Hai lần bán

Chương 5: Hai lần bán

Lành không về dãy phản. Lành rẽ vào kho dầu phía sau Ty Đăng Chúc, nơi chứa những chum dầu lạc lớn và mấy chồng nan tre. Bèo bước vào theo, khép cửa lại sau lưng.

Trong kho tối om, chỉ có ánh sáng lọt qua khe vách. Lành đang quỳ trước một cái chum, cạy viên gạch dưới chân chum lên, định nhét gói bạc vào. Nghe tiếng cửa, Lành giật bắn người, gói vải rơi xuống, bạc vụn lăn tung tóe trên nền đất.

– Mày... – Lành há miệng. – Mày theo tao?

Bèo không trả lời. Nàng ngồi xổm xuống, nhặt từng mẩu bạc, đặt vào lòng bàn tay Lành. Bạc vụn lạnh như những hạt mưa đá.

– Tao không nói với ai đâu. – Nàng nói. – Mày nói với tao thôi.

Lành nhìn nàng. Môi Lành run lên. Rồi Lành òa khóc, cái khóc của đứa trẻ bị bắt quả tang, nước mắt nước mũi tèm lem, vai rung bần bật.

– Mẹ tao. – Lành nói qua tiếng nấc. – Hiệu thuốc đầu ngõ không cho chịu nữa. Tháng Chạp nó bảo nếu không trả bốn quan thì nó đến nhà xiết cái giường. Mẹ tao nằm trên cái giường ấy, Bèo ơi. Ho ra cả máu.

Bèo ngồi xuống cạnh Lành, lưng tựa vào cái chum lạnh.

– Mày bán gì cho Liên?

– Chuyện của mày. – Lành lau mũi bằng tay áo. – Từ hôm mày vào điện Tĩnh Chính. Mày ngủ dậy kể gì, tao nói lại. Mày bảo người sau bình phong hỏi giá gạo, tao nói. Mày bảo được cho lò than, tao nói. Liên cho tao cây trâm này, với nửa lạng bạc trước Tết. Tao biết là xấu. Nhưng tao nghĩ mấy chuyện vặt ấy thì hại gì ai.

– Còn cái nút?

Lành im bặt. Bèo nghe rõ tiếng chuột chạy trên xà kho.

– Cái nút đò. – Bèo nói chậm. – Đèn kéo quân trong phòng hoàng tử Khải rơi xuống vì có người tháo nút của tao ra, buộc lại bằng một cái nút đò khác, để thừa một đầu dây dài. Cả cấm thành chỉ có tao với mày biết buộc nút ấy. Chiều hai mươi ba mày ở đâu?

– Tao ở đây! Cả Ty Đăng Chúc thấy tao ngồi dán đèn đến tối! – Lành nắm chặt tay nàng. – Bèo, tao thề trên vong cha tao, tao không vào cung Ngọc Hoa. Tao không động vào cái đèn.

– Thế ai?

Lành cúi đầu. Rất lâu sau, Lành mới nói, giọng nhỏ như sợi chỉ:

– Khoảng mười bảy, mười tám tháng Chạp. Tối. Có một đứa con gái đến tìm tao ở sau kho. Nó trùm khăn kín đầu, không cầm đèn. Nó bảo nghe nói Ty Đăng Chúc có cái nút buộc đèn gió to không xổ, nhờ tao dạy để về buộc đèn cho cung nó. Nó đưa tao hai quan.

– Hai quan để học một cái nút?

– Tao cũng nghĩ thế. Nhưng hai quan, Bèo ơi. Tao cầm hai quan ấy mang ra trả hiệu thuốc ngay hôm sau. – Lành bật khóc lại. – Tao dạy nó ở sau kho. Nó học nhanh lắm, ba lần là được.

– Mày dạy nó thế nào?

– Thì như mày dạy tao. Tao ngồi đối diện nó, buộc cho nó xem.

Bèo nhắm mắt lại.

Nàng nhớ lại buổi sáng ở sân Thượng cung cục. Đoạn dây treo đèn kéo quân nằm trên mâm đồng, cái nút còn nguyên. Lúc ấy nàng nhìn và thấy đúng là nút đò. Vòng một lần, luồn lên, quấn hai vòng. Nhưng lúc ấy nàng sợ quá, nàng không nhìn kỹ. Giờ trong bóng tối kho dầu, cái nút hiện ra rõ hơn bao giờ hết: vòng dây đầu tiên của nó quấn về bên trái.

