Đèn kéo quân ở cung Ngọc Hoa

Chương 3: Đèn kéo quân ở cung Ngọc Hoa

Hai mươi ba tháng Chạp, ngày đưa ông Táo, cả cấm thành thơm mùi xôi gấc và mùi giấy tiền vàng mã. Ty Đăng Chúc bận như mắc cửi. Từ sáng, mười hai cung nữ đã ngồi dán nốt những chiếc đèn lồng đỏ để treo dọc các lối đi cho ba ngày Tết. Gian giữa ngổn ngang nan tre, hồ dán, giấy điều, giấy bóng kính.

Bèo vừa ngủ dậy sau đêm giữ đèn thì mụ Đỗ gọi.

– Cung Ngọc Hoa xin một cái đèn kéo quân cho hoàng trưởng tử. Đứa nào làm đẹp nhất thì đứa ấy mang sang. – Mụ chỉ cái đèn trên bàn. – Cái kia của mày.

Đó là cái đèn Bèo làm từ đầu tháng, lúc rảnh tay. Đèn tám mặt, mỗi mặt cắt hình một con ngựa đang phi, có người cầm cờ cưỡi trên lưng. Thắp nến vào giữa, hơi nóng bốc lên đẩy cái chong chóng giấy, bóng ngựa chạy vòng quanh bốn bức vách như cả một đoàn quân đi trận. Lành đã nài nàng cho Lành mang đi, vì cung Ngọc Hoa thưởng hậu. Mụ Đỗ không cho.

– Sao lại là con, bà? Lành dán đẹp hơn.

– Vì Quý phi chỉ định. – Mụ Đỗ nói, giọng không vui. – Nương nương nói muốn xem tận mắt đứa con gái đã khiến người của nương nương mất mặt giữa sân.

Bèo ôm cái đèn sang cung Ngọc Hoa lúc đầu giờ Thân. Cung Ngọc Hoa khác hẳn cung Khôn Đức. Ở đây cái gì cũng đỏ, cũng vàng, cũng thơm. Rèm cửa bằng the hồng thêu bướm. Lò sưởi bằng đồng chạm rồng, than hồng rực. Mấy cung nữ đi qua đi lại, áo lụa mới may cho Tết, sột soạt như lá chuối khô.

Quý phi Tôn Uyển Hà ngồi trên sập, cổ chân vẫn còn quấn vải, một tay xoa cái bụng mới hơi nhô. Nàng đẹp đúng như người ta kể: mặt trái xoan, lông mày dài, cười thì ai đứng gần cũng phải cười theo. Nhưng nàng không cười với Bèo.

– Ngẩng lên.

Bèo ngẩng lên.

– Con gái lái đò. – Quý phi nhìn nàng từ đầu đến chân. – Ta nghe nói ngươi giỏi nói lắm. Nói một câu mà cả cung đều nhìn sang tường của Hoàng hậu.

– Bẩm, nô tỳ không dám.

– Không dám mà làm rồi. – Quý phi khẽ cười, lần này là cười thật, nhưng chỉ ở miệng. – Thôi. Treo đèn cho hoàng tử đi. Treo cho cẩn thận. Hoàng tử của ta mà sứt một sợi tóc thì ngươi không cần nói gì nữa.

Hoàng trưởng tử Khải sáu tuổi, mặt tròn, đôi mắt giống mẹ. Thằng bé đứng ở cửa phòng nhìn cái đèn kéo quân mê mải đến quên cả chào. Bèo xin một cái thang thấp, trèo lên treo đèn vào cái móc trên xà ngang trước rèm giường. Nàng buộc dây bằng nút đò, kéo thử bằng cả hai tay, thấy chắc rồi mới thắp nến. Chong chóng quay. Bóng ngựa bắt đầu chạy vòng quanh tường. Hoàng tử Khải reo lên, vỗ tay, chạy theo đoàn ngựa vòng quanh phòng.

– Ngựa này đi đâu? – Thằng bé hỏi.

– Bẩm, đi đánh giặc ạ.

– Đánh xong có về không?

– Bẩm, đánh xong thì về ăn Tết.

Thằng bé gật gù, rồi đòi nàng kể tên từng con ngựa. Bèo đặt tên đại: con Gió, con Sấm, con Sông, con Bến... Đến con thứ tám thì nàng hết chữ, đặt là con Cò, theo tên thằng em ở nhà. Hoàng tử cười sằng sặc, bảo con ngựa gì mà tên con chim.

