Lời khai của người phiên dịch

Chương 7: Lời khai của người phiên dịch

– Cái tên ấy là tên tôi. – Ông Nhuận nói. – Tôi dịch sai. Tôi cố ý dịch sai.

Mười giờ đêm, phòng làm việc của Khởi. Ông Nhuận ngồi thẳng lưng trên ghế, áo khoác dạ cài kín cúc, hai bàn tay đặt trên mặt bàn, ngón tay đan vào nhau. Bên cạnh ông là luật sư, một người đàn ông trẻ đeo kính, cặp da đặt trên đùi, nét mặt chăm chú như học sinh. Tôi ngồi ở góc phòng như mọi lần. Khởi đã bảo tôi ở lại. Anh nói: ông ta dịch cho người khác hai mươi năm, giờ tôi muốn có một người ngồi nghe ông ta nói bằng miệng mình.

Ông Nhuận nói chậm, rõ, mạch lạc, như người đã tập trước gương.

Chiều thứ Năm, lúc ông mang sơn then sang, ông Tảo viết cho ông một mảnh giấy: mười giờ tối nay sang, có chuyện. Mảnh giấy ấy, ông nói, ông đã vo lại vứt đi trên đường về. Ông biết chuyện gì. Từ hôm ông Vinh tới xưởng một mình, ông đã đoán ra. Ông Tảo nhìn ông khác. Ông Tảo không còn ra dấu với ông về những chuyện vặt. Ông biết sớm muộn gì cũng tới ngày này.

– Tôi không đến. – Ông nói. – Tôi sợ. Hai mươi năm làm việc với anh Tảo, tôi chưa bao giờ sợ anh ấy. Tối hôm ấy tôi sợ. Tôi ở nhà. Điện thoại tôi ở nhà. Vợ tôi biết.

Khởi gật đầu, không ngắt lời. Đạt đã kiểm tra từ chiều: định vị điện thoại của ông Nhuận nằm ở nhà ông bên Long Biên suốt từ sáu giờ tối thứ Năm tới bảy giờ sáng thứ Sáu. Vợ ông đã khai, ông ngủ cạnh bà cả đêm.

– Sáng hôm sau, khi tôi xem video. – Ông Nhuận nói tiếp. – Tôi thấy tên tôi. Tôi thấy anh Tảo nói tôi ăn tiền anh ấy hai mươi năm. Tôi nghĩ: anh ấy chết rồi, mà video nói thế, thì ai cũng nghĩ là tôi. Tôi không giết anh ấy. Nhưng tôi biết người ta sẽ nghĩ là tôi. Tôi hoảng. Tôi dịch thành thằng Tùng. Thằng Tùng có lý do. Thằng Tùng đòi tiền. Tôi nghĩ: công an điều tra thằng Tùng một thời gian, không có gì thì thả, còn tôi thì thoát.

– Ông biết anh Tùng bị tạm giữ từ tối thứ Sáu tới giờ.

– Tôi biết. – Ông Nhuận nhìn xuống tay. – Tôi có lỗi với nó. Tôi tới đây vì thế.

Luật sư hắng giọng, đặt lên bàn một tờ giấy.

– Thân chủ của tôi xin tự nguyện khai báo về việc đã cung cấp bản dịch không trung thực. Đồng thời, thân chủ tôi xin giải trình về các khoản tiền liên quan đến hợp đồng với ông Hàn Thế Vinh và các hợp đồng trước đó. Thân chủ tôi không liên quan tới cái chết của ông Ninh Văn Tảo.

Khởi cầm tờ giấy, đọc lướt, đặt xuống.

– Ông Nhuận. Hai mươi năm ông ăn bớt tiền của ông Tảo bao nhiêu?

Ông Nhuận im rất lâu.

– Tôi không tính. – Ông nói. – Tôi coi đó là công của tôi. Anh Khởi không hiểu đâu. Không có tôi, tranh của anh Tảo bán cho ai? Ai đi gặp khách, ai nói chuyện với nhà báo, ai làm hồ sơ xin danh hiệu nghệ nhân, ai ngồi uống rượu với mấy ông giám đốc để họ đặt tranh? Anh Tảo không nói được một câu. Tôi là cái miệng của anh ấy. Người ta khen tay anh Tảo, nhưng người ta mua bằng tai, bằng những gì tôi nói với họ. Tôi lấy phần của cái miệng.

