Con cá chép thứ chín

Chương 10: Con cá chép thứ chín

Người phiên dịch nói bằng ngôi thứ nhất. Đó là luật. Khi người Điếc ra dấu tôi đói, người phiên dịch không nói ông ấy bảo ông ấy đói. Người phiên dịch nói: tôi đói. Người phiên dịch cho mượn cái giọng của mình, trọn vẹn, không giữ lại cho mình chữ nào.

Mười chín năm, tôi đã nói tôi đau, tôi sợ, tôi muốn ly hôn, tôi không ký, tôi không hiểu, bằng giọng của hàng nghìn người. Chiều thứ Năm hôm ấy, trong phòng lấy lời khai có hai camera và ánh đèn đủ sáng, tôi nói tôi đã giết anh Tảo bằng giọng của ông Nhuận.

Ông ra dấu chậm. Chậm hơn bất cứ lúc nào tôi từng thấy ông ra dấu. Tay trái ông là tay chính, gọn, chắc, những đường nét của thứ ngôn ngữ ông học từ khi chưa biết nói. Tôi nhìn tay ông, và nói.

– Tôi sinh năm sáu mươi hai. Mẹ tôi dạy lớp trẻ Điếc trong sân chùa bên sông Cấm. Bố tôi đi bộ đội, không về. Mẹ không có ai trông tôi, nên mang tôi theo. Tôi lớn lên ở cuối lớp học ấy. Tôi biết ra dấu trước khi biết đọc. Tôi là đứa duy nhất trong lớp nghe được. Các bạn gọi tôi là cái tai.

Ông Mẫn ngồi đối diện, gật đầu rất khẽ. Xuyến ngồi cạnh ông Mẫn, hai tay đặt trên bàn, nhìn tay ông Nhuận không chớp.

– Tôi thuận tay trái. Mẹ tôi bắt viết tay phải. Tôi không chịu. Mẹ véo tai tôi. Ngày nào cũng véo, trước mặt cả lớp. Cả lớp cười. Từ đó tên tôi là véo tai. Tôi ghét cái tên ấy. Lớn lên tôi đổi tên. Chỉ có anh Tảo với anh Mẫn là không đổi.

Ông dừng lại. Tay ông lơ lửng.

– Năm hai nghìn lẻ bốn, anh Tảo gọi tôi lên Hà Nội. Anh ấy bảo: tao làm tranh, mày làm cái miệng. Tôi lên. Hai năm đầu tôi không lấy gì. Năm thứ ba, có một ông khách trả giá cao hơn tôi nói với anh Tảo một chút. Một chút thôi. Tôi giữ lại phần chênh. Anh Tảo không biết. Anh ấy đọc hợp đồng không hết, anh ấy chỉ nhìn con số tôi chỉ cho anh ấy. Năm sau phần chênh to hơn. Năm sau nữa to hơn nữa. Tôi tự nhủ đó là công của tôi. Không có tôi thì ai bán tranh cho anh ấy. Tôi nói câu ấy với mình hai mươi năm, tới khi tôi tin.

Tôi dịch. Giọng tôi đều. Bàn tay ông Nhuận đều. Chỉ có cái mạch máu nhỏ ở thái dương ông là giật giật.

– Tuần trước Tết, ông Vinh tới xưởng lúc tôi đi vắng. Từ hôm ấy anh Tảo nhìn tôi khác. Tôi biết. Chiều thứ Năm anh ấy viết cho tôi một dòng: mười giờ tối sang, có chuyện. Tôi để điện thoại ở nhà. Tôi mặc áo mưa, đi xe Cub, vì xe Cub không ai để ý. Tôi không định làm gì. Tôi định sang xin lỗi. Tôi định nói: em trả lại. Tôi định nói nhiều thứ.

– Anh Tảo mở cửa. Anh ấy đứng ở bậc cửa, dưới đèn, ra dấu với tôi ngay ngoài ngõ. Hai mươi năm. Mày nói giá tay tao bằng một nửa. Tôi bảo anh cho em vào. Anh ấy không cho. Anh ấy bảo: nói ở đây. Tôi nói nhiều lắm. Tôi nói công tôi. Tôi nói không có tôi thì anh là gì. Một lúc anh ấy mới cho vào.

Tôi biết đó là lúc Ninh Tùng đứng ở đầu ngõ, cách năm mươi mét, nhìn bố mình ra dấu nhanh như thế với một người khác, rồi quay về.

