Mùi trầm ở ba ngôi mộ

Chương 10: Mùi trầm ở ba ngôi mộ

Trước khi sang nhà ông Định, Thuyên làm một việc cô chưa từng làm suốt mười năm. Cô quỳ xuống trước bàn thờ bố, thò tay vào gầm, kéo ra con dao quắm cán sừng.

Nó nằm đó từ đêm rằm tháng Tám năm ấy, dưới chân bàn thờ, đúng chỗ nó văng tới khi mạ hất cái mâm. Không ai đụng tới. Mạ không đụng. Cô không đụng. Thằng Lực mười lăm tuổi được dặn không được đụng. Mười năm, lưỡi dao đã xỉn đi, lốm đốm gỉ nâu, nhưng cán sừng vẫn đen bóng, vết khía hình chữ thập ở chuôi vẫn còn rõ.

Thuyên lau con dao bằng vạt áo, gói nó chung với khúc trầm có cái đinh đồng trong tấm vải điều, rồi đi.

Nhà ông Định sáng đèn tất cả các phòng. Trong sân có mấy người họ hàng đứng hút thuốc, nói chuyện nhỏ. Họ nhìn thấy Thuyên, im bặt, rồi tự động dạt ra hai bên nhường lối.

Ông Định nằm trong buồng, trên cái giường gỗ kê sát cửa sổ. Bác sĩ ở trạm y tế xã đã về. Bình oxy dựng ở đầu giường, ống thở nhỏ luồn vào mũi ông. Bà Lý ngồi bên phải, cầm tay chồng. Hào ngồi bên trái, ở cuối giường, lưng thẳng, hai tay đặt trên đầu gối. Anh ngẩng lên khi Thuyên bước vào, nhưng không đứng dậy.

Ông Định nằm ngửa, mắt hé mở. Con mắt phải nhìn ra cửa. Khi Thuyên bước vào khung cửa, con mắt ấy dừng lại trên cô.

Cô quỳ xuống cạnh giường, mở tấm vải điều ra. Khúc trầm bổ đôi, cái đinh đồng nằm giữa quầng gỗ đen. Con dao quắm cán sừng.

Bà Lý nhìn con dao, đưa tay lên bịt miệng.

Thuyên cầm con dao, cẩn thận gọt một mảnh trầm mỏng như vỏ hành, sát cạnh cái đinh đồng, chỗ đen nhất. Lưỡi dao xỉn nhưng vẫn sắc. Mảnh trầm cong lại như một chiếc lá nhỏ. Cô đặt nó lên cái đĩa sứ trắng bà Lý đưa cho, châm lửa. Ngọn lửa liếm vào mép mảnh trầm, xèo xèo, rồi tắt, để lại một đốm than đỏ. Một sợi khói xanh mảnh mai bốc lên, uốn lượn, tỏa ra khắp căn buồng.

Mùi trầm lan đi. Cay khẽ, rồi ngọt, rồi đằm.

Con mắt phải của ông Định mở to hơn một chút. Lồng ngực ông phập phồng nhanh hơn. Môi ông mấp máy, không ra tiếng.

– Chú ơi. – Thuyên nói. Cô ghé sát tai ông, nói chậm, rõ từng chữ. – Trầm cây mười bảy. Sáng ni tụi cháu hạ rồi. Chỗ ni là chỗ cái đinh của bọ cháu, cái thứ ba mươi hai. Trầm ở đây đen nhất cây.

Bàn tay phải của ông Định động đậy trong tay bà Lý. Bà Lý buông ra. Bàn tay ấy bò chậm chạp trên mặt chăn, tìm tới bàn tay Thuyên.

Cô nắm lấy nó.

– Chú không thất hứa với bọ cháu. – Cô nói. – Chú nghe cháu nói đây. Chú không nói một chữ nào. Người kể cho cháu đầu tiên là ông Cửu, không phải chú, không phải bác Lý. Chú giữ lời với bọ cháu tới cùng rồi, chú ạ. Chú giữ đủ rồi.

Con mắt phải của ông nhắm lại. Rồi mở ra. Rồi nhắm lại lần nữa. Thuyên không biết đó là cái gật đầu hay chỉ là mi mắt mỏi. Cô chọn tin đó là cái gật đầu.

– Cháu cảm ơn chú. – Cô nói tiếp. – Bọ cháu nợ chú một mạng. Mạ cháu nợ chú một lời xin lỗi. Cháu nợ chú hai mươi ba năm. Cháu không trả được, chú ạ. Cháu chỉ đốt cho chú một mảnh trầm.

Bàn tay ông siết nhẹ tay cô. Rất nhẹ. Như bàn tay một đứa trẻ.