Tôi ngồi ở góc phòng, nghe từng chữ. Tôi đã nghe những lời như thế này ở những chỗ khác, từ những người khác, nhưng chưa bao giờ từ miệng một người cùng nghề. Cái miệng. Cái tai. Cái cầu. Người ta dùng những chữ ấy để gọi chúng tôi, và chúng tôi tự hào. Hóa ra có người dùng chúng để đòi tiền công.

– Ông lấy phần của cái miệng. – Khởi nhắc lại. – Mà không nói cho người ta biết.

Ông Nhuận không trả lời.

Khởi hỏi tiếp về đêm thứ Năm. Ông Nhuận trả lời y hệt. Ở nhà. Điện thoại ở nhà. Vợ biết. Khởi hỏi về cái áo mưa cánh dơi rách mà ông vứt đi. Ông Nhuận nói rách từ chiều thứ Năm, mắc vào cái đinh ở cổng nhà, ông vứt vào thùng rác đầu ngõ, sáng thứ Sáu xe rác đã chở đi. Khởi hỏi ông có biết ai khác có lý do không. Ông Nhuận im một lúc. Rồi ông ngẩng lên, nhìn thẳng vào Khởi, và tôi thấy trong mắt ông có một cái gì đó vừa bị dồn tới đường cùng, vừa đang tính toán.

– Anh hỏi con bé Xuyến đi.

Khởi nhíu mày.

– Xuyến làm sao?

– Xuyến nói với anh nó xuống bến xe sáu giờ sáng thứ Sáu. Nó nói dối. Nó về Hà Nội từ tối thứ Năm. Chưa tới mười giờ tối nó đã ở lò bánh mì nhà bà Tơ, đối diện xưởng.

Tôi thấy lạnh dọc sống lưng. Khởi không quay sang nhìn tôi, nhưng tôi biết anh biết tôi đang ngồi đó.

– Sao ông biết?

Ông Nhuận thở ra một hơi.

– Thằng Hào nói. Hôm lấy lời khai. Nó ra dấu: tối hôm ấy Xuyến ở trong lò với em. Tôi không dịch câu ấy. – Ông nhìn xuống hai bàn tay mình. – Tôi thương con bé. Người Điếc ở với nhau, có chuyện riêng, mình là người dịch, mình biết nhiều thứ mà không nói ra. Chị Diệp hiểu.

Tôi không hiểu. Tôi hiểu, nhưng tôi không chấp nhận. Người phiên dịch biết nhiều thứ mà không nói ra, đúng. Nhưng không phải trong phòng lấy lời khai. Không phải khi người ta đang hỏi ai đã ở đâu, lúc mấy giờ, đêm một người chết. Ông Nhuận đã giữ câu ấy lại suốt bốn ngày, cất trong túi như một con bài, và bây giờ, khi bị dồn, ông rút ra.

– Anh Khởi biết không. – Ông Nhuận nói tiếp, giọng nhỏ, đều. – Anh Tảo làm di chúc năm ngoái, tôi là người làm hồ sơ. Xưởng khảm và căn nhà để lại cho bốn đứa thợ, Xuyến một nửa, ba đứa kia chia nhau nửa còn lại. Thằng Tùng không có gì. Một tỷ sáu ông Vinh chuyển vào tài khoản mới, tài khoản ấy anh Tảo mở một mình, nhưng mật khẩu thì ai nhắn cho anh ấy, ai cài ứng dụng ngân hàng cho anh ấy? Anh Tảo không biết dùng mấy thứ ấy. Anh hỏi Xuyến xem.

Khởi im lặng rất lâu. Rồi anh quay sang Đạt đang đứng ở cửa.

– Kiểm tra vé xe khách Thái Bình đi Hà Nội tối thứ Năm. Tên Đàm Ngọc Xuyến.

Đạt đi ra. Luật sư của ông Nhuận xin phép cho thân chủ về, vì ông ấy đã hợp tác, đã tự nguyện khai báo, chưa có căn cứ tạm giữ. Khởi để họ về, dặn ông Nhuận không được rời Hà Nội. Ông Nhuận đứng dậy, cài lại cúc áo khoác, cúi chào Khởi, rồi quay sang tôi.

Ông không nói gì. Ông chỉ giơ tay trái lên, ra dấu một câu ngắn, nhanh, gọn, cái giọng tay của người lớn lên giữa người Điếc từ bé.

CHỊ CŨNG GIỮ LẠI MÀ.

Rồi ông đi ra. Tôi ngồi im. Tôi không biết ông biết bằng cách nào. Có thể ông đoán. Có thể bà Nghĩa đã kể với cả ngõ. Có thể ông chỉ đánh một con bài trong bóng tối, và trúng.

