Cung Thanh Lộc

Chương 4: Cung Thanh Lộc

Sáng hai mươi bảy tháng Chạp, một thái giám của cung Trường Ninh mang khẩu dụ của Thái hậu tới Hoán y cục: cung nữ Khúc Thị Bèo tạm giao cho cung Thanh Lộc trông giữ, ra Giêng sẽ xét.

Bà quản sự Hoán y cục đọc khẩu dụ hai lần, rồi nhìn Bèo như nhìn một con cá vừa tuột lưới. Không ai ở đây từng được ra khỏi cửa trước khi án xong.

Cung Thanh Lộc nằm ở góc tây nam cấm thành, xa nhất so với điện Tĩnh Chính. Đó là một khu nhà thấp, mái ngói phủ rêu, sân lát gạch đỏ đã mòn, trồng toàn cây lá: một gốc ngọc lan già, mấy chậu lan kiếm, một giàn trầu không bò kín tường. Trong cung có một gian nhỏ làm nơi thờ, đêm nào cũng thắp một ngọn đèn dầu trước bàn thờ, khói hương thơm nhẹ. Cả cung chỉ có chín người hầu. So với cung Ngọc Hoa, ở đây yên như một ngôi chùa làng.

Đức phi Đặng Thị Ngân ít nói. Sáng nàng chép kinh, chiều chăm cây, tối ngồi dạy công chúa Tuệ tập viết. Nàng hay ho khan về đêm, một thứ ho khô và nhỏ, như người nén lại không muốn ai nghe. Thái y đến bắt mạch mỗi tháng hai lần, kê cùng một thang thuốc bổ phổi đã ba năm.

Ngày đầu tiên, Đức phi gọi Bèo vào, cầm hai bàn tay nứt nẻ của nàng lên xem, rồi bảo Mơ, thị nữ thân tín của mình, đem lọ mỡ rắn ra bôi.

– Hoán y cục là chỗ không phải cho người. – Đức phi nói. – Ta không đòi được công bằng cho ngươi. Nhưng ít nhất ta cho ngươi ăn Tết ở chỗ có lửa.

– Bẩm, sao nương nương tin nô tỳ?

Đức phi kéo lại vạt áo bông cho nàng.

– Vì ngươi đứng giữa sân Thượng cung cục mà nói về bấc đèn, không nói về người. Kẻ có tội thì nói về người.

Bèo cúi đầu. Từ khi vào cung, đây là lần đầu tiên có ai nói với nàng một câu như thế.

Việc của Bèo ở cung Thanh Lộc nhẹ nhàng: lau chùi đèn, thay dầu cho ngọn đèn thờ, buổi tối thì trông công chúa Tuệ cho Đức phi nghỉ. Công chúa Tuệ bốn tuổi, gầy và trắng như mẹ, mắt to, ít cười. Nhưng chỉ sau hai buổi tối, con bé đã bám lấy vạt áo Bèo không chịu rời.

Bèo kể chuyện bến Gián. Chuyện con đò của cha mỗi lần sang sông phải luồn qua doi Cá Trê. Chuyện thằng Cò lặn xuống lòng sông mò được cái nồi đồng cũ, cả làng xúm lại tưởng của chôn, hóa ra cái nồi ông lý đánh rơi năm lũ. Chuyện con chó mực nhà hàng xóm biết bơi theo đò sang tận chợ bên kia rồi lại bơi về. Công chúa Tuệ nằm nghe, cười khúc khích, rồi ngủ thiếp đi với một nắm vạt áo Bèo trong tay.

Tối hai mươi tám, Đức phi bảo Bèo vào gian thờ thay bấc cho ngọn đèn trước bàn thờ. Nàng ngồi xổm, rút bấc cũ, cắt bấc mới dài đúng hai đốt tay, ngâm một đốt, nhô một đốt. Đức phi đứng sau lưng nhìn.

– Ngươi cắt bấc như người ta đo vải. – Đức phi nói.

– Bẩm, mụ Đỗ dạy. Bấc dài quá thì khói, ngắn quá thì chết đuối.

– Chết đuối. – Đức phi lặp lại, khẽ cười. – Người làng sông nói gì cũng ra nước.

Nàng ngồi xuống cái ghế con cạnh bàn thờ, hai tay vẫn ủ trong ống áo. Trên bàn thờ có một bài vị nhỏ bằng gỗ mít, không khắc chữ, chỉ khắc một bông sen. Bèo không dám hỏi.

