Hợp đồng không có ngày hết hạn

Chương 6: Hợp đồng không có ngày hết hạn

Quán cà phê ở đầu phố Tôn Đức Thắng có hai tầng, tầng dưới bán mang đi, tầng trên kê sáu bộ bàn ghế gỗ thấp. Cửa sổ nhìn xuống dòng xe máy đang nối đuôi nhau bò qua ngã tư. Bà Hảo ngồi ở bàn trong cùng, quay lưng vào tường, trước mặt là một cốc trà gừng bốc khói và một cái phong bì giấy xi măng to bằng tờ lịch. Bà mặc áo sơ mi lụa màu ghi, tóc búi thấp, không đeo chuỗi hạt vàng. Không có cái quạt giấy. Hôm nay bà không cần quạt.

– Anh ngồi đi. – Bà nói. – Anh uống gì?

– Trà đá.

Bà gọi cho tôi một cốc trà đá, rồi đẩy cái phong bì sang phía tôi.

– Anh xem đi. Xem cho biết người ta làm việc thế nào.

Trong phong bì có một xấp ảnh in trên giấy bóng, cỡ bằng bưu thiếp. Tấm đầu tiên là một tấm áp phích cũ chụp lại, của đoàn kịch tỉnh năm 1996, vở "Lý Thông", tôi đứng giữa, mặc áo gấm, mặt bôi phấn trắng, cười gian. Tấm thứ hai là tôi ở cổng một bệnh viện, đẩy xe lăn cho một bà cụ, cái hôm tuần trước tôi đóng con trai đưa mẹ đi khám. Tấm thứ ba là cầu thang sắt xoắn ốc nhà trọ tôi ở ngõ Văn Chương. Tấm thứ tư là cái bãi rạp dưới chân đê sông Đuống, có một người mặc áo bảo hộ màu cam đứng trên thang. Tấm thứ năm là chiếc áo mưa cánh dơi màu cam dưới gốc nhãn, chụp từ đầu hồi nhà vườn Ba Vì.

Tấm cuối cùng là một cái cổng gạch thấp ở nông thôn, bên cạnh là một cái chợ xã lợp tôn. Không có người trong ảnh. Chỉ có cái cổng.

– Đó là nhà bà Lành. – Bà Hảo nói. – Ông Bính đi tận Phú Thọ hỏi. Mất hai ngày. Cả xã còn nhớ chuyện năm 2008. Người ta kể cả cái tên ông Tráng, cả chuyện bố say rượu đi tù, mẹ chết trong lúc chồng ở trại, con bé mười bảy tuổi khoá cửa buồng không cho bố vào. Ở quê, chuyện gì người ta cũng nhớ.

Tôi xếp xấp ảnh lại, cho vào phong bì. Tay tôi không run. Trên sân khấu, đến cảnh bị lật mặt, tay diễn viên không được run, vì khán giả hàng đầu nhìn thấy tay.

– Chị trả ông Bính bao nhiêu? – Tôi hỏi.

– Mười lăm triệu. – Bà nói. – Đắt, nhưng đáng.

– Thế bây giờ chị muốn huỷ đám cưới?

Bà Hảo nhấp một ngụm trà gừng. Rồi bà đặt cốc xuống, xoay cái quai cốc về đúng hướng tay phải, như người sắp bày hàng.

– Không. – Bà nói. – Tôi muốn anh đóng tiếp.

Tôi nhìn bà. Ngoài cửa sổ, một chiếc xe buýt bóp còi dài, làm cả dãy xe máy dạt sang một bên.

– Tôi đã mời hai trăm khách. – Bà nói, giọng đều như đọc số tiền hàng. – Đã đặt sáu mươi mâm ở nhà hàng cho bên nhà trai. Cả chợ biết con trai tôi sắp cưới một cô dược sĩ, mồ côi mẹ, bố làm cai thầu trong Nam ra. Thằng Toàn nó thương con bé. Cái đấy tôi biết. Con bé nó tốt, cái đấy tôi cũng biết. Nó ngoan, nó đảm, nó không ham tiền, lương nó bao nhiêu nó nói thật bấy nhiêu. Tôi không chê con bé.

– Chị chê bố nó.

– Tôi không chịu được bố nó. – Bà sửa. – Khác nhau đấy anh ạ.

Bà nhìn xuống cốc trà gừng.