Khi cửa đóng lại, Khởi mới quay sang tôi.

– Chị biết chuyện Xuyến về từ tối thứ Năm.

Không phải câu hỏi.

– Tôi biết từ sáng thứ Bảy. Bà Nghĩa bán nước chè đầu ngõ thấy em ấy đi vào lò bánh mì lúc gần mười giờ.

– Sao chị không nói với tôi?

– Tôi muốn hỏi em ấy trước. Tôi đã nhắn. Em ấy đọc mà không trả lời.

Khởi nhìn tôi rất lâu. Anh không quát. Tôi đã nghĩ anh sẽ quát. Anh chỉ nói, giọng mệt mỏi:

– Chị Diệp. Hôm thứ Sáu chị dạy tôi, phải nhìn vào mặt người ta mà hỏi, đừng hỏi qua người phiên dịch. Tôi nghe chị. Mấy hôm nay tôi học được một chuyện: người phiên dịch đứng giữa, ai nói gì cũng đi qua người phiên dịch. Ông Nhuận giữ lại một câu của thằng Hào. Chị giữ lại một câu của bà Nghĩa. Lý do khác nhau. Nhưng tôi đều không biết.

Tôi không có gì để cãi. Anh nói đúng. Câu ông Nhuận ra dấu với tôi lúc đi ra vẫn còn đang lơ lửng trong phòng. Chị cũng giữ lại mà.

– Tôi xin lỗi.

Khởi gật đầu. Anh không nói thêm chuyện ấy nữa.

Mười một giờ, Đạt quay lại, cầm tờ giấy in.

– Có anh ạ. Đàm Ngọc Xuyến mua vé chuyến bảy rưỡi tối thứ Năm từ Thái Bình. Xe xuống bến lúc chín giờ năm mươi. Nhà xe còn nhớ em ấy, vì em ấy là người Điếc, phải viết giấy hỏi đường.

Khởi cầm tờ giấy, nhìn, rồi đặt xuống cạnh ba tờ giấy khác trên bàn: bản dịch của ông Nhuận, bản dịch của tôi, mảnh giấy ông Tảo viết cho Tùng. Bố chỉ có thế. Con về đi. Ở đây bố có việc phải làm.

– Chị Diệp. – Anh nói. – Mai tôi mời Xuyến và thằng Hào lên. Tôi cần một người dịch. Tôi có thể gọi người khác, bên trung tâm có danh sách. Hoặc chị.

Anh dừng lại, nhìn thẳng vào tôi.

– Chị còn đứng giữa được không?

Tôi nghĩ tới Xuyến ngồi khoanh chân trên giường trong căn phòng trọ dán giấy hoa, hai bàn tay lơ lửng chờ tôi trả lời. Tôi nghĩ tới hai dấu tích xanh không có câu trả lời. Tôi nghĩ tới ông Nhuận đứng ở cửa, tay trái giơ lên, ra dấu gọn gàng như một nhát dao.

Đứng giữa không có nghĩa là không thương ai. Bố tôi dạy tôi thế, hồi tôi mười hai tuổi, lần đầu tiên tôi dịch cho bố ở ủy ban phường, và tôi đã nói thêm vào mấy chữ cho bố đỡ thiệt. Bố tôi đánh vào tay tôi, rồi ra dấu: CON LÀ CÁI TAI. CÁI TAI MÀ NÓI THÊM LÀ CÁI TAI ĐIẾC.

– Được. – Tôi nói. – Tôi dịch đúng những gì các em ấy nói. Kể cả những gì làm em ấy thiệt.

Khởi gật đầu.

Tôi về nhà lúc nửa đêm. Đèn phòng thằng Bin còn sáng. Tôi đứng ở cửa phòng nó, định gõ, thì điện thoại rung. Một tin nhắn chữ của Xuyến, gửi lúc mười một giờ năm mươi tám phút.

Chị Diệp. Em xin lỗi. Tối thứ Năm em ở lò bánh mì với Hào. Thầy không cho em yêu Hào. Thầy bảo Hào còn trẻ con, chưa có nghề. Em giấu thầy. Em về sớm để gặp Hào. Em ở trên gác lò. Em không ra ngoài. Em không biết gì. Sáng sáu giờ rưỡi em đi sang xưởng thì thấy thầy.

Một lúc sau, một tin nữa.

Hào có thấy một người. Hào nói với anh Nhuận rồi. Hào bảo anh Nhuận dịch không đúng. Hào sợ, không dám nói.

— Hết chương 7 —