Ông Mẫn ở xóm thuyền

Chương 6: Ông Mẫn ở xóm thuyền

Ông Mẫn nhìn tay tôi ra dấu tên bố tôi, và ông bật cười thành tiếng, cái tiếng cười khàn khàn, không cao không thấp, của người chưa bao giờ nghe thấy tiếng cười của chính mình.

Căn nhà của ông nằm cuối một con ngõ đất dẫn ra bờ sông Cấm, mái tôn, tường gạch không trát, cửa sổ bằng ván thuyền cũ. Sân trước chất đầy những khúc gỗ lim, gỗ táu đã đen bóng, những cái vỏ thuyền nan bỏ dở, những chiếc mái chèo xếp dựa tường. Mùi hắc ín, mùi gỗ ẩm, mùi bùn sông, mùi khói than tổ ong. Tôi bước vào sân, và trong một giây, tôi lại là đứa bé tám tuổi chạy chân đất trên bãi gỗ của bố.

Ông Mẫn bảy mươi tuổi, gầy, lưng hơi còng, tóc bạc cắt cua, hai bàn tay to bè, đầy sẹo, ngón trỏ tay trái cụt mất một đốt. Khi tôi và Khởi bước vào, ông đang ngồi bào một tấm ván trên cái ghế đẩu thấp, phoi gỗ cuộn tròn quanh chân. Ông ngẩng lên, nhìn hai người lạ, và tôi thấy ông hơi lùi lại, cảnh giác.

Tôi giơ tay lên. Không ra dấu xin chào kiểu Hà Nội. Tôi ra dấu theo kiểu bố tôi: lòng bàn tay phải áp lên ngực, rồi đưa ra phía người đối diện.

Ông Mẫn đặt cái bào xuống.

AI?

TÔI LÀ CON GÁI. Tôi ra dấu, rồi ra dấu tên bố tôi: ngón cái gõ hai cái vào cằm, vì bố tôi có cái nốt ruồi ở đó. THỢ THUYỀN. XƯỞNG BÊN KIA SÔNG.

Ông Mẫn nhìn tay tôi, rồi nhìn mặt tôi, rồi bật cười. Ông đứng dậy, đi tới, nắm lấy hai bàn tay tôi, lắc lắc, rồi buông ra để ra dấu, nhanh tới nỗi tôi phải căng mắt theo.

CON BÉ NGHE ĐƯỢC. CON BÉ NGHE ĐƯỢC CỦA ÔNG NGHIÊM. TAO NHỚ. MÀY HAY NGỒI TRÊN VỎ THUYỀN. BỐ MÀY KHOE MÃI: CON TAO LÀM CÁI TAI CHO CẢ NHÀ. BỐ MÀY CHẾT RỒI. TAO ĐI ĐƯA. MÀY KHÔNG NHỚ TAO.

Tôi không nhớ. Đám tang bố tôi mười năm trước, có hàng trăm người Điếc tới, cả sân nhà rừng rực những bàn tay. Tôi đứng dịch cho họ hàng bên nội người nghe suốt hai ngày, không kịp nhìn ai.

TÔI XIN LỖI. TÔI KHÔNG NHỚ.

KHÔNG SAO. ÔNG MẪN ra dấu. MÀY BẬN LÀM CÁI TAI.

Khởi đứng sau lưng tôi, im lặng. Tôi quay lại, dịch cho anh nghe đoạn vừa rồi. Anh gật đầu, rồi làm một việc tôi không ngờ: anh cúi đầu chào ông Mẫn, chậm, sâu, như người ta chào một người già trong bản.

Rồi tôi phải nói với ông Mẫn tin ông Tảo mất.

Tôi đã nghĩ suốt hai tiếng trên xe về cách nói. Cuối cùng tôi nói thẳng, vì với người Điếc thế hệ ông, nói vòng vo là coi thường họ. TẢO. CHẾT. ĐÊM THỨ NĂM. NGÃ. ĐẬP ĐẦU.

Ông Mẫn nhìn tay tôi. Mặt ông không đổi. Rồi ông ngồi xuống cái ghế đẩu, nhặt cái bào lên, đặt lên tấm ván, đẩy một nhát. Một dải phoi gỗ dài cuộn ra. Rồi ông dừng lại, hai tay vẫn nắm cái bào, cứ thế, không động đậy.

Rất lâu sau, ông mới đặt cái bào xuống, ra dấu, chậm.

NÓ GỬI TAO MỘT CÁI VIDEO. TỐI THỨ NĂM. TAO THẤY BÁO. ĐIỆN THOẠI TAO VỠ MÀN HÌNH TỪ TẾT. TAO KHÔNG XEM ĐƯỢC. TAO ĐỊNH MAI LÊN HÀ NỘI GẶP NÓ.

