Món nợ hai đời ở chợ Rú

Chương 6: Món nợ hai đời ở chợ Rú

Nhà ông Cửu nằm sau tiệm cầm đồ, phải đi qua một cái sân xi măng có giàn hoa giấy tím rủ xuống tận đất. Căn phòng của ông thấp, tối, cửa sổ đóng kín, mùi dầu gió trộn với mùi thuốc lào và mùi người già nằm lâu.

Toàn dẫn Thuyên vào rồi đi ra ngay, khép cửa lại. Ông ta không muốn nghe, hoặc đã nghe quá nhiều lần.

Ông Cửu ngồi trên giường, lưng tựa vào chồng chăn gấp, hai chân duỗi thẳng dưới tấm chăn mỏng, gầy như hai khúc củi. Ông nhỏ người, đầu hói bóng, đôi mắt sâu hoắm nhưng còn sáng. Cái điếu cày dựng ở đầu giường, bên cạnh cái ống nhổ bằng sắt tráng men.

– Con ông Lương đây à. – Ông nói. Giọng khàn, nhưng rõ từng chữ. – Ngồi đi. Ngồi gần đây cho tau nhìn.

Thuyên kéo cái ghế đẩu lại gần giường. Ông Cửu nhìn cô một lúc lâu, từ trán xuống cằm, như người ta soi một đồng xu cũ.

– Giống mạ mi. – Ông kết luận. – May mà không giống bố mi.

– Ông muốn gặp cháu có việc chi?

– Việc chi à. – Ông Cửu cười khục khục, cái cười làm ông ho sù sụ một tràng. Ông nhổ vào cái ống nhổ, lau miệng bằng mu bàn tay. – Thằng Toàn nói với tau, thằng em mi nợ nó hai trăm tám. Nó nói mi về đòi trả góp. Nó nói mi đi hỏi thầy giáo coi tờ giấy tay có giá trị không. Nó nói thằng Hào con thằng Định đứng ra định ứng tiền cho nhà mi, mi không nhận. Đúng không?

– Đúng.

– Ha. – Ông Cửu vỗ tay xuống mặt chăn. – Đúng y như tau đoán. Y như đời trước.

– Ông nói đời trước là răng?

Ông Cửu không trả lời ngay. Ông với tay lấy cái điếu cày, nhồi một mồi thuốc, châm lửa, rít một hơi dài. Khói thuốc lào xanh đặc, bò lên trần nhà. Ông nhắm mắt lại, như người đang lật lại những trang giấy cũ trong đầu.

– Năm hai nghìn lẻ ba. – Ông nói, mắt vẫn nhắm. – Hồi đó tau mở sòng ở cái nhà kho sau chợ. Bài cào, xóc đĩa, đủ cả. Đàn ông mấy làng quanh đây, đứa mô có tiền trong túi cũng ghé. Bố mi là một đứa.

Thuyên ngồi thẳng lưng trên ghế đẩu.

– Ông nói sai rồi. Bọ cháu không cờ bạc.

– Bố mi không cờ bạc. – Ông Cửu mở mắt, nhìn cô, cái nhìn vừa thương hại vừa thích thú. – Cả làng Khe Nác đều nói rứa. Ông Lương hiền nhất làng. Ông Lương chỉ biết đi rừng, vót que, trồng dó. Đúng không? Bố mi chơi ở sòng tau hai năm. Đêm mô cũng tới sau khi vợ con ngủ, gà gáy thì về. Lúc đầu thắng. Thắng mấy ván là tưởng mình biết. Rồi thua. Vay để gỡ. Gỡ được một ván lại thua hai ván.

Từng chữ của ông già rơi vào tai Thuyên như những giọt nước đá. Cô đã nghe những câu y hệt thế này, ba ngày trước, trong căn bếp nhà mình. Từ miệng thằng em.

– Tới đầu năm hai nghìn lẻ ba, bố mi nợ tau bảy mươi triệu. – Ông Cửu nói. – Bảy mươi triệu hồi đó mua được ba lô đất mặt đường. Tau cho người tới nhắc. Lần đầu nhắc nhẹ. Lần thứ hai nhắc ở cổng nhà mi, lúc nửa đêm. Lần thứ ba tau nói, cuối mùa khô mà không trả, tau lấy cái nhà ba gian với cái đồi dó.

