Chỗ bị thương sâu nhất

Chương 9: Chỗ bị thương sâu nhất

Trụ sở công an xã là một ngôi nhà hai tầng sơn vàng, có cột cờ giữa sân và hàng cây sấu mới trồng. Lúc Thuyên tới, mới sáu giờ rưỡi sáng, Lực đã ngồi ở băng ghế dài ngoài hành lang, hai tay ôm cái túi ni lông đựng mười một tờ biên nhận, tờ giấy học trò gấp tư và hai cái điện thoại.

Nó ngồi đó từ lúc trời chưa sáng. Cán bộ trực ban mở cửa cho nó vào ngồi, rót cho nó một cốc nước, bảo chờ tới giờ làm việc.

– Mi ăn chi chưa? – Thuyên hỏi.

– Chưa. – Lực nói. – Em không ăn được.

Cô đưa cho nó cái bánh mì kẹp chả mua ở đầu chợ. Nó cầm, không ăn, đặt lên đùi.

Tám giờ, người cán bộ đứng tuổi đêm qua mời hai chị em vào phòng. Ông tên Phúc, giọng Nghệ đặc, nói chậm, hay dừng lại nhìn người đối diện như để chắc rằng người ta hiểu. Ông nghe Lực kể từ đầu tới cuối. Lần vay đầu tiên. Trận thắng mười hai triệu. Những lần vay để gỡ. Những tin nhắn đòi nợ lúc nửa đêm. Tờ giấy bán đồi. Ông ghi chép, thỉnh thoảng hỏi lại một con số, một ngày tháng.

Khi Lực kể xong, ông Phúc đặt bút xuống.

– Em biết cá độ là vi phạm pháp luật chứ?

– Dạ, em biết. – Lực cúi đầu.

– Phần của em, cơ quan sẽ xem xét theo quy định. Nặng nhẹ thế nào còn tùy số tiền, tùy tính chất. – Ông Phúc nói. – Nhưng em tự đến trình báo, khai thật, nộp chứng cứ, quay được cả cảnh cưa trộm, những cái đó đều được ghi nhận. Tôi nói thật với em, tôi làm nghề này hai mươi năm, người tự đến như em không nhiều.

Lực ngẩng lên, mắt đỏ hoe.

– Còn tờ giấy bán đồi? – Thuyên hỏi.

– Tờ giấy đó không có giá trị chuyển nhượng đất. Đất là di sản của ông Lương, chưa khai nhận thừa kế, một người không tự bán được. Giấy viết tay cũng không công chứng. – Ông Phúc gõ ngón tay lên tờ giấy học trò. – Còn mức lãi thì cao hơn trần luật cho phép nhiều lần. Chuyện đó chúng tôi sẽ làm rõ. Ba người cưa cây đêm qua đã xác định được hai người qua biển số xe. Họ khai là làm theo lời chỉ đạo của ông Toàn.

– Rứa còn tiền gốc? – Lực hỏi nhỏ.

Ông Phúc nhìn nó, rồi nhìn Thuyên.

– Tiền gốc em đã nhận thì là chuyện dân sự, sẽ giải quyết theo quy định. Em nhận bao nhiêu thì về sau vẫn phải tính tới chuyện trả. – Ông ngừng một chút. – Tôi nói rõ để em khỏi nghĩ là báo công an rồi thì nợ tự mất.

– Em không nghĩ rứa đâu chú. – Lực nói. – Em nhận hai trăm tám thì em trả hai trăm tám. Em chỉ không trả cái đồi.

Thuyên nhìn em. Lần đầu tiên sau mười năm, cô thấy trong khuôn mặt thằng em có một nét gì đó không phải của bố, không phải của mạ, mà là của chính nó.

Buổi chiều, Thuyên và Hào lên đồi. Hai cây dó bị cưa đổ đêm qua nằm vắt ngang lối đi, lá đã bắt đầu héo. Cây thứ mười bảy vẫn đứng, nhưng vết cưa phía thân hướng về làng đã thâm lại, nhựa cây rỉ ra thành những giọt vàng sánh, đọng ở mép vết thương.

Hào đi vòng quanh cây ba lần. Anh lấy cái dùi nhỏ thăm vào vết cưa, ấn nhẹ vào thân cây ở mấy chỗ, ngước nhìn lên tán lá. Rồi anh đứng im, hai tay chống hông.