Tôi quay lại nhìn Khởi. Khởi mở cặp, lấy ra cái máy tính bảng của phòng kỹ thuật, trong đó có đoạn video mười một giây đã làm sáng. Anh đưa cho tôi. Tôi đưa cho ông Mẫn.

Ông Mẫn cầm cái máy tính bảng bằng hai bàn tay to bè, đưa ra xa mắt, như người già cầm tờ báo. Tôi bấm phát.

Mười một giây.

Ông Mẫn không nhúc nhích. Tôi bấm phát lại. Ông vẫn không nhúc nhích. Lần thứ ba, tới khung hình bàn tay đưa lên dái tai, ông giơ ngón tay lên chạm vào màn hình, ra hiệu dừng.

Ông nhìn khung hình ấy rất lâu.

Rồi ông làm một việc mà tôi sẽ nhớ suốt đời. Ông đặt máy tính bảng xuống đùi, giơ tay phải lên, đưa ngón cái và ngón trỏ véo vào dái tai phải của chính ông, kéo nhẹ xuống, ba nhịp, rồi buông. Đúng cái động tác trong khung hình hai mươi tám tới ba mươi mốt. Rồi ông chỉ ra cửa, chỉ về phía con sông, chỉ về phía Hà Nội.

NHUẬN.

Ông ra dấu tên ấy bằng chữ cái, từng chữ một, như sợ tôi không hiểu: N, H, U, Â, N.

THẰNG NHUẬN. CON BÀ GIÁO THOA.

Tôi dịch cho Khởi. Giọng tôi bình thường, đều, như mọi lần tôi dịch. Đó là thứ nghề dạy tôi: giọng không được run, dù tay mình đang run.

Khởi không nói gì. Anh rút sổ tay ra, nhưng không ghi. Anh chỉ cầm cây bút, nhìn ông Mẫn.

Ông Mẫn kể. Tôi dịch. Câu chuyện đi qua tay ông, qua mắt tôi, qua miệng tôi, tới tai Khởi.

Hồi những năm sáu mươi, ở một ngôi chùa nhỏ bên sông Cấm, có một lớp học cho trẻ con người Điếc. Cô giáo là bà Thoa, người nghe, chồng đi bộ đội, một mình nuôi một thằng con trai. Bà dạy chữ, dạy tính, dạy ra dấu theo kiểu mà bà và lũ trẻ cùng nhau nghĩ ra. Ông Mẫn học ở đó. Ông Tảo học ở đó. Thằng con trai bà giáo, thằng Nhuận, nghe được, nhưng không có ai trông nên bà mang theo tới lớp, cho ngồi cuối lớp.

Thằng Nhuận ra dấu giỏi hơn cả lũ trẻ Điếc. Nó lớn lên giữa những bàn tay. Nó là đứa duy nhất trong lớp vừa nghe được vừa nói được bằng tay, nên lũ trẻ coi nó như cái tai chung, như cái cầu. Ai muốn mua cái gì ngoài chợ thì nhờ nó. Ai bị người lớn mắng mà không hiểu thì nhờ nó.

NÓ THUẬN TAY TRÁI. Ông Mẫn ra dấu. BÀ GIÁO BẮT VIẾT TAY PHẢI. NÓ CỨ VIẾT TAY TRÁI. BÀ GIÁO VÉO TAI NÓ. NGÀY NÀO CŨNG VÉO. CẢ LỚP CƯỜI. THẾ LÀ TÊN NÓ LÀ VÉO TAI. LỚN LÊN NÓ GHÉT CÁI TÊN ĐÓ. NÓ BẮT NGƯỜI TA GỌI NÓ LÀ GÕ KÍNH. NHƯNG TAO VỚI TẢO VẪN GỌI NÓ VÉO TAI. BẠN TỪ BÉ THÌ GỌI TÊN BÉ.

Năm chín mươi, ông Tảo lên Hà Nội học nghề khảm, rồi mở xưởng. Mười mấy năm sau, thằng Nhuận lên theo, làm phiên dịch, làm quản lý. Từ đó tới giờ, ông Tảo đi đâu cũng có nó đứng bên cạnh. Nó nói chuyện với khách, nó ký hợp đồng, nó nhận tiền. Ông Tảo chỉ làm tranh.

– Ông ấy có biết chuyện tiền không? – Khởi hỏi.

Tôi ra dấu câu hỏi. Ông Mẫn nhìn Khởi, lần đầu tiên nhìn thẳng vào anh.

TRƯỚC TẾT NÓ GỌI TAO. GỌI VIDEO. NỬA ĐÊM.

