.

– Ừ.

– Cháu không hiểu. – Cô nói, và lần đầu tiên tôi nghe trong giọng cô có một thứ khác ngoài sự đều đều. – Bà ấy chỉ gặp chú hai lần. Sao bà ấy nhất định phải là chú? Đổi người khác thì bà ấy biết sao được?

Tôi đứng im với hai bàn tay ướt. Tôi có thể nói thật. Tôi có thể kể cho cô nghe về quán cà phê ở Tôn Đức Thắng, về xấp ảnh trong phong bì giấy xi măng, về tờ giấy có những con số sáu triệu chạy xuống tận năm 2036. Nhưng nếu tôi nói, thì đúng như bà Hảo đã tính: cô sẽ biết mẹ chồng cô biết. Từ ngày ấy, mỗi lần bước vào cái nhà ba tầng ấy, cô sẽ phải đóng một vai mà cô biết người xem đã biết là vai. Không ai sống nổi như thế. Tôi đã thử, trên sân khấu, và tôi biết.

– Vì bà ấy quen mặt chú. – Tôi nói. – Người buôn bán nhớ mặt khách. Đổi mặt là bà ấy nhận ra ngay.

Nhàn nhìn tôi một lúc. Tôi biết cô không tin hẳn. Nhưng cô không hỏi nữa.

– Chú đóng nốt buổi cưới. – Cô nói. – Cháu xin chú. Tiền công cháu trả gấp đôi.

– Chú lấy như cũ.

– Nhưng cháu xin chú một điều. – Cô nói, nhanh hơn. – Hôm ấy, bố cháu không được có mặt.

– Rạp do bố cháu dựng. – Tôi nói. – Đội bố cháu dựng từ tối thứ Bảy, xong trước năm giờ sáng. Năm giờ bố cháu về. Khách đến bảy giờ. Không ai thấy bố cháu đâu.

Cô cúi đầu xuống. Hai bàn tay đặt trên đầu gối, ngón trỏ có vết mực tím miết lên miết xuống đường chỉ của cái quần bò.

– Chú biết vì sao cháu không cho chị Lụa huỷ rạp không? – Cô hỏi.

– Vì không kịp tìm đội khác.

– Không phải. – Nhàn nói. – Chị Lụa tìm được đội khác rồi. Đắt hơn ba triệu. Cháu bảo thôi, cứ để đội cũ.

Cô đứng dậy, phủi quần, đi xuống cầu thang. Đến chiếu nghỉ tầng dưới, cô dừng lại, không quay lên.

– Cháu chưa thấy bố cháu buộc rạp bao giờ. – Cô nói. – Hồi bé, bố đi làm từ sáng sớm, tối mịt mới về. Cháu chỉ thấy cái cặp của cháu.

Rồi cô đi.

Một tuần sau, tối thứ Bảy cuối cùng của tháng Mười, tám giờ, hai chiếc xe tải nhỏ của bà Vạn đỗ ở đầu dãy nhà tập thể Kim Liên. Khoảng sân giữa hai dãy nhà năm tầng rộng chừng hai trăm mét vuông, có hai cây bàng già, một cái cột điện, một cái bể nước cũ đã lấp. Ban ngày trẻ con đá bóng, tối các bà ra đi bộ. Tối nay, sáu người thợ mặc áo bảo hộ màu cam nhảy xuống từ thùng xe, bốc từng bó khung thép xuống nền xi măng. Tiếng thép va vào nhau leng keng vang lên giữa hai bức tường như tiếng chuông.

Ông Tráng nhảy xuống sau cùng. Ông đội mũ lưỡi trai, áo bảo hộ cài kín cúc. Ông không nhìn lên tầng ba. Ông nhìn xuống đất, đi đo khoảng sân bằng bước chân, đếm thầm, rồi chỉ cho thợ chỗ đặt cột.

Bà Ngọ đứng trên ban công tầng ba nhìn xuống, một lúc thì xách xuống một phích nước và một ấm trà. Bà đặt lên cái bể nước cũ, rót ra mấy cái chén, gọi to:

– Các anh nghỉ tay uống nước đã nhá.

Thợ trẻ ùa lại uống. Ông Tráng uống sau cùng, đứng xa, cầm chén bằng hai tay. Bà Ngọ đứng nhìn ông rất lâu, rồi quay sang tôi, nói khẽ:

– Ông này là bố thật con bé hả?

Tôi giật mình. Bà Ngọ cười, cái cười của bà già bảy mươi tuổi đã sống ở dãy tập thể này năm mươi năm.

– Cái cằm. – Bà nói. – Cái cằm vuông y như con bé. Ông thì cằm nhọn. Tôi nhìn ông từ hôm dạm ngõ đã biết không phải. Nhưng con Lụa nó dặn, thì tôi im nhá.

Đến mười giờ, khung rạp đã dựng xong, mái vòm thép trắng phủ một lớp bạt trắng. Đến mười hai giờ, đèn đã treo, những bóng đèn tròn nhỏ chạy dọc các thanh ngang. Đến một giờ sáng, thợ trẻ bắt đầu buộc voan.

Tôi xin ông Tráng một cái thang.

– Ông buộc làm gì? – Ông hỏi.

– Tôi học rồi. – Tôi nói. – Học nhanh, quên nhanh. Nhưng cái này tôi chưa quên.

Ông nhìn tôi, rồi đưa cho tôi cái thang chữ A thấp nhất. Chúng tôi buộc voan ở hai đầu một thanh ngang, mỗi người một đầu, tiến dần vào giữa. Vòng hai vòng, gập đuôi vào trong, luồn qua giữa, kéo. Nút con ong. Tôi buộc mười cái thì hỏng hai, phải tháo ra buộc lại. Ông Tráng buộc ba mươi cái không hỏng cái nào.