Cô ngồi đó suốt đêm. Bà Lý ngồi một bên, Hào ngồi cuối giường, Thuyên ngồi bên trái, ba người không ai nói gì. Thỉnh thoảng Thuyên gọt thêm một mảnh trầm, đặt lên đĩa. Sợi khói xanh không đứt suốt đêm.

Gần sáng, gà trong xóm bắt đầu gáy. Con gà đầu tiên gáy một hồi dài từ phía đầu làng, rồi con thứ hai, con thứ ba. Thuyên chợt nhớ, hai mươi ba năm trước, cũng lúc gà gáy, có hai người đàn ông vác gạo ra khỏi làng.

Hơi thở của ông Định chậm dần. Chậm dần. Rồi một hơi thở ra rất dài, như một tiếng thở phào.

Rồi không còn nữa.

Bà Lý cúi xuống, áp mặt vào ngực chồng. Hào ngồi im, hai bàn tay vẫn đặt trên đầu gối, nhưng Thuyên thấy hai vai anh rung lên. Cô với tay qua giường, đặt bàn tay mình lên bàn tay anh. Anh không nhìn cô. Anh lật bàn tay lên, nắm lấy tay cô, nắm rất chặt.

Đám tang ông Định đông như đám tang ông Lương năm nào. Cả làng Khe Nác đi. Người mấy làng bên cũng tới, những người từng đi rừng, đi trầm với ông thời trai trẻ, những bác tài xế từng chạy xe với ông, những hộ trong tổ hợp tác của Hào.

Lúc đọc điếu văn xong, trước khi hạ huyệt, Thuyên bước ra trước linh cữu. Cô xin phép bà Lý từ đêm trước. Bà Lý im một lúc, rồi hỏi một câu duy nhất: cô chắc chưa. Cô nói chắc rồi.

– Thưa bà con làng Khe Nác. – Thuyên nói. Giọng cô run, nhưng cô không dừng. – Cháu là Lê Thị Thuyên, con gái ông Lê Văn Lương. Hai mươi ba năm trước, chú Định cõng bọ cháu từ trong rừng về, cõng hai ngày, hai bàn tay chú bị dây cứa tới thấy xương. Bà con có người còn nhớ.

Đám đông im phăng phắc.

– Hai mươi ba năm ni, bà con nói chú Định ăn trầm của bọ cháu. – Thuyên nói tiếp. – Mạ cháu tin rứa. Cháu cũng tin rứa. – Cô dừng lại, nuốt khan. – Chừ cháu xin nói thật với bà con. Năm đó bọ cháu nợ tiền sòng bạc. Bảy mươi triệu. Bọ cháu đi chuyến trầm cuối cùng là để trả nợ đó. Khối trầm chú Định mang về, chú bán đi, cộng thêm tiền bán trâu, bán nhà của chú, trả hết nợ cho bọ cháu. Chú không lấy một đồng. Chú giữ kín chuyện đó vì bọ cháu bắt chú hứa, trước khi bọ cháu mất.

Có tiếng xì xào nổi lên ở cuối đám đông. Có người đàn bà nào đó khóc. Thuyên thấy dì Hai đứng ở hàng đầu, mặt tái đi, hai tay bấu chặt vào nhau.

– Cháu nói ra đây là để trả lại cho chú cái tên. – Thuyên nói. – Bọ cháu không còn sống để trả. Mạ cháu không còn sống để trả. Còn mỗi cháu.

Cô cúi đầu lạy linh cữu ba lạy, rồi lùi về đứng cạnh Lực. Thằng em nắm lấy tay chị nó. Bàn tay nó lạnh ngắt và ướt mồ hôi.

Cô biết từ hôm nay, ở cái chợ Rú, ở các đám giỗ, ở bến nước, người ta sẽ nói một câu chuyện khác về ông Lương. Không còn là ông Lương hiền nhất làng. Là ông Lương cờ bạc, nợ sòng, để lại vợ con trong một ngôi nhà suýt bị siết. Cô đã chọn điều đó. Cô đã đổi cái tên của bố lấy cái tên của một người khác. Cô không biết bố có trách cô không.

Nhưng cô nghĩ tới cái câu bố nói với cô năm cô sáu tuổi, ngồi trên bậc thềm vót que. Dó không đau thì không ra trầm. Và cô nghĩ, nếu bố còn sống, bố sẽ hiểu.

Chiều hôm đó, sau khi mọi người đã về hết, Thuyên mang khúc trầm ra nghĩa trang làng.

Mộ ông Định mới đắp, đất đỏ còn tươi, vòng hoa còn chưa héo. Cách đó ba hàng mộ là mộ bố mẹ cô, nằm cạnh nhau, bia đá xám đã phủ rêu. Cô gọt ba mảnh trầm, đốt ba mảnh trên ba cái đĩa sứ nhỏ, đặt trước ba ngôi mộ.