– Bố tôi uống rượu. – Bà nói, chậm hơn. – Ở quê tôi, dưới Ninh Bình, ai cũng biết ông Tống say. Tối nào ông cũng say. Mẹ tôi giấu tôi với hai em dưới gầm giường. Tôi nằm dưới gầm giường nghe tiếng ông đập bàn, nghe tiếng mẹ tôi kêu, nghe tiếng cái phích nước vỡ. Năm tôi mười sáu tuổi, tôi đi xe khách lên Hà Nội, ngủ ở chợ, bán vải thuê. Bốn mươi năm, tôi có ba sạp vải, một cái nhà ba tầng, một thằng con kỹ sư. Tôi không để một ông say rượu nào bước vào nhà tôi nữa. Không bao giờ.

– Ông Tráng bỏ rượu mười tám năm rồi.

– Bố tôi cũng bỏ ba lần. – Bà nói, và cười, một cái cười khô như vỏ trấu. – Lần nào cũng thề.

Bà mở túi xách, lấy ra một tờ giấy gấp đôi, đặt lên bàn, không mở ra.

– Đây là việc tôi muốn anh làm. – Bà nói. – Anh đóng ông Tráng trong đám cưới. Rồi anh đóng tiếp. Tết anh sang chúc Tết nhà tôi. Giỗ ông bà nhà tôi anh đến thắp hương. Con bé đẻ, anh đến đầy tháng cháu. Tôi ốm, anh đến thăm. Họ hàng nhà tôi có việc, anh đi với tư cách thông gia. Tóm lại, nhà tôi có một ông thông gia tên Tráng, làm cai thầu, không uống rượu, tử tế, đi đâu cũng đẹp mặt. Mỗi tháng tôi gửi anh sáu triệu. Tết thêm một tháng. Bao giờ anh không đi lại được nữa thì thôi.

Tôi không nói gì. Tôi nghĩ đến cái thông báo của chủ nhà trọ dán ở chân cầu thang tuần trước: từ tháng sau, tiền phòng tăng từ hai triệu hai lên ba triệu. Tôi nghĩ đến đầu gối trái của tôi, mỗi lần leo cầu thang sắt lại kêu lục cục như bánh xe lăn trên sỏi. Tôi nghĩ đến cuốn sổ bảo hiểm xã hội của tôi, đóng được mười một năm thì đoàn giải thể, đứt từ đó, không đủ năm để lĩnh lương hưu. Sáu triệu một tháng, đều đặn, cho đến khi tôi không đi lại được nữa. Cả đời diễn, chưa vai nào trả tôi đều đặn như thế.

– Còn ông Tráng thật? – Tôi hỏi.

– Ông ta không được xuất hiện. – Bà nói. – Không đến đám cưới. Không đến gần nhà tôi. Không đến gần con bé. Hôm qua ông ta đứng dưới gốc nhãn, tôi không thấy, nhưng ông Bính thấy. Lần sau ông ta mà đứng ở đâu đấy gần đám cưới, thì anh biết rồi đấy.

– Còn Nhàn? Chị có định nói với cháu là chị biết không?

– Không. – Bà Hảo nói, rất nhanh. – Con bé không được biết là tôi biết. Thằng Toàn không được biết. Ông nhà tôi cũng không được biết. Cả nhà tôi chỉ có mình tôi biết, và mình anh biết. Thế là đủ.

– Vì sao?

Bà nhìn tôi như nhìn một đứa bán hàng hỏi một câu ngớ ngẩn.

– Vì con bé mà biết tôi biết, thì nó không còn sợ nữa. – Bà nói. – Nó không sợ nữa, thì có ngày nó dắt ông bố tù về. Còn nó tưởng tôi không biết, thì nó giữ bí mật ấy cho tôi cả đời. Người ta giữ bí mật của mình thì giữ chặt hơn giữ hộ người khác.

Tôi uống một ngụm trà đá. Đá đã tan gần hết, trà nhạt như nước lã.

Tôi đã đóng nhiều vai ác. Tôi đã đóng Lý Thông lừa Thạch Sanh đi canh miếu, đóng tên địa chủ cho vay nặng lãi, đóng ông chánh tổng ép dân nộp sưu. Những vai ấy đều có một đoạn thoại dài, giải thích vì sao mình ác. Người viết kịch nào cũng cho vai ác một lý do. Bà Hảo vừa đọc đoạn thoại của bà. Lý do của bà nằm dưới một gầm giường ở quê, bốn mươi năm trước, và nó thật hơn mọi lý do tôi từng thuộc.