Nửa đêm. Ở cổng nhà. Thuyên chợt thấy lại một hình ảnh cô đã quên từ lâu, quên tới mức tưởng chưa từng có. Một đêm nào đó hồi cô năm, sáu tuổi, cô tỉnh dậy vì tiếng đập cổng. Bố cô bảo cô nằm im. Bố đi ra. Có tiếng đàn ông nói nhỏ ngoài ngõ, rồi tiếng bố van vỉ. Sáng hôm sau mạ hỏi, bố bảo người ta tới đòi tiền mua cây giống.

– Bố mi đi trầm chuyến đó là để trả nợ tau. – Ông Cửu nói. – Hắn nói với tau, tìm được cây trầm rừng là trả hết, lời còn dư. Tau cho hắn thêm một tháng. Một tháng sau, người ta khiêng hắn về.

Ông ngừng lại, rít thêm một hơi thuốc. Ngoài sân, có tiếng xe máy ai đó dừng ở tiệm cầm đồ, tiếng Toàn chào khách.

– Tau tính để qua trăm ngày rồi tới gặp mạ mi. – Ông Cửu nói tiếp. – Nợ của người chết thì vợ con người chết trả. Luật đời là rứa. Tau đã định tới. Nhưng chưa kịp tới thì thằng Định tới gặp tau trước.

Thuyên không thở.

– Hắn mang tới một cái bọc giấy báo. – Ông Cửu giơ hai bàn tay khẳng khiu lên, ướm ướm một khoảng trong không trung. – To cỡ ni. Bên trong là bảy mươi triệu tiền mặt. Bốn mươi lăm triệu là tiền bán khối trầm hai thằng tìm được. Hai mươi lăm triệu còn lại, tau hỏi ra mới biết, hắn bán con trâu với cái nhà ngói nhỏ ở xóm dưới của hắn. Vợ con hắn dọn về ở nhờ nhà mạ vợ hắn cả năm trời.

– Ông nói dối. – Thuyên nghe giọng mình như của ai khác. – Ông nói dối.

– Tau nói dối làm chi? – Ông Cửu nhún vai. – Tau bảy mươi tư tuổi, hai chân chết rồi, bác sĩ nói tim cũng sắp chết theo. Tau nói dối được cái chi nữa? – Ông chỉ cái điếu cày vào ngực mình. – Hai mươi ba năm tau ngậm chuyện ni. Không phải vì tau tử tế. Vì thằng Định cầm cái thóp của tau.

– Thóp chi?

– Hôm hắn mang tiền tới, hắn bắt tau viết giấy nhận đủ tiền, ghi rõ là nợ đánh bạc của ông Lê Văn Lương. Tau không chịu, hắn nói, rứa thì hắn mang bọc tiền đi thẳng lên công an, khai cái sòng sau chợ. Tau đành viết. Hắn cầm tờ giấy đó, nói, mi mà hé một chữ với Thoan, hay với bất kỳ ai, tờ giấy ni lên công an. – Ông Cửu cười khẩy. – Bảy năm sau tau vẫn bị bắt, vì chuyện khác, chẳng phải vì hắn. Nhưng cái thói quen ngậm miệng thì nó thành nếp rồi.

Thuyên ngồi im. Trong đầu cô, từng mảnh hình ảnh một rơi xuống, xếp lại thành một bức tranh khác hẳn bức tranh cô đã mang theo suốt hai mươi ba năm. Cái túi vải bạt bị mạ ném ra sân. Câu chú Định nói, để lúc khác, chừ chưa phải lúc. Cái xe tải mua một năm sau. Cái cổng sắt sơn xanh. Cả làng xì xào, ông Định ăn trầm của người chết. Và ông Định, hai mươi ba năm, không cãi một lời.

– Vì răng? – Cô hỏi. Giọng cô khàn đi. – Vì răng chú ấy không nói?

– Cái đó mi đi hỏi hắn. – Ông Cửu nói. – À, hắn không nói được nữa. Thằng Toàn kể hắn tai biến rồi. – Ông già cười, lần này cái cười có gì đó không còn là chế giễu. – Hai mươi ba năm không nói. Tới lúc muốn nói thì lưỡi không nghe nữa. Đời là rứa đó, con ạ.

Ông đặt cái điếu cày xuống, dựa lưng vào chồng chăn, nhìn lên trần nhà.

– Tau gọi mi tới không phải để làm người tốt. – Ông nói. – Tau gọi mi tới vì tau thấy buồn cười. Đời bố mi nợ, có thằng Định trả. Đời thằng em mi nợ, ai trả? Thằng Hào trả à? Nhà mi nợ là có giống, nhà nó trả cũng là có giống. Tau nằm đây ngó hai nhà, thấy như coi tuồng.

Ông nhắm mắt lại.