Đến khoảng ba giờ sáng, khi hai chúng tôi gặp nhau ở giữa thanh ngang cuối cùng, ông dừng tay.

– Đêm ấy, giờ này tôi còn đang ngồi mâm. – Ông nói.

Tôi không hỏi đêm nào.

– Đám cưới thằng Khoát, thợ phụ trong đội tôi. – Ông nói, mắt nhìn vào dải voan trong tay. – Nhà nó ở xã bên. Tôi đi từ chiều. Người ta mời, tôi uống. Không uống là không nể. Uống đến bốn giờ, tôi bảo về, người ta giữ, tôi lại uống. Gần năm giờ tôi mới lên xe. Trời còn tối. Đến đầu chợ thì trời bắt đầu xám. Tôi thấy cái xe gỗ của bà Lành, thấy cái đèn dầu bà ấy treo ở đầu xe. Tôi thấy rõ lắm. Nhưng cái tay tôi không bóp phanh được.

Ông ngừng lại. Ở dưới sân, một thằng thợ trẻ đang hát khe khẽ một bài nhạc trẻ, sai lời.

– Cái nồi xôi đổ ra đường. – Ông nói. – Xôi xéo vàng ruộm, rắc hành phi. Sáu giờ, con bé Nhàn cầm năm nghìn đi học, đi qua đầu chợ. Người ta chưa kịp dọn. Nó thấy cái nồi xôi đổ. Nó thấy tôi ngồi bệt ở đấy. Người ta kể lại với tôi, lúc tôi ở trong trại. Nó đứng nhìn, tay cầm tờ năm nghìn, không khóc. Rồi nó quay về nhà. Từ đấy nó không ăn xôi xéo nữa.

Tôi buộc nốt nút cuối cùng. Kéo một cái. Nút dẹt, hai vòng ôm sát nhau, đuôi giấu kín.

– Ông có viết tên tôi lên tay không? – Ông Tráng hỏi.

Tôi giật mình nhìn ông.

– Bà Vạn kể. – Ông nói. – Hôm ông đến đặt cọc, lúc ông rút ví, tay áo ông tuột lên. Bà ấy thấy mấy chữ mờ mờ. Bà ấy hỏi tôi ông có xăm tên tôi lên tay không.

Tôi kéo tay áo lên. Vệt mực cũ đã mờ gần hết, chỉ còn một vệt xanh lờ mờ như vết bầm.

– Tôi viết trước mỗi vai. – Tôi nói. – Tên vai. Diễn xong thì rửa. Thầy tôi dạy. Đêm nay tôi chưa viết.

– Sao chưa viết?

– Vì đêm nay anh đứng đây. – Tôi nói. – Anh đứng đây thì tôi không phải là anh.

Ông Tráng nhìn cổ tay tôi rất lâu. Rồi ông móc trong túi áo bảo hộ ra một cây bút bi, thứ bút ông vẫn dùng để ghi số mâm lên tay khi dựng rạp. Ông cầm lấy cổ tay trái của tôi, lật ngửa lên, đặt lên đầu gối mình. Bàn tay ông thô và nóng.

Ông viết. Từng nét chậm, run, như viết lên tờ hoá đơn của bà Vạn. "Tráng". Chỉ một chữ. Nét móc của chữ "g" kéo dài ra, chạm tới đường gân xanh.

– Mai ông đóng hộ tôi. – Ông nói. – Đóng cho tử tế.

Năm giờ kém mười lăm, rạp xong. Mái vòm trắng phủ voan, đèn tròn sáng lung linh, cổng hoa giả dựng ở lối vào, hai hàng ghế bọc vải trắng thẳng tắp. Ông Tráng đi một vòng quanh rạp, giật thử từng nút voan, rồi gọi thợ lên xe.

Ông là người cuối cùng lên. Ông đứng ở bậc xe một lúc, nhìn lên ban công tầng ba, nơi cửa sổ phòng bà Ngọ đã sáng đèn, có bóng người qua lại. Rồi ông kéo mũ lưỡi trai xuống, bước lên. Hai chiếc xe tải nhỏ nổ máy, chạy ra khỏi dãy tập thể, đèn hậu đỏ khuất sau góc nhà.

Năm giờ rưỡi, trời bắt đầu xám. Nhàn đi xuống từ tầng ba, mặc áo choàng ngủ màu trắng, tóc đã cuộn lô, mặt đã đánh lớp kem nền đầu tiên. Cô thợ trang điểm gọi với theo từ cửa sổ, cô không trả lời. Cô bước vào rạp.

Cô đi chậm giữa hai hàng ghế, ngửa đầu nhìn lên mái vòm. Tôi đứng ở góc rạp, cạnh cái cột điện, không lên tiếng.

Cô dừng lại dưới thanh ngang thấp nhất, chỗ voan buộc ngang tầm tay với. Cô đưa tay lên, chạm vào một nút buộc. Ngón tay cô lần theo hai vòng vải dẹt ôm sát nhau, tìm cái đuôi giấu kín. Cô tìm thấy. Cô kéo.

Nút bung ra. Dải voan rơi xuống, phấp phới trước mặt cô.

Cô đứng im. Rồi, không nhìn, như một đứa trẻ lớp ba buộc lại quai cặp lúc chạy ra cổng trường. Hai bàn tay cô vòng dải voan hai vòng quanh thanh thép, gập đuôi vào trong, luồn qua giữa, kéo một cái.

Nút con ong. Dẹt, phẳng, đuôi giấu kín. Không sai một nếp.

— Hết chương 9 —