– Răng anh? – Thuyên hỏi.

– Sâu quá. – Anh nói. – Gần một phần ba thân. Lại đúng mùa mưa. Nước ngấm vô, mối sẽ vô theo. Tháng sau có đợt gió mùa đầu tiên, cây nghiêng về phía vết cưa là gãy ngang. Gãy giữa mùa mưa thì trầm bên trong úng nước, mốc, mất giá.

– Anh nói thẳng đi.

Hào quay lại nhìn cô.

– Phải hạ cây ni. Trong tuần ni.

Thuyên đặt tay lên thân cây, đúng chỗ cái đầu đinh đồng. Cô đứng im như thế, lâu lắm. Gió thổi qua đồi, lá dó xào xạc. Mười năm cô tưởng tượng ra ngày chặt cái cây này. Trong tưởng tượng của cô, đó là một buổi sáng đẹp trời, có Hào, có mạ, có cả làng đứng xem. Trong tưởng tượng của cô, không có vết cưa trộm, không có vòng sơn đỏ, không có thằng em quỳ ở công an xã.

– Mình hạ. – Cô nói.

Cô dành cả buổi tối hôm đó ngồi với Lực đọc từng dòng bản hợp đồng của tổ hợp tác. Thằng Lực đọc chậm, ngón tay dò theo từng chữ, có chỗ không hiểu thì hỏi chị, có chỗ hỏi tới hai ba lần. Thuyên không giục.

– Em ký, chị nhé. – Lực nói khi đọc xong trang cuối cùng. – Nợ của em, em ký. Nhưng em chỉ xin tổ ứng một nửa thôi, một trăm bốn mươi triệu. Em lên tổ làm công, trừ dần vào phần của em. Bốn năm sau khai thác ba mươi chín cây, phần nhà mình chia đôi, phần của em trừ nốt chỗ còn thiếu. Phần của chị, chị giữ.

– Mi chắc chưa?

– Chắc. – Lực nói. – Anh Hào nói tổ thiếu người khoan cây. Em khoan được. Hồi trước bọ dạy chị vót que, chị dạy em. Tay em quen dao rồi.

Thuyên nhìn em, rồi gật đầu.

Còn cây thứ mười bảy, cô nói với Hào, cô sẽ bán cho tổ. Tiền bán cây cộng với tiền cô để dành trả nốt nửa gốc còn lại. Phần dư, nếu có, chia ba. Một phần cho Lực. Một phần cho tổ. Một phần cô giữ.

– Em giữ để làm chi? – Hào hỏi.

– Để mua một cái máy khoan. – Cô nói. – Một cái máy khoan bằng tiền của em.

Hào nhìn cô. Rồi anh cười, cái cười làm anh trông như cậu sinh viên năm thứ ba mười năm trước.

Sáng thứ Sáu, tổ hợp tác lên đồi. Hào, Lực, ba người thợ của tổ, và thầy Nghị, xin nghỉ một buổi dạy để lên giúp. Dì Hai cũng lên, mang theo một rổ khoai lang luộc và một ấm chè xanh. Mấy người hàng xóm đứng ở chân đồi nhìn lên. Cả làng biết cây đó. Cả làng muốn thấy cái cây đó được hạ.

Họ không dùng máy cưa. Hào bảo, cây ni bị máy cưa làm cho đau một lần rồi, đủ rồi. Hai người thợ dùng cưa tay, cưa từ phía đối diện vết cưa trộm, chậm, đều, mỗi người một đầu. Tiếng cưa tay đều đặn, không gắt, như tiếng ai đó đang thở.

Gần trưa, cây nghiêng. Lực và một người thợ kéo dây để cây đổ về phía sườn đồi trống. Thân cây rùng mình, lá rụng lả tả, rồi chầm chậm ngả xuống, nằm dài trên đất đỏ.

Không ai nói gì.

Hào cầm cái rìu nhỏ, đi dọc thân cây. Anh đếm từ gốc lên. Một mét. Một mét hai. Một mét ba. Tới chỗ vòng sơn đỏ, anh dừng lại, gõ nhẹ vào thân cây bằng sống rìu, nghe. Rồi anh cưa ngang một đoạn chừng năm mươi phân, tính từ dưới vòng sơn một gang lên tới trên vòng sơn hai gang. Đoạn thân có ba lỗ cấy. Đoạn thân có cái đinh đồng.