– Còn một chuyện. Thằng Toàn nhà tau nó tính cái đồi nhà mi từ lâu rồi. Không phải từ khi thằng em mi vay. Từ trước nữa. Nó cho thằng em mi vay là có tính. Mi liệu mà giữ.

– Ông nói với cháu chuyện ni, con ông biết không?

– Nó biết thì đã sao. – Ông Cửu không mở mắt. – Nó là con tau, tau biết nó. Nó giỏi hơn tau. Nhưng nó chưa già. Chưa già thì chưa biết sợ.

Thuyên đi ra khỏi căn phòng ấy, đi qua cái sân có giàn hoa giấy tím, đi qua tiệm cầm đồ sơn xanh, ngang qua chỗ Toàn đang ngồi sau bàn gỗ hương tiếp khách. Toàn ngẩng lên nhìn cô, gật đầu chào, nụ cười vẫn nhã nhặn. Cô không nhớ mình có gật lại hay không.

Trời đổ mưa từ lúc nào. Mưa tháng Mười ở vùng đồi Hà Tĩnh không ào ạt, chỉ rả rích, lạnh, dai dẳng. Cô không đón xe ôm. Cô đi bộ bốn cây số từ chợ Rú về làng, áo ướt dính vào lưng, tóc bết vào má.

Cô nhớ ra thêm những điều đã quên.

Nhớ đêm trước ngày bố đi lần cuối, cô nằm trong buồng, nghe bố mạ cãi nhau ngoài bếp. Không to. Bố mạ chưa bao giờ cãi to. Chỉ có tiếng mạ khóc, tiếng bố nói đi nói lại một câu. Lần ni về là hết. Lần ni về là hết, tau thề. Sáng hôm sau, mạ đứng ở ngõ nhìn bố đi, không nói câu nào. Cô đã nghĩ mạ im vì buồn. Giờ cô hiểu mạ im vì mạ biết. Mạ không biết hết, nhưng mạ biết bố có nợ. Có thể mạ tin bố nợ tiền cây giống, nợ tiền vay mua đất. Mạ không biết đó là nợ sòng. Mạ không biết người ta đã định lấy cái nhà ba gian này. Mạ chỉ biết, sau đám tang, những người lạ thôi không đập cổng lúc nửa đêm nữa.

Và mạ đã nghĩ, suốt mười bốn năm còn lại của đời mạ, rằng người đàn ông duy nhất trở về từ chuyến đi ấy là kẻ đã cướp của chồng mình.

Mạ chết với ý nghĩ đó.

Thuyên dừng lại giữa đường, ngay chỗ con dốc rẽ vào làng. Mưa chảy thành dòng trên mặt cô. Cô nghĩ tới mâm trầu bị hất xuống đất. Con dao quắm cán sừng trên tấm vải điều. Cô nghĩ tới những câu cô đã nói với Hào dưới gốc cây thứ mười bảy. Bữa cơm anh ăn từ năm mười tuổi là của bọ anh. Cái máy khoan anh mua bằng tiền chi. Cô đã nói những câu ấy với con trai của người đã bán trâu, bán nhà, để giữ cho cô một mái nhà.

Cô nghĩ tới ông già trên xe lăn sáng hôm qua, con mắt phải đỏ hoe, một giọt nước mắt lăn trên má. Bàn tay run run chỉ về phía cái tráp sơn son. Kia. Kia.

Và cô đã nói, cháu không cần cái chi của nhà bác.

Khi Thuyên về tới làng thì trời đã tối hẳn. Đèn đường chưa có, chỉ có ánh đèn vàng hắt ra từ cửa sổ những ngôi nhà hai bên ngõ. Cô không rẽ về nhà mình. Chân cô đi thẳng, qua hàng rào dâm bụt, qua cây bàng đầu xóm, dừng lại trước hai cây cau vua thân trắng mờ trong mưa.

Cái cổng sắt sơn xanh đóng kín. Bên trong, nhà ông Định còn sáng đèn.

Thuyên đứng trước cổng, tay đặt lên chốt sắt lạnh ngắt, ướt nước. Lần này cô không rút tay về.

Nhưng trước khi cô kịp đẩy, cánh cổng đã mở từ bên trong. Bà Lý đứng đó, tay cầm cái ô đen, như người đã đứng chờ sau cánh cổng ấy từ lâu lắm. Bà nhìn khuôn mặt ướt sũng của Thuyên, nhìn đôi mắt đỏ, nhìn hai bàn tay cô run lên không kiểm soát được.

– Biết rồi à? – Bà Lý hỏi.

— Hết chương 6 —