Ba sợi khói xanh bốc lên, gặp nhau ở lưng chừng không trung, quấn vào nhau, rồi tan đi trong gió chiều.

Cô ngồi trước mộ mạ rất lâu.

– Mạ ơi. – Cô nói. – Con xin lỗi mạ. Con biết mạ không muốn nghe chuyện ni. Nhưng con phải nói. Chú Định không có tội chi với nhà mình cả, mạ ạ. Chú là người tốt. Mạ ghét lầm chú mười bốn năm. Con ghét lầm chú hai mươi ba năm. – Cô dừng lại. – Con không trách mạ. Mạ không biết. Không ai nói với mạ. Con chỉ mong dưới đó mạ gặp chú, mạ hỏi chú một câu. Chú không nói được với mạ ở trên ni, thì dưới đó chú nói được.

Gió chiều thổi qua nghĩa trang, lay động mấy cây dó non ai đó trồng ở ven hàng rào.

Bốn mươi chín ngày sau, bà Lý sang nhà Thuyên. Bà mặc áo bà ba màu đen, đầu còn chít khăn tang, tay bưng một cái mâm đồng phủ khăn đỏ. Hào đi sau, tay xách giỏ trái cây. Dì Hai ngồi chờ sẵn ở chõng tre, làm người chứng phía nhà gái, như mười năm trước.

– Theo lệ thì phải chờ ba năm. – Bà Lý nói, đặt cái mâm lên bàn, ngay dưới bàn thờ ông Lương bà Thoan. – Nhưng làng mình có lệ cưới chạy tang, trong một trăm ngày. Ông nhà tôi chờ cái ngày ni mười năm rồi, cô Thuyên. Tôi không bắt hai đứa chờ thêm ba năm nữa.

Thuyên nhìn cái mâm đồng. Cái mâm đồng ấy, mười năm trước, lăn vòng vòng trên nền nhà này, kêu choang một tiếng dài.

Lần này không ai hất nó.

Cô đưa tay nâng tấm khăn đỏ. Trên mâm, ngoài buồng cau và mấy lá trầu têm cánh phượng, là cái túi vải bạt nhỏ màu cứt ngựa, miệng thắt dây gai. Ba mươi mốt cái đinh đồng.

Tháng Ba năm sau, đồi dó nhà Thuyên ra hoa. Hoa dó nhỏ, vàng nhạt, mùi hăng hắc, rụng đầy trên mặt đất đỏ.

Tiệm cầm đồ sơn xanh ở đầu chợ Rú đóng cửa từ tháng Chạp. Người ta nói Toàn đang bị điều tra vì cho vay lãi nặng, vì sai người đi cưa cây nhà người khác. Ông Cửu mất trước Tết mấy ngày. Nghe kể, hôm hấp hối ông đòi Toàn bế ra sân, ngồi nhìn về phía làng Khe Nác một lúc lâu, rồi nói một câu không ai hiểu: hết tuồng rồi.

Thuyên xin thôi việc ở xưởng trong Nha Trang từ tháng Chạp. Bà chủ xưởng tiếc, dặn bao giờ muốn quay lại thì cứ gọi. Giờ cô chấm trầm cho tổ hợp tác. Khúc trầm nào bà con mang tới, cô cũng đốt một mẩu, ngửi, nói giá, không thêm không bớt.

Chỗ cây thứ mười bảy giờ chỉ còn lại một cái gốc cưa phẳng, đã xám màu thời gian. Bên cạnh cái gốc, Hào và Thuyên trồng một hàng dó non, ba mươi mốt cây, mỗi cây cao chưa tới đầu gối. Thằng Lực đi trước đào hố. Thuyên đi giữa đặt cây. Hào đi sau lấp đất, tưới nước.

– Bảy năm nữa mới cấy được. – Hào nói, khi cây cuối cùng đã đứng vững. – Cấy thêm mười năm nữa mới chặt.

– Mười bảy năm. – Thuyên tính nhẩm. – Lúc đó em bốn mươi sáu.

– Anh bốn mươi tám.

– Thằng Lực bốn mươi mốt.

Lực ở đầu hàng ngẩng lên, cười, cái cười y hệt bố trong tấm ảnh trên bàn thờ. Rồi nó lại cúi xuống, dùng mũi cuốc vun thêm đất vào gốc một cây non bị nghiêng.

Thuyên lấy trong túi áo ra một cái đinh đồng. Một trong ba mươi mốt cái. Cô đặt nó vào lòng bàn tay Hào, gập những ngón tay anh lại.

– Bảy năm nữa. – Cô nói. – Lần ni anh đóng.

— Hết —