Nút của nàng quấn về bên phải. Cha nàng đứng trên đò, quay mặt ra bến, tay phải cầm dây, luôn quấn về bên phải.

Còn Lành ngồi đối diện nàng, học như soi gương. Nút của Lành quấn về bên trái. Và đứa con gái trùm khăn kia ngồi đối diện Lành, học lại bóng của một cái bóng. Hai lần soi gương thì lẽ ra phải trở về như cũ. Trừ khi đứa con gái kia không ngồi đối diện Lành, mà ngồi cạnh Lành, nhìn qua vai, làm theo từng vòng như người ta chép chữ.

– Lành. Lúc mày dạy, nó ngồi ở đâu?

– Ngồi bên cạnh tao. Bên trái tao. Nó bảo nhìn từ đối diện rối mắt.

Bèo mở mắt. Nút trên đèn kéo quân quấn về bên trái. Nút ấy không phải do nàng buộc. Nút ấy là của một người học từ Lành.

Nàng không nói với Lành điều đó. Nàng chỉ hỏi:

– Mày có nhận ra nó không, nếu gặp lại?

– Tối lắm. Nó trùm khăn. – Lành lắc đầu, rồi ngập ngừng. – Nhưng tay nó... tay nó có mùi trầu. Mùi lá trầu không. Tao nhớ vì tao ghét mùi ấy, mẹ tao ăn trầu suốt.

Bèo đứng dậy. Đầu gối nàng tê dại.

– Mày giữ bạc mà trả nợ cho mẹ. – Nàng nói. – Đừng nói với Liên là tao biết. Đừng nói với ai là có đứa con gái trùm khăn đến học nút. Nếu có ai hỏi, mày bảo mày chưa từng dạy ai.

– Sao thế?

– Vì nếu người ta biết mày là người dạy nút, thì người ta sẽ không cần tao nữa. Người ta sẽ cần mày.

Lành nhìn nàng trân trân, hiểu ra, mặt cắt không còn hột máu.

Bèo về cung Thanh Lộc khi trời đã tối hẳn. Ở cổng, một thái giám của điện Tĩnh Chính đang đứng chờ, đèn lồng lụa vàng trong tay. Mơ đứng cạnh, mặt không biểu lộ gì.

– Khúc thị. – Thái giám nói. – Hoàng thượng truyền: đêm nay vào giữ đèn thư phòng.

Bèo đứng sững. Mơ quay vào trong bẩm. Một lúc sau Đức phi bước ra, áo tro khoác thêm cái áo bông ngoài. Bà nhìn thái giám, nhìn Bèo, ánh mắt thoáng một điều gì rất nhanh, như mặt nước bị một con cá quẫy qua rồi lặng ngay.

– Đi đi. – Bà nói, rồi quay sang Mơ. – Lấy cái áo bông xanh của ta cho nó mặc. Thư phòng rét.

Đêm mồng hai Tết, điện Tĩnh Chính vắng ngắt. Các quan nghỉ Tết, chỉ có mấy thái giám trực đêm. Thư phòng vẫn thế: ba mặt sách, tấm bình phong mười hai cánh vẽ mây và núi xa, bốn cây đèn đồng. Đôn gỗ của nàng vẫn ở chỗ cũ, cạnh đó là lò than.

Bèo ngồi xuống, khêu bấc bốn ngọn đèn. Bóng sau bình phong vẫn ngồi đó, nhưng không đọc tấu. Nó ngồi yên, hai tay đặt trên án.

– Mười ngày nay ngươi ở đâu?

– Bẩm, nô tỳ ở Hoán y cục. Rồi ở cung Thanh Lộc.

– Vì sao ở Hoán y cục?

Bèo kể. Kể ngắn: đèn kéo quân, cái nút, sân Thượng cung cục. Nàng không kể chuyện Lành, không kể chuyện cái nút quấn ngược. Giọng sau bình phong không ngắt lời nàng câu nào. Khi nàng kể xong, im lặng kéo dài đến mức nàng nghe rõ tiếng than nổ lách tách trong lò.