Nhưng một lý do thật không làm cho việc bà đề nghị bớt đi chút nào.

– Còn ông Bảo? – Tôi hỏi.

Bà Hảo khẽ cau mày, như không hiểu sao tôi nhắc đến chồng bà.

– Ông ấy không biết gì đâu. – Bà nói. – Ông ấy chỉ biết ngồi nhìn cái ao.

Tôi nhớ đến câu ông Bảo nói ở đầu cầu thang tập thể Kim Liên. "Lần sau rót trà, anh nhớ kéo tay áo xuống." Tôi nhớ đến cái nhìn của ông bên bờ ao. "Thế thì được." Nếu bà Hảo nói đúng, thì ông Bảo không biết gì. Nếu bà nói sai, thì trong cái nhà ba tầng ấy, có hai người đang giữ hai bí mật khác nhau về cùng một ông thông gia, và không ai nói với ai.

– Tôi cần nghĩ. – Tôi nói.

– Anh có ba tuần. – Bà Hảo cầm tờ giấy gấp đôi lên, nhét vào túi áo khoác của tôi. – Trong đó tôi ghi rõ số tiền, ngày gửi. Không có chữ ký, anh yên tâm. Tôi biết con bé Lụa có luật không ký giấy. Đám cưới vào Chủ nhật cuối tháng Mười. Nếu đến hôm ấy anh không nhận, thì tôi huỷ cưới, và tôi sẽ nói lý do với cả họ, cả chợ. Con bé đi làm ở nhà thuốc, khách ra vào cả ngày. Người ta nói gì thì nói, tôi không ngăn được miệng ai.

Bà đứng dậy, khoác túi lên vai, để lại một tờ năm trăm nghìn dưới cốc trà gừng.

– Anh diễn hay đấy. – Bà nói, trước khi đi xuống cầu thang. – Hôm ăn hỏi tôi nhìn anh mà cũng suýt tin. Chính vì anh diễn hay nên tôi mới thuê anh.

Tôi ngồi lại một mình rất lâu. Rồi tôi mở tờ giấy gấp đôi. Chữ bà Hảo nghiêng, đều, viết bằng bút bi đen, kiểu chữ của người ghi sổ hàng bốn mươi năm. Từng tháng, từng con số sáu triệu, kéo dài hết một mặt giấy, xuống tận năm 2036, rồi một mũi tên nhỏ chỉ sang mặt sau. Mặt sau để trắng. Cô bé phục vụ đến dọn cốc, thấy tờ năm trăm nghìn thì nhìn tôi, tôi bảo của bà vừa rồi trả. Cô bé đi lấy tiền thừa, tôi bảo không cần, cứ để đấy, rồi đứng dậy đi.

Tôi đi bộ về. Từ đầu Tôn Đức Thắng về ngõ Văn Chương chỉ chừng một cây số. Tôi đi dọc bức tường gạch đỏ của Văn Miếu, nơi có mấy đứa học sinh mặc áo dài trắng đang chụp ảnh kỷ yếu, cười đùa ầm ĩ. Một đứa đứng trên bậc cổng, giơ tay làm hình trái tim, cả bọn hét lên. Tôi đi qua chúng, nghĩ đến ông bố của từng đứa, đang ở đâu đó, đang làm gì đó, có biết hôm nay con mình mặc áo dài đứng trên bậc cổng Văn Miếu không.

Đến đầu ngõ, chỗ quán bún ốc, túi quần tôi rung lên. Một tin nhắn.

Tôi lấy điện thoại ra. Màn hình hiện tên người gửi, cái tên mà hai năm nay tôi chỉ thấy trong danh sách cuộc gọi đi, chưa một lần trong danh sách đến.

"Đạt."

Tôi đứng im giữa ngõ. Một chiếc xe máy bấm còi sau lưng, tôi không nghe thấy. Tôi mở tin nhắn bằng ngón tay cái, chậm như mở một cái phong bì có thể chứa tin dữ.

"Bố. Mùng tám tháng Mười một con cưới. Con báo để bố biết thôi. Bố đừng đến."

— Hết chương 6 —