Nàng xuống thang. Liên đứng ở cửa, tay khoanh trước ngực.

– Xong rồi thì về đi. Đứng đây làm gì.

Lúc Bèo ra khỏi cung Ngọc Hoa, ở cổng có một cỗ kiệu nhỏ vừa dừng. Đức phi Đặng Thị Ngân dắt công chúa Tuệ bốn tuổi bước xuống, sau lưng là một thị nữ trẻ ôm một gói giấy hồng. Đức phi mặc áo màu tro nhạt, tóc cài một nhành ngọc trắng nhỏ, đi chậm như sợ đánh thức ai. Người ta nói Đức phi hay ốm, ít ra khỏi cung Thanh Lộc, cả năm chỉ đi lễ và đi thăm Thái hậu. Hôm nay là ngày ông Táo, nàng mang kẹo mạch nha sang cho hoàng tử Khải, để hai đứa trẻ chơi với nhau.

Bèo đứng nép vào tường cúi đầu. Đức phi đi ngang qua, dừng lại một chút.

– Ngươi là đứa giữ đèn ở hành lang Tây?

– Bẩm, vâng.

– Lạnh thế này mà áo mỏng quá. – Đức phi nói nhỏ, rồi đi tiếp.

Đêm ấy Bèo vào điện Tĩnh Chính như thường lệ. Giọng sau bình phong hỏi Tết ở bến Gián người ta ăn gì. Nàng kể: bánh chưng gói lá dong rừng, thịt đông nấu chân giò, dưa hành muối từ mồng mười tháng Chạp, và mấy cái bánh gai cha nàng mua ở chợ phủ bên kia sông về, vì làng Vạn Lộc không ai gói được bánh gai. Giọng nói hỏi bánh gai có ngon không. Nàng bảo ngon, nhưng vỏ bánh đen sì, lần đầu thằng Cò ăn còn khóc vì tưởng bánh bị cháy.

Tiếng cười khô khốc lại vang lên sau lụa.

Gần canh ba, có tiếng chân chạy rầm rập ngoài sân. Tiếng chuông đồng gõ dồn ba hồi. Tiếng người hô: cháy! Cháy ở cung Ngọc Hoa!

Bóng sau bình phong đứng bật dậy. Thái giám già lao vào, quỳ xuống bẩm gì đó, giọng run run. Bèo chỉ nghe được mấy chữ: đèn rơi, rèm giường, hoàng tử...

Nàng ngồi chết lặng trên đôn, tay vẫn cầm cây kéo cắt bấc.

Sáng hôm sau, người ta kể lại: nửa đêm, cái đèn kéo quân trong phòng hoàng trưởng tử rơi khỏi móc, đổ nghiêng vào rèm giường, ngọn nến bén vào lớp the hồng. Nhũ mẫu ngủ ở gian ngoài nghe tiếng hoàng tử khóc, chạy vào bế được thằng bé ra. Rèm cháy hết một mảng, xà ngang ám khói. Hoàng tử không bị gì, chỉ hoảng sợ, khóc đến sáng.

Khi trời sáng, Bèo vừa ra khỏi cửa Tây điện Tĩnh Chính thì bốn thái giám của Thượng cung cục đã đứng chờ.

Người ta giải nàng ra sân Thượng cung cục. Lần này ngoài Thượng cung Tố còn có Liên và hai bà quản sự lớn tuổi. Trên mâm đồng là cái đèn kéo quân của nàng, cháy xém một nửa, khung tre gãy, mấy con ngựa giấy đã thành tro. Cạnh đó là đoạn dây treo còn dính nguyên cái nút.

– Ngươi treo cái đèn này?

– Bẩm, nô tỳ treo.

– Nút này ngươi buộc?

Bèo nhìn cái nút. Vòng một lần, luồn lên, quấn hai vòng. Đúng là nút đò.

– Bẩm, nút này là nút đò.

– Cả Ty Đăng Chúc chỉ một mình ngươi buộc nút này. – Liên nói to, cho cả sân nghe. – Mụ Đỗ đã khai. Nút này giật một cái là tuột. Chiều qua ngươi treo đèn, buộc cái nút có thể tháo bằng một cái giật, để thừa một đầu dây dài vắt sau rèm. Đêm đến chỉ cần kéo đầu dây ấy...

– Bẩm, nô tỳ cắt đầu dây thừa sát nút. Nô tỳ không để dây thừa.

– Thế đầu dây dài một sải này ở đâu ra?

