Ngọc bội trong hòm

Chương 6: Ngọc bội trong hòm

Con đã bao giờ bị người ta lục đồ chưa? Chưa à. Thế thì con chưa biết cái cảm giác đứng nhìn người lạ thò tay vào cái áo lót mẹ mình khâu cho mình, giũ ra trước mặt cả chục người.

Sáng hôm ấy, quản gia Tiêu dẫn sáu người hầu đi lục khắp các dãy nhà ngang. Lục phòng thằng Tũn, lục bếp, lục phòng cái Bống, lục cả cái chuồng ngựa. Đại phu nhân đứng giữa sân, áo gấm lam khoác vội, tóc chưa kịp vấn, tay cầm cái hộp gấm rỗng.

– Ngọc bội của họ Châu, ba đời truyền cho con gái! – Bà ta nói, giọng run lên vì giận. – Tôi định cho con Thư mang theo khi về nhà chồng! Đêm qua tôi còn mở ra xem, sáng nay đã mất! Đứa nào vào được phòng tôi?

Không ai trả lời. Người hầu Đại phòng đứng thành hàng, cúi đầu. Cái Thắm khóc thút thít.

Bà đứng ở cửa phòng mình, nhìn quản gia Tiêu tiến lại. Bà không sợ. Bà nghĩ phòng bà chỉ có cái giường tre, cái hòm gỗ, cái tráp sách của ông ngoại cố con. Bà không có gì.

– Mở hòm. – Quản gia Tiêu nói.

– Thưa ông, chìa khóa con để...

Bà ngừng lại. Bà nhìn ra cửa sổ. Chậu hoa mười giờ, đất xới một góc rồi vun lại.

Quản gia Tiêu không đợi. Ông ta sai người lấy cái búa nhỏ, bẩy khóa. Nắp hòm bật lên. Một người hầu lôi từng thứ ra: mấy bộ áo nâu, cái yếm vải, đôi guốc mộc, gói bánh khảo đã cứng. Rồi đến cái áo cánh trắng mẹ bà khâu cho bà mặc ngày Tết. Người hầu giũ cái áo ra.

Một vật rơi xuống nền gạch, kêu "cạch" một tiếng trong veo.

Một miếng ngọc bích, to bằng nửa bàn tay, chạm hình hai con cá chép quay đầu vào nhau, buộc dây lụa đỏ.

Sân im phăng phắc. Rồi Đại phu nhân thét lên.

Người hầu lục tiếp. Đến cái tráp bụi dưới gầm giường, cái tráp của người đọc thứ nhất. Họ lôi ra chiếc vòng vàng chạm hoa cúc trong gói giấy đỏ phai màu.

– Cái vòng tôi thưởng con Hến năm ngoái! – Đại phu nhân giơ chiếc vòng lên. – Con Hến bị đuổi vì ăn cắp, cả phủ đi tìm không thấy cái vòng, hóa ra nằm ở đây! Hóa ra mày lấy của nó!

– Thưa phu nhân, con không lấy. Cái tráp này có từ trước khi con đến...

– Câm mồm!

Đại phu nhân giáng một cái tát. Bà loạng choạng, tựa vào khung cửa. Má bà nóng ran. Vị máu tanh tanh trong miệng.

Bà không khóc. Bà nhìn qua vai Đại phu nhân, ra phía hiên dãy nhà giữa. Ở đó, đứng lẫn trong đám người hầu đang nghển cổ xem, có một cô gái áo lụa vàng nhạt. Cô Ba Ngọc Thư.

Cô Ba không nhìn bà. Cô nhìn xuống đất. Hai tay cô nắm chặt vạt áo, nắm đến trắng cả khớp ngón.

Lúc đi qua góc sân, bà thấy thằng Tũn đứng cạnh đôi thùng nước, mặt đỏ gay, hai nắm tay nắm chặt. Cái Bống đứng sau cửa bếp, khóc ướt cả vạt yếm. Bà lắc đầu với chúng nó, rất khẽ, ý bảo đừng.

Người ta giải bà sang Thọ Xuân đường.