– Trong xưởng, anh Tảo đặt tờ giấy ông Vinh viết lên bàn. Anh ấy đứng sau cái bàn gỗ gụ. Tôi vừa ra dấu vừa nói to, cái thói quen của người nghe khi tức giận, như thể nói to thì người Điếc sẽ hiểu nhiều hơn. Tôi nói tiền. Tôi nói anh. Anh nghe em nói đã. Như thể anh ấy nghe được.

Bà Nghĩa ở đầu ngõ. Chữ tiền, hai lần. Chữ anh. Cái giọng người ta quát mà không quen quát.

– Rồi anh Tảo ra dấu một câu.

Tay ông Nhuận dừng lại giữa không trung. Rất lâu. Rồi ông ra dấu câu ấy, và tôi thấy cổ họng mình khô lại, vì tôi biết câu ấy. Tôi đã thấy nó gần ba mươi năm trước, ở ủy ban phường, khi bố tôi đánh vào tay tôi.

– Anh Tảo nói: mày là cái tai điếc. Cái tai mà nói sai là cái tai điếc. Từ mai tao không cần tai nữa. Tao viết giấy.

Tôi nói câu ấy bằng giọng của ông Nhuận. Tôi không biết giọng tôi lúc ấy thế nào. Khởi về sau bảo tôi: lúc ấy chị nói nhỏ lắm, nhưng cả phòng nghe rõ.

– Tôi nắm tay anh ấy. Tôi chỉ muốn anh ấy đừng quay đi. Người Điếc quay đi là hết, chị Diệp biết, quay lưng là không còn nói được gì. Anh ấy giằng ra. Tôi xô. Tôi không nhớ tôi xô mạnh hay nhẹ. Anh ấy ngã ngửa ra sau. Đầu đập vào góc bàn gỗ gụ. Một tiếng rất khẽ.

Ông Nhuận hạ tay xuống, đặt lên bàn. Hai bàn tay ông run. Một lúc lâu, ông mới giơ lên lại.

– Tôi gọi anh ấy. Tôi gọi bằng miệng. Rồi tôi nhớ ra, gọi bằng tay. Rồi tôi biết. Tôi ngồi đó không biết bao lâu. Rồi tôi làm những việc người ta làm khi không còn là người nữa. Tôi lục ngăn kéo, lấy hộp tiền, cho giống bị cướp. Tôi đi ra, không đóng cửa. Tôi về nhà, bảo vợ tôi nói dối cho tôi.

– Sáng hôm sau, người ta đưa tôi xem video. Tôi thấy tên tôi trong tay anh ấy. Cái tên véo tai. Tôi không nghĩ. Tay tôi tự dịch. Thằng Tùng. Hai mươi triệu. Rồi tôi phải dịch tiếp cho thằng Hào. Rồi tôi phải dọa thằng Hào. Rồi tôi phải đổ cho con Xuyến. Một câu dịch sai thì phải dịch sai thêm mười câu nữa cho khớp. Tôi làm nghề hai mươi năm, tôi biết. Thế mà tôi vẫn làm.

Khởi hỏi về con cá chép. Tôi ra dấu câu hỏi. Ông Nhuận nhìn tay tôi, rồi lắc đầu.

– Tôi không biết. Lúc anh Tảo mở cửa, anh ấy cầm một cái gì đó trong tay trái. Anh ấy hay thế, cầm một mảnh trai trong tay khi nói chuyện, như người khác cầm điếu thuốc. Tôi không để ý là cái gì. Tôi không biết nó vào túi áo tôi lúc nào. Tôi không biết nó ở đó, cho tới sáng nay.

Ông hạ tay xuống. Lời khai hết.

Không ai nói gì. Hai cái camera vẫn chạy, cái đèn đỏ nhỏ xíu nhấp nháy. Ngoài hành lang, tôi biết Tùng đang ngồi trên băng ghế, nghe tiếng tôi nói vọng ra qua cánh cửa khép hờ, những câu của một người đàn ông anh gọi là chú từ hồi bé.

Ông Mẫn giơ tay lên. Khởi nhìn tôi, tôi gật đầu: để ông ấy nói.

Ông Mẫn ra dấu cho ông Nhuận, chậm, bằng thứ ngôn ngữ của sân chùa bên sông Cấm. Tôi dịch cho Khởi nghe.