Liên giơ đoạn dây lên. Từ cái nút thòng xuống một đầu dây dài gần bằng sải tay người lớn. Bèo nhìn đầu dây ấy, mồ hôi lạnh túa ra sau gáy. Chiều qua nàng đã cắt. Nàng nhớ rõ tiếng kéo xoẹt một cái.

– Bẩm Thượng cung, đầu dây này không phải của nô tỳ để lại. Có người đã tháo nút của nô tỳ ra rồi buộc lại.

– Ai? – Liên cười khẩy. – Cung Ngọc Hoa có ai biết buộc nút đò của nhà lái đò ngươi?

Bèo câm lặng. Nàng không trả lời được.

Thượng cung Tố hỏi thêm mấy câu nữa. Ai vào phòng hoàng tử sau khi Bèo treo đèn? Người của cung Ngọc Hoa ra vào suốt, lại thêm Đức phi và công chúa sang chơi đến giờ Dậu, ngoài ra không còn ai. Nhũ mẫu thề không đụng vào cái đèn. Liên thề không đụng. Đức phi thì không ai dám hỏi.

– Bẩm Thượng cung. – Liên quay sang. – Nương nương nhà tôi nói: lần trước đèn tắt ở hành lang Tây, lần này đèn rơi trong phòng hoàng tử. Hai lần, cùng một đứa. Nó vừa được đưa vào điện Tĩnh Chính. Ai đưa nó vào, thì cả cung đều biết.

Câu ấy không nhắm vào Bèo. Nó bay qua đầu nàng, nhắm thẳng vào cung Khôn Đức.

Thượng cung Tố, người hầu thân tín của Hoàng hậu, đứng im. Bèo chờ bà nói một câu, chỉ một câu, rằng con bé này giữ đèn cả đêm ở điện Tĩnh Chính, không thể nào sang cung Ngọc Hoa kéo dây. Bà không nói. Hoàng hậu cũng không cho gọi. Cả buổi sáng hôm ấy, cung Khôn Đức im lặng như chưa từng biết đến một đứa con gái tên Bèo.

Bèo hiểu. Nàng đã là con cờ bị thí.

Vì đang những ngày cận Tết, Thái hậu truyền lệnh không được đánh đập hay xử tội ai trước rằm tháng Giêng. Bèo bị đưa sang Hoán y cục, nơi giặt áo cho cả cấm thành, chờ ra Giêng sẽ xét. Người ta lột cái áo cung nữ Ty Đăng Chúc của nàng, đưa cho nàng một bộ áo vải nâu, chỉ cho nàng một góc phản trong cái nhà kho ẩm ướt sau bể nước.

Ở Hoán y cục, nước giếng tháng Chạp lạnh như dao. Từ sáng đến tối, Bèo ngồi bên chậu gỗ vò những tấm chăn đệm, những bộ áo lót của các cung, tay nứt nẻ, đỏ tấy, nứt toác ra ở các khớp ngón. Không ai nói với nàng câu nào. Người giặt ở đây đều là kẻ có tội, ai cũng sợ dính vào tội của người khác.

Đêm hai mươi sáu, nàng nằm co ro trên phản, nghĩ về cái đầu dây dài một sải. Ai tháo được nút đò thì phải biết buộc nút đò. Cả cấm thành, ngoài nàng, chỉ có một người biết.

Nàng không muốn nghĩ tiếp.

Nàng nghĩ đến điện Tĩnh Chính. Đêm nay ai giữ đèn ở đó? Giọng sau bình phong có hỏi vì sao đứa con gái lái đò không đến không? Hay người ta chỉ cần một cái bóng ngồi ngoài lụa, bóng nào cũng được?

Gần nửa đêm, cửa nhà kho kẽo kẹt mở. Một ngọn đèn lồng nhỏ rọi vào. Không phải đèn của lính tuần. Ánh đèn dịu, vàng như mật, lớp giấy bọc ngoài trắng ngà như vỏ trứng.

Bèo ngồi dậy. Ánh đèn dừng ở cửa. Người cầm đèn là một thị nữ trẻ, mặt tròn, tóc tết hai bên. Sau lưng nàng ta, một người đàn bà áo tro đứng trong gió, hai tay ủ trong ống áo.

– Không phải sợ. – Đức phi Đặng Thị Ngân bước vào, nhìn đôi tay nứt nẻ của Bèo, khẽ cau mày. – Ta tin ngươi.

— Hết chương 3 —