Cụ bà ngồi trên sập. Vú Thìn đứng sau. Thầy La đứng ở góc phòng, mặt tái. Nhị phu nhân ngồi ghế bên trái, tay cầm khăn, vẻ mặt lo lắng. Ông Nhị gia đứng cạnh vợ, ngáp. Đại phu nhân đặt miếng ngọc bội và chiếc vòng vàng lên án thư trước mặt cụ, kể lại, giọng the thé.

– Mẹ ơi, đứa này phải giải lên quan. – Bà ta kết lại. – Ăn cắp hai lần trong một phủ. Mẹ thương nó, nó đọc hay cho mẹ nghe, nhưng ăn cắp là ăn cắp.

Cụ không nói gì. Hai con mắt đục mờ nhìn về phía cửa sổ, nơi có ánh nắng.

– Thưa cụ. – Thầy La bước lên một bước. – Con ở sát vách phòng cô Xoan. Đêm qua con không nghe thấy cô ấy ra khỏi phòng...

– Anh câm đi! – Đại phu nhân quay phắt lại. – Anh làm mẹ tôi suýt mù hẳn, anh còn đứng đây là phúc cho anh rồi! Hay anh với nó là một bọn?

Thầy La im. Nhưng anh ta không lùi lại.

Nhị phu nhân lên tiếng, giọng dịu dàng:

– Chị cả, chị bớt giận. Giải lên quan thì lôi thôi, tai tiếng cho phủ. Mà sắp đến giỗ bố, rằm tháng Chạp cả họ về, mẹ lại định đọc di huấn. – Bà ta quay sang cụ. – Thưa mẹ, con nghĩ cứ giam con bé lại, qua giỗ rồi xử. Còn việc đọc di huấn hôm rằm, con có đứa cháu gái, cái Hương, con gái anh trai con, đọc thông viết thạo, giọng tốt. Con cho nó sang hầu mẹ mấy hôm, mẹ thấy được thì dùng.

Bà ngẩng phắt lên.

Cụ vẫn nhìn về phía cửa sổ. Lâu, rất lâu. Rồi cụ nói, giọng mệt mỏi như người già thật:

– Giam vào kho củi. Qua rằm ta xét.

– Còn cái Hương? – Nhị phu nhân hỏi.

– Cho nó sang.

Bà quỳ trên nền gạch, nhìn cụ. Cụ không quay về phía bà. Bà không biết cụ có nhìn thấy cái bóng của bà không, một mảng áo nâu sẫm quỳ ở giữa gian nhà. Bà muốn gọi cụ, muốn nói con không lấy, muốn nhắc cụ cái đêm hôm kia, ngọn đèn, cổ tay, mười hai dòng.

Nhưng cụ đã dặn: từ giờ đến rằm, đừng nói với ai.

Bà cúi đầu.

Người ta giải bà ra kho củi ở góc vườn sau, cạnh chuồng gà. Kho củi là một gian nhà tranh vách đất, chất đầy củi khô, rơm, mấy cái nong nia thủng. Có một ô thông gió nhỏ trên cao bằng hai bàn tay. Cửa gỗ khóa bằng một cái khóa sắt to. Quản gia Tiêu khóa cửa, đeo chìa vào thắt lưng, bỏ đi.

Bà ngồi xuống đống rơm. Má vẫn còn rát. Gà ngoài chuồng cục tác.

Bà nghĩ. Bà bắt mình nghĩ cho chậm, như đọc một tờ giấy, từng dòng một.

Ngọc bội nằm trong hòm của bà. Hòm khóa. Chìa khóa để dưới chậu hoa mười giờ. Đất trong chậu bị xới lên rồi vun lại. Người lấy chìa khóa biết chìa khóa ở đó.

Cả cái phủ này, bà chỉ nói chỗ để chìa khóa cho một người.

Bà nhớ cái hòm vừa bị lục. Áo nâu, yếm vải, đôi guốc, gói bánh khảo, cái áo cánh trắng. Không có quyển sách nào. Mấy quyển truyện thơ Nôm cô Ba gửi trong hòm bà suốt hai tháng nay, cái quyển bìa sờn, cái quyển có đoạn gấp mép, không còn quyển nào. Ai đó đã mở hòm, lấy sách ra, đặt ngọc bội vào, khóa lại, rồi chôn chìa khóa vào chậu.