– Ngày trước ta cũng hay tự dán đèn. – Đức phi nói, mắt nhìn ngọn lửa. – Có một mùa đông ta dán cả trăm cái, treo kín sân này. Có đứa trẻ thích đèn lắm, đêm nào cũng đòi bế ra sân xem.

Bà dừng lại. Ngọn đèn thờ cháy đều, không một tiếng lách tách.

– Mùa đông ấy rét lắm. – Bà nói tiếp, nhẹ như kể chuyện người khác. – Rét đến nỗi than trong cấm thành không đủ chia.

Rồi bà đứng dậy, như vừa sực nhớ ra điều gì.

– Ở điện Tĩnh Chính, người sau bình phong có hỏi ngươi gì không?

– Bẩm, hỏi giá gạo ở chợ bến. Hỏi nước sông.

– Chỉ thế?

– Bẩm, chỉ thế.

Đức phi nhìn nàng thêm một lúc, rồi gật đầu.

– Thế thì ngươi may. – Bà nói, và đi vào buồng.

Bèo ngồi lại với ngọn đèn thờ, nhìn bông sen khắc trên bài vị không tên, mãi đến khi nghe tiếng ho khẽ trong buồng tắt hẳn.

Mơ thì khác. Mơ mười chín tuổi, mặt tròn, ít nói, đi nhẹ như mèo. Mơ theo hầu Đức phi từ ngày Đức phi còn ở nhà, một nhà quan nhỏ ở phủ Đông Ngạn. Mơ không ghét Bèo, nhưng Bèo đi đâu, mắt Mơ cũng theo đó. Có lần Bèo quay lại bắt gặp, Mơ không tránh, chỉ cúi xuống tiếp tục cắt tỉa giàn trầu.

Hai mươi chín Tết, công chúa Tuệ đòi Bèo dạy buộc nút.

– Cái nút ngươi buộc cho đèn ngựa của anh Khải ấy. – Con bé nói. – Anh Khải bảo cái nút ấy giật một cái là tuột. Ta muốn học.

Bèo sững lại. Công chúa sang chơi với hoàng tử Khải chiều hôm ấy, chắc đã thấy cái đèn treo.

– Bẩm, công chúa có thấy ai giật nút ấy không ạ?

– Không. – Tuệ lắc đầu. – Ta chỉ thấy cái đèn quay. Ngựa chạy nhanh lắm. Có con tên là con Cò.

Bèo bật cười, rồi lấy một sợi dây gai, buộc vào chân bàn, dạy con bé. Vòng một lần, luồn lên, quấn hai vòng, rút. Con bé làm sai mãi, tay nhỏ quá, dây cứ tuột. Bèo phải cầm tay dạy từng vòng.

Ở góc phòng, Mơ đang lau mấy chiếc ghế. Mơ ngừng tay, nhìn chằm chằm vào sợi dây trong tay công chúa một lúc lâu, rồi cúi xuống lau tiếp, mạnh tay hơn.

Đêm ấy Bèo không ngủ được. Nàng nằm ở gian ngoài, nghe tiếng Đức phi ho khẽ trong buồng, nghe gió lùa qua giàn trầu. Nàng nghĩ về cái đầu dây dài một sải, về cái nút ai đó đã tháo ra rồi buộc lại. Ai tháo được nút đò thì phải biết buộc nút đò. Cả cấm thành, ngoài nàng, người biết buộc nút ấy...

Nàng nhắm mắt lại, và thấy hai lúm đồng tiền của Lành.

Không. Lành tham, Lành hay so bì, nhưng Lành không đốt rèm giường một đứa trẻ sáu tuổi. Lành không phải người như vậy. Đêm nào nàng rét, Lành cũng kéo chăn sang.

Sáng ba mươi Tết, Đức phi sai Bèo sang Ty Đăng Chúc lĩnh thêm dầu cho đèn thờ, vì ba ngày Tết đèn phải thắp suốt. Mơ đi cùng.

Ty Đăng Chúc vẫn như cũ: mùi dầu lạc, mùi khói, mùi hồ dán. Mười một đứa con gái ngồi hai bên bàn dài, thấy Bèo vào thì đồng loạt cúi xuống như nhìn thấy ma. Mụ Đỗ đứng ở cửa kho dầu, đong dầu cho nàng, không hỏi han gì. Nhưng lúc đưa ống dầu, mụ ấn mạnh vào tay nàng một cái, rất nhanh, như dặn điều gì.