– Bà giáo Thoa véo tai mày vì mày viết tay trái. Bà chưa bao giờ phải véo tai mày vì mày nói dối. Hồi bé mày không bao giờ nói dối. Mày là cái tai tốt nhất của cả lớp. Tao nhớ thế. Tảo nhớ thế. Nên mười một giây cuối cùng, nó gọi mày bằng cái tên hồi bé.

Ông Nhuận nhìn tay ông Mẫn. Rồi ông gục xuống mặt bàn, trán chạm vào hai bàn tay úp sấp, và không ngẩng lên nữa.

Khởi làm các thủ tục còn lại. Tôi dịch cho ông Mẫn, cho Xuyến, cho Hào, từng tờ giấy, từng chữ ký. Bảy giờ tối, tôi ra khỏi trụ sở. Mưa phùn đã tạnh. Trời Hà Nội cuối tháng Giêng có một thứ ánh sáng tím nhạt sau mưa, những ngọn đèn đường vừa bật lên, ướt và vàng.

Tháng Tư, cây sấu đầu ngõ bên đê ra lá non xanh mướt, hoa sấu rụng lấm tấm trên mặt bàn nước chè của bà Nghĩa.

Xưởng khảm mở cửa lại vào một sáng thứ Hai. Ninh Tùng đã ký giấy không tranh chấp di chúc. Anh ở lại Hà Nội, thuê một căn phòng nhỏ gần đê, làm bán hàng cho một cửa hàng đồ gỗ, tối thứ Ba và thứ Năm tới xưởng ngồi học ra dấu với Xuyến. Xuyến bảo tay anh ta cứng như gỗ lim, nhưng chịu khó. Hào vẫn làm ca đêm ở lò bánh mì nhà bà Tơ. Bà Tơ biết chuyện, không nói gì, chỉ tăng lương cho cậu.

Hôm ấy Xuyến nhắn cho tôi một đoạn video. Em ngồi ở cái bàn gỗ gụ của thầy, ánh đèn kẹp bàn hắt từ bên trái, nửa mặt sáng nửa tối, đúng như trong mười một giây kia. Trước mặt em là cái khung Cửu ngư, nền sơn then đen bóng, tám con cá chép uốn mình. Em cầm con cá thứ chín bằng cái nhíp, đưa lên trước camera cho tôi xem. Công an đã trả nó về sau khi chụp ảnh, lập biên bản, lưu hồ sơ.

Em phết một lớp keo mới lên khoảng trống ở góc dưới bên phải. Rồi em đặt con cá vào, ấn nhẹ bằng đầu ngón tay cái, giữ nguyên rất lâu.

Rồi em nhìn vào camera, giơ tay lên. THẦY. ĐỦ CHÍN CON RỒI.

Chiều hôm ấy, Khởi ghé qua xưởng. Anh mặc thường phục, đứng ở cửa, lóng ngóng như lần đầu. Xuyến ngẩng lên. Anh giơ bàn tay phải lên, áp vào ngực trái, rồi đưa ra phía em. Lần này ngón tay anh không còn cứng nữa. Xuyến cười, ra dấu lại, rồi chỉ vào cái ghế đẩu, mời anh ngồi. Anh ngồi, nhìn Xuyến làm việc gần một tiếng, không nói câu nào. Bà Nghĩa kể với tôi thế, bà bảo bà chưa thấy ông công an nào ngồi im lâu như vậy.

Tối hôm ấy, tôi về nhà sớm. Thằng Bin đang ngồi ở bàn ăn, không đeo tai nghe. Trước mặt nó là hai bát mì.

– Mẹ. – Nó nói. – Con hỏi cái này.

– Gì con?

– Mẹ có tên ký hiệu không? Tên mà ông ngoại đặt ấy.

Tôi nhìn nó. Mười lăm tuổi, cao hơn tôi một cái đầu. Ba năm nay nó không hỏi tôi câu nào dài hơn năm chữ.

Tôi giơ tay phải lên. Ngón trỏ chạm nhẹ vào vành tai phải, rồi chỉ ra phía trước, về phía người đối diện. Bố tôi đặt cho tôi cái tên ấy năm tôi bốn tuổi, ngày tôi lần đầu tiên nói với bà bán hàng ngoài chợ rằng bố tôi muốn mua hai cân gạo. Cái tai, đi ra ngoài.

Bin nhìn tay tôi. Rồi nó giơ tay lên, chậm, vụng về, ngón trỏ chạm vào vành tai phải của nó, rồi chỉ ra phía trước.

Chỉ thẳng vào tôi.

— Hết —