Người ấy không muốn sách của mình bị tìm thấy cùng với ngọc bội.

Bà nhớ hai bàn tay nắm chặt vạt áo lụa vàng, trắng cả khớp ngón. Bà nhớ đôi mắt nai con, ướt đẫm, bên giếng sau. Chị nói hay lắm. Chị cũng như mẹ tôi.

Ô thông gió trên cao lọt vào một vệt nắng chiều, chiếu xuống đống rơm như một ngón tay. Bà nhìn vệt nắng ấy bò dần lên vách đất, rồi tắt.

Bà không khóc lúc bị tát. Đến lúc ấy, một mình trong kho củi, bà mới khóc.

Gần canh hai, có tiếng sột soạt ngoài vách. Rồi tiếng gõ nhẹ vào khung ô thông gió, ba cái.

– Cô Xoan. – Giọng phủ Thuận, thì thào. – Cô còn thức không?

Bà lau mặt bằng tay áo, đứng lên đống củi cho cao, ghé mắt vào ô thông gió. Bên ngoài tối đen, chỉ thấy lờ mờ một cái bóng cao gầy đứng nép vào vách, đầu ngang tầm ô cửa vì đã trèo lên cái chum úp ngược.

– Thầy ra đây làm gì? Người ta thấy thì...

– Tui trèo qua chuồng gà. Gà nó kêu, người ta tưởng chồn. – Anh ta nói. Rồi anh ta đẩy qua ô thông gió một cái gói lá chuối nhỏ. – Cái Bống gửi. Xôi đỗ, còn ấm. Nó bảo cô từ sáng chưa ăn gì.

Bà cầm gói xôi. Còn ấm thật. Bà không ăn được, chỉ ôm nó trong tay.

– Má cô có sưng không?

– Không sao.

– Mai tui xin bếp ít lá ngải đắp cho. – Anh ta im một lúc. – Tui không tin cô lấy.

– Sao thầy tin?

– Vì cô trả hai mươi lạng của tui cái rụp, không thèm nhìn trong gói có bao nhiêu. – Anh ta nói. – Người đó không đi lấy cái miếng ngọc bằng nửa bàn tay.

Bà bật cười, giữa lúc nước mắt còn chưa khô. Tiếng cười khàn và méo.

Hai người im lặng một lúc. Ngoài chuồng, gà lại cục tác mấy tiếng rồi thôi.

– Hồi nhỏ, má tui cũng kéo mộng. – Anh ta nói, không biết vì sao lại kể. – Hai mắt. Nhà nghèo, không ai chữa. Má tui sờ mặt tui mà đoán tui lớn cỡ nào. Năm tui mười bốn, má mất. Tới chết má không biết mặt tui ra sao. Tui đi theo ông thầy ở chợ Dinh học nghề từ đó.

Bà nhìn qua ô cửa, chỉ thấy cái bóng tối của anh ta, không thấy mặt.

– Rứa nên tui muốn khều mộng cho cụ. – Anh ta nói. – Không phải vì Đại phu nhân trả tiền. Mà vì cụ có đứa cháu gái cụ chưa thấy mặt ba năm.

Bà nhớ đêm hôm kia, cụ hỏi: cái Thư bây giờ trông thế nào. Bà cắn môi, không nói.

– Còn chuyện ni nữa. – Giọng anh ta hạ thấp hẳn. – Chiều ni tui ngồi ở hiên Thọ Xuân đường sắc thuốc, nghe ông Tiêu bẩm cụ xin mở cái tủ lớn gian giữa. Nói là lau dọn trước giỗ, đem đồ thờ ra đánh bóng, mở luôn một đêm cho khô mùi ẩm. Cụ gật. Cụ còn dặn ông ấy lau cho kỹ, đừng để sót góc nào. Tui nghe mà thấy lạ, vì cụ có bao giờ để ý chuyện lau dọn đâu. Sáng mai người nhà Nhị phu nhân đưa cái cô Hương sang. Mà cái tủ đó, tui nghe vú Thìn nói to với cái Bống, là chỗ cụ cất hộp di huấn.

Bà nắm chặt gói xôi trong tay, đến khi lá chuối rách ra.

— Hết chương 6 —