Lành không ngồi ở bàn. Lành đứng ở góc kho, đang treo mấy cái đèn lồng mới. Bèo nhìn thấy ngay: trên mái tóc vấn của Lành có một cây trâm bạc, đầu chạm hình con bướm, mới tinh, sáng loáng dưới nắng.

Ở Ty Đăng Chúc, cả năm không ai có tiền mua trâm bạc.

Lành quay lại, chạm phải mắt Bèo. Một thoáng thôi. Rồi Lành cúi xuống, vờ chỉnh lại cái đèn, tay luống cuống làm rơi cả cuộn dây.

– Lành. – Bèo gọi.

– Tao bận. – Lành nói, không ngẩng lên. – Mày đi đi. Mày giờ là người cung Thanh Lộc rồi.

Mơ đứng ở cửa, chờ. Bèo cầm ống dầu đi ra. Ra đến Nguyệt Môn, ông Phúc đang ngồi trong chòi gác, ấm trà sôi lục bục trên bếp. Ông thấy nàng thì gật đầu, nhưng không gọi vào như mọi lần. Có Mơ đi cạnh.

Chỉ lúc nàng đi ngang qua, ông nói vọng ra, như nói với ấm trà:

– Điện Tĩnh Chính năm đêm đổi ba đứa giữ đèn. Người ta bảo Hoàng thượng không ưng đứa nào.

Bèo không dừng bước. Nhưng hai tay ôm ống dầu của nàng siết lại.

Đêm giao thừa, cung Thanh Lộc không đốt pháo, không bày tiệc. Đức phi cho người hầu nghỉ sớm, chỉ ngồi với công chúa Tuệ trước ngọn đèn thờ, khấn đến khi hương tàn. Bèo đứng ngoài hiên. Phía đông bắc cấm thành, ánh đèn của điện Tĩnh Chính sáng trên nền trời đen. Nàng tự hỏi đêm nay giọng sau bình phong có hỏi đứa giữ đèn mới về giá gạo ở chợ bến không, và đứa ấy có biết trả lời không.

Rồi nàng tự mắng mình. Một viên quan Hàn lâm trực đêm, một con bé giữ đèn. Nghĩ làm gì.

Mồng hai Tết, Đức phi lại sai Bèo đi lĩnh dầu, lần này một mình, vào lúc chạng vạng, vì Mơ phải theo hầu Đức phi sang cung Trường Ninh chúc Tết Thái hậu. Bèo đi lối hành lang Tây. Mười bảy ngọn đèn đã thắp. Nàng đi qua từng ngọn, theo thói quen ngẩng lên xem bấc.

Gần đến Nguyệt Môn, nàng nghe tiếng thì thào. Nàng đứng nép vào sau cột.

Dưới bóng cổng tròn, hai cái bóng đứng sát nhau. Một bóng gầy, nhỏ, vai hơi so. Một bóng cao hơn, đầu búi cao, cài thoa vàng. Ngọn đèn lồng trên Nguyệt Môn hắt xuống một vệt sáng. Bèo nhận ra cái bóng cao: Liên, thị nữ của Quý phi.

Liên dúi vào tay cái bóng gầy một gói vải nhỏ. Gói vải kêu leng keng, tiếng của bạc vụn.

– Lần sau có gì thì nói sớm hơn. – Liên nói. – Nương nương không thích đợi.

Cái bóng gầy gật đầu, nhét gói vải vào ngực áo, rồi quay người. Ánh đèn lướt qua mặt nó.

Hai lúm đồng tiền. Cây trâm bạc đầu con bướm.

Lành đi thẳng về phía Ty Đăng Chúc, không nhìn sang bên. Liên đi về phía cung Ngọc Hoa. Bèo đứng sau cột, đến khi mười bảy ngọn đèn hành lang Tây cháy đều đều, không ngọn nào chập chờn, và tiếng mõ canh một vang lên ở đâu đó phía cổng Bắc.

Nàng nghĩ đến những đêm rét, cái chăn kéo sang. Nàng nghĩ đến buổi chiều ngồi đối diện qua bàn, dạy Lành buộc nút đò, Lành làm sai bốn lần, đến lần thứ năm thì cười tít mắt.

Nàng bước ra khỏi bóng cột và đi theo Lành.

— Hết chương 4 —