Hai người thợ bổ đôi đoạn gỗ bằng nêm sắt. Gỗ tách ra, kêu răng rắc.

Thuyên quỳ xuống.

Lõi gỗ không trắng. Từ ba lỗ cấy, những vệt màu nâu sẫm tỏa ra như rễ cây, như mạch máu, xoắn theo thớ gỗ, ăn sâu vào tới tận lõi. Ở mỗi lỗ, quầng màu đậm nhất, đen bóng, ánh lên một lớp dầu mỏng dưới nắng trưa. Thuyên đã thấy hàng nghìn khúc trầm cấy. Cô chưa từng thấy khúc nào dầu ăn đều như thế.

Nhưng cái làm cô quỳ xuống không phải ba lỗ cấy.

Ở phía thân hướng về làng, ngay trên chỗ vết cưa trộm đêm qua ăn vào, cái đinh đồng nằm giữa một quầng gỗ đen đặc. Đen hơn ba lỗ cấy. Đen như mực, đặc như nhựa đường, quầng đen ấy bao lấy cái đinh, dày gần hai đốt ngón tay, rồi tỏa ra, nối vào vết cưa, nối vào lỗ cấy trên cùng. Như thể suốt mười năm, cái cây đã dồn hết dầu của nó về phía cái vết thương nhỏ bằng hạt đậu xanh ấy. Như thể cái đinh đồng là chỗ nó đau nhất.

Hào quỳ xuống cạnh cô.

– Đinh đồng. – Anh nói nhỏ. – Đồng làm vết thương lâu lành. Cây cứ phải tiết dầu ra mãi.

Thuyên đưa tay chạm vào quầng gỗ đen. Nó trơn và hơi dính, ấm như da người. Cô cúi xuống, ngửi.

Mùi trầm ập vào mũi cô. Không phải cái mùi ngọt nhẹ của trầm cấy năm năm cô vẫn chấm ở xưởng. Mùi này sâu hơn, đằm hơn, có một vị cay rất khẽ ở đầu, rồi ngọt dần, rồi đọng lại thành một thứ mùi cô không gọi được tên. Mùi khói bếp. Mùi thuốc lào. Mùi cái túi vải bạt màu cứt ngựa.

– Loại một. – Cô nói. Giọng cô run. – Chỗ ni là loại một.

Phía sau cô, có tiếng ai đó sụt sịt. Dì Hai. Rồi tiếng thằng Lực nói nhỏ, chị ơi. Rồi tiếng mấy người hàng xóm ở chân đồi xì xào, bàn tán, có người vỗ tay.

Thuyên không quay lại. Cô ngồi đó, bên khúc gỗ bổ đôi, ngón tay đặt trên cái đinh đồng giữa quầng trầm đen, và để mặc nước mắt rơi.

Chiều, khi mọi người đã xuống đồi, chỉ còn Hào và mấy người thợ ở lại cưa khúc, xếp gỗ, thầy Nghị đi tới chỗ Thuyên đang ngồi rửa tay ở cái chum nước dưới chòi canh.

– Anh về. – Anh nói. – Mai anh có tiết sớm.

– Em cảm ơn anh. Mấy hôm ni, chuyện thằng Lực...

– Thằng Lực là học trò anh. – Nghị cười. Anh nhìn lên đồi, nơi Hào đang cúi xuống bên một khúc gỗ, chỉ cho Lực cách đục phần gỗ trắng. – Hồi cấp hai, anh nói dối thầy là em đau bụng, để khỏi ghi tên em vào sổ đầu bài. Anh nghĩ đó là việc tốt nhất anh làm được cho em. – Anh ngừng lại. – Lần ni thì anh không nói dối được ai nữa. Nên anh về.

Thuyên nhìn anh. Cô định nói gì đó, nhưng anh đã giơ tay chào, quay lưng, đẩy cái xe đạp xuống con dốc.

Tối hôm đó, lúc Thuyên đang bọc khúc trầm có cái đinh đồng vào tấm vải điều, điện thoại cô reo. Số của bà Lý.

– Cô Thuyên. – Giọng bà Lý run rẩy. – Ông nhà tôi ngã lần nữa. Bác sĩ nói lần ni nặng. Ông không nói được chữ nào nữa. – Bà nghẹn lại. – Nhưng mắt ông cứ nhìn ra cửa. Tôi biết ông chờ ai. Cô sang được không?

— Hết chương 9 —