– Không ai báo cho ta. – Giọng nói cuối cùng cất lên, rất khẽ. – Người ta chỉ báo đứa giữ đèn cũ bị phạt vì lơ là. Người ta đưa ba đứa khác đến, đứa nào cũng sợ đến run tay, đứa nào hỏi gì cũng chỉ biết dạ.

Bèo không hiểu vì sao người ta phải báo cho một viên quan trực đêm chuyện một đứa giữ đèn bị phạt. Nàng định hỏi thì ngọn đèn ở góc đông nam phụt khói, chập chờn. Bấc cháy lệch. Nàng vội đứng dậy, nhưng chưa kịp bước tới thì bóng sau bình phong đã đứng lên trước, vòng qua đầu tấm lụa, cúi xuống cây đèn.

Người ấy cầm lấy cây kéo nhỏ trên khay của nàng, khêu bấc, cắt tàn, động tác vụng về như người chưa bao giờ làm. Ngọn lửa sáng trở lại, soi lên một vạt áo màu vàng nhạt, thêu chỉ cùng màu, những vòng mây cuộn và những cái vảy rồng chìm trong nếp vải.

Bèo nhìn vạt áo, rồi nhìn lên. Một người đàn ông ngoài ba mươi, mặt gầy, quầng mắt thâm vì thức đêm, râu cạo nhẵn. Đôi mắt mệt mỏi nhìn nàng, không giận, chỉ hơi buồn cười.

Nàng quỳ sụp xuống. Trán chạm nền gạch. Hai tai ù đi.

– Bẩm... nô tỳ có mắt không tròng... nô tỳ...

– Ngươi không có tội. – Hoàng thượng đặt cây kéo lại vào khay. – Ta không nói ta là ai. Ngươi không hỏi.

– Bẩm, nô tỳ đã hỏi ngài làm việc ở đây lâu chưa.

– Và ta đã trả lời thật. – Hoàng thượng ngồi xuống cái đôn gỗ của nàng, như thể đó là chỗ của mình, hai tay hơ trên lò than. – Đứng dậy. Ta mệt không muốn nhìn người quỳ.

Bèo đứng dậy, hai tay buông thõng, không biết đặt vào đâu.

– Tấu của phủ Thương Ninh viết giá gạo năm mươi đồng một đấu. – Hoàng thượng nói. – Ngươi nói bảy mươi. Ta cho người về tận chợ bến hỏi. Bảy mươi hai. Tri phủ Thương Ninh viết thấp đi để khỏi phải mở kho phát chẩn. Ông ta bị cách chức hôm hai mươi. Kho thóc phủ ấy mở từ hôm hai mươi mốt.

Bèo nghĩ đến mấy bà già ngồi trên đò của cha, mỗi người ôm một bao cám.

– Bẩm, ông tri phủ ấy... có con nhỏ không ạ? – Nàng buột miệng hỏi, rồi cắn môi.

Hoàng thượng nhìn nàng, ngạc nhiên.

– Có. Ba đứa. Sao ngươi hỏi?

– Bẩm, nô tỳ không biết. Chỉ là... ở bến, nhà nào có người bị bắt, trẻ con nhà ấy ra đò ngồi khóc. Cha nô tỳ chở chúng sang sông không lấy tiền.

– Ông ta mất chức, không mất đầu. Con ông ta vẫn có cơm. – Hoàng thượng nói, rồi im một lúc. – Ngươi là người đầu tiên hỏi ta câu ấy.

– Cả cấm thành này, ai cũng nói với ta điều ta muốn nghe. – Hoàng thượng nói tiếp. – Ngươi là đứa duy nhất nói cho ta giá gạo.

Ngài đứng lên, phủi tro than dính trên vạt áo.

– Trong cung này, một cung nữ có thể bị lôi đi Hoán y cục chỉ bằng một câu nói của bất kỳ ai. Một Tài nhân thì không. – Ngài nói, chậm, như đã nghĩ câu ấy nhiều đêm. – Ta muốn phong ngươi làm Tài nhân.

Ngọn đèn góc đông nam lại chập chờn. Lần này Bèo không đứng dậy khêu. Nàng đứng yên, nhìn cái bóng của chính mình run rẩy trên tấm bình phong vẽ mây, và nghe tim mình đập như mái chèo đập vào nước lúc đò cập bến.

— Hết chương 5 —