Ông Mẫn kể. Tôi dịch. Tối hôm ông Vinh tới xưởng, viết tờ giấy hai tỷ tám, ông Tảo gọi cho ông Mẫn. Ông Tảo khóc. Ông Mẫn chưa thấy bạn mình khóc từ năm bà giáo Thoa mất. Ông Tảo ra dấu: hai mươi năm, thằng Véo Tai nói giá tay tao bằng một nửa. Hai mươi năm tao tin nó. Tao không đọc được hợp đồng, tao không nghe được người mua nói giá. Tao chỉ có nó. Nó là cái tai của tao. Hóa ra cái tai ấy nghe một đằng, nói với tao một nẻo.

TAO BẢO NÓ: ĐI BÁO CÔNG AN. Ông Mẫn ra dấu, tay ông bắt đầu run. NÓ BẢO: KHÔNG. THẰNG VÉO TAI LÀ BẠN TỪ BÉ. TAO HỎI NÓ TRƯỚC. TAO MUỐN NHÌN MẶT NÓ MÀ HỎI.

Ông dừng lại. Hai bàn tay ông lơ lửng giữa không trung một lúc lâu, rồi hạ xuống, đặt lên đầu gối. Rồi ông giơ lên lần nữa, ra dấu, rất chậm.

TAO SAI. TAO PHẢI BẮT NÓ ĐI BÁO.

Tôi dịch câu ấy, và lần này giọng tôi run.

Chúng tôi ngồi ở nhà ông Mẫn tới chiều. Ông nấu cho chúng tôi một nồi bánh đa cua, loại bánh đa đỏ của người Hải Phòng, nước dùng ngọt mùi cua đồng, trên mặt rắc hành và mấy lát chả lá lốt. Khởi ăn hai bát. Ông Mẫn ăn được nửa bát rồi buông đũa, ngồi nhìn ra sông.

Rồi ông đứng dậy, vào buồng, mang ra một tấm ảnh đen trắng đã ố vàng, bọc trong túi nilon. Mười mấy đứa trẻ ngồi trên bậc thềm chùa, đầu trọc, áo vá, đứa nào cũng giơ tay lên trước ngực như đang nói dở một câu. Đứng ở hàng cuối là một thằng bé gầy, mặt vênh lên, tay phải đưa lên ôm lấy cái tai. Ông Mẫn chỉ vào nó, không ra dấu gì, chỉ chỉ vào nó, rồi lật úp tấm ảnh xuống mặt bàn.

Khởi nhờ tôi hỏi ông Mẫn có sẵn sàng lên Hà Nội làm chứng không, xác nhận tên ký hiệu trong video, kể lại cuộc gọi hồi trước Tết. Ông Mẫn gật đầu ngay. Rồi ông hỏi một câu.

THẰNG VÉO TAI. NÓ DỊCH CÁI VIDEO NÀY CHO CÔNG AN À?

Tôi gật đầu.

NÓ DỊCH THẾ NÀO?

Tôi ra dấu lại bản dịch của ông Nhuận. Mẫn ơi, thằng Tùng đang tới, nó đòi tiền, hai mươi triệu, tao không cho, có chuyện gì thì mày biết là ai.

Ông Mẫn nhìn tay tôi. Mặt ông không đổi. Rồi ông nhổ một bãi nước bọt ra sân, ngay cạnh đống phoi bào.

THẰNG TÙNG. CON TẢO. NÓ ĐỔ CHO THẰNG TÙNG.

Ông đứng dậy, đi ra sân, đứng nhìn ra sông Cấm một mình. Nước sông chiều xám đục, mấy cái xà lan chở cát chậm chạp trôi về phía cảng. Tôi không đi theo. Khởi cũng không.

Lúc chúng tôi ra xe, trời đã nhá nhem. Ông Mẫn tiễn ra tận đầu ngõ, đứng dưới ngọn đèn đường vàng vọt. Ông nắm tay tôi một lần nữa, lắc lắc, rồi ra dấu.

MÀY GIỐNG BỐ MÀY. MẮT TINH.

Rồi ông quay sang Khởi, ra dấu một ký hiệu đơn giản, bàn tay áp lên ngực rồi đưa ra. CẢM ƠN.

Khởi đứng sững một giây. Rồi anh vụng về giơ bàn tay phải lên, áp vào ngực trái, rồi đưa ra phía ông Mẫn. Ngón tay anh cứng, động tác lệch, nhưng ông Mẫn hiểu. Ông gật đầu.

Xe chạy được nửa đường thì điện thoại Khởi rung. Anh nghe. Tôi nghe tiếng Đạt lí nhí đầu bên kia, gấp gáp. Khởi ừ một tiếng, rồi im lặng nghe rất lâu, rồi nói ngắn gọn: được, giữ ông ấy ở đó, tôi về ngay.

Anh cúp máy, quay sang tôi. Mặt anh trong ánh đèn pha xe ngược chiều lúc sáng lúc tối.

– Ông Nhuận vừa tự tới trụ sở. – Anh nói. – Có luật sư đi cùng. Ông ấy nói muốn đính chính bản dịch đoạn video mười một giây.

— Hết chương 6 —