Huấn – Chiếc xuồng một triệu rưỡi

Chương 1: Huấn – Chiếc xuồng một triệu rưỡi

Con nhỏ đó mua chiếc xuồng trước khi biết chèo, và đó là chuyện đầu tiên tui biết về Mi Lan.

Sáng thứ Hai đầu tháng Chín năm 2014, tui ôm cái ba lô với một bao gạo năm ký má gửi theo, đứng ở bến đò rạch Bằng Lăng, hỏi ông già chèo đò chừng nào đò chạy. Ông già tên Tám, người ta kêu ông Tám Ghe, ngồi chồm hổm trên mũi chiếc xuồng ba lá, hút thuốc rê, nhìn tui một hồi rồi nói đò hết chạy rồi con, hôm qua là chuyến chót.

– Sao vậy ông?

– Tao bảy mươi chín tuổi rồi. Thằng con tao bắt lên Sài Gòn ở với nó. Nói ông già mà té xuống sông thì ai vớt.

Tui đứng ngó qua bên kia rạch. Dãy trọ của tui nằm ngay bờ bên đó, mười phòng lợp tôn, cách chỗ tui đứng chừng năm chục thước. Muốn đi đường bộ thì phải đi ngược lên cây cầu sắt ở đầu rạch, vòng xuống đường lộ, đi thêm một đoạn, tổng cộng gần bốn cây số. Tui không có xe máy. Xe đạp của tui còn nằm dưới quê, má hứa tháng sau gửi xe đò lên.

Trường tui ở bên này rạch. Năm chục thước đường nước, hay bốn cây số đường lộ. Mỗi ngày hai lượt.

Lúc đó con nhỏ bước tới. Nó mặc cái áo sơ mi trắng, quần jean, đeo kính râm, tóc cắt ngắn ngang tai, tay xách một cái giỏ đệm đựng đầy đồ ăn vặt. Nó đứng nghe ông Tám nói hết, rồi chỉ vô chiếc xuồng.

– Ông bán chiếc này không?

Ông Tám ngó nó như ngó con khỉ. Tui cũng ngó.

– Con mua làm chi?

– Con ở bên kia. – Nó chỉ dãy trọ. – Phòng số bảy. Con không muốn chạy xe vòng bốn cây số.

– Con biết chèo không?

– Không.

Ông Tám rít một hơi thuốc. Khói bay ra từ hai lỗ mũi như ông kẹ.

– Một triệu rưỡi. Xuồng gỗ sao, ba lá ván, tao đóng năm hai ngàn lẻ hai. Đáy hơi rỉ, trét chai lại là xài được chục năm.

Con nhỏ mở bóp, đếm ra ba tờ năm trăm ngàn, đưa cho ông Tám, không trả giá một đồng. Ông Tám cầm tiền, ngó tiền, ngó con nhỏ, rồi đưa tay vô túi áo bà ba móc ra một cái chìa khóa nhỏ xíu xỏ dây dù, chìa của cái ổ khóa xích xuồng vô cọc.

– Mái chèo tao cho luôn. – Ông nói. – Nhớ chèo bên trái thì xuồng quẹo phải. Ai mới chèo cũng ngược.

Rồi ông đứng dậy, phủi đít quần, đi lên bờ, không ngoái lại. Bảy mươi chín tuổi, chèo đò năm mươi mấy năm, mà bán xuồng như bán bó rau.

Con nhỏ đứng ngó chiếc xuồng. Chiếc xuồng nằm im dưới nước, dài chừng bốn thước, ba tấm ván cong như cái lá, nước rạch màu cà phê sữa vỗ lóc bóc vô hông.

– Ông biết chèo không? – Nó quay qua hỏi tui.

– Tui ở Bến Tre. – Tui nói. – Tui biết chèo trước khi biết đi xe đạp.

– Vậy ông chèo. Tui trả tiền xuồng, ông chèo. Huề.

Nó bước xuống xuồng trước khi tui kịp nói gì. Bước một chân, xuồng chòng chành, nó la oai oái, chụp hông xuồng, cái giỏ đệm rớt cái bịch bánh tráng trộn xuống sông. Tui nhảy theo, ngồi đuôi, cầm mái chèo. Xuồng ổn định lại. Nó ngồi giữa, hai tay bấu chặt hai bên be xuồng như bấu thành ghế máy bay.

Chèo được nửa rạch thì tui thấy nước dưới đáy xuồng. Lúc đầu chỉ là một vũng nhỏ cỡ bàn tay chỗ con nhỏ đặt chân. Rồi nó lan ra.

– Nước vô kìa ông.

– Thấy rồi.

– Có sao không?

– Hổng sao. Chèo lẹ là tới.

Tui chèo lẹ. Nước vô lẹ hơn. Tới bờ bên kia thì nước ngập tới mắt cá, đôi giày vải trắng của con nhỏ ướt mem. Nó bước lên bậc tam cấp xi măng của bến dãy trọ, đứng ngó đôi giày, rồi ngó tui, rồi cười. Một tiếng cười to, khan khan, không giống con gái thành phố chút nào.

– Một triệu rưỡi. – Nó nói. – Tui mua cái lỗ đáy xuồng.

Đó là Mi Lan. Nhà ở Cần Thơ, cách dãy trọ có mười mấy cây số, mà nhất định không chịu ở nhà. Sau này tui mới biết ba nó có nhà máy xay lúa trên Thốt Nốt, có căn hộ trong thành phố để con gái ở đi học, mà nó nhất quyết ra dãy trọ bên kia rạch, phòng số bảy, mỗi tháng bảy trăm ngàn, nóng như cái lò, mưa thì dột ba chỗ.

Chiều hôm đó, nguyên dãy trọ ra coi tui sửa xuồng.

Tui kéo xuồng lên bãi đất trước dãy trọ, lật úp. Lỗ rỉ nằm ở tấm ván đáy, ngay chỗ nối với tấm ván hông, một đường nứt chừng một gang tay, ván đã mục, bấm móng tay vô là lún. Trét chai không ăn thua. Phải bịt.

– Bịt bằng gì? – Con nhỏ hỏi.

– Thiếc. Ở quê người ta hay lấy thùng thiếc đựng dầu cắt ra, đóng đinh vô, trét chai bốn bề.

Phòng số hai có một thằng con trai người Nghệ An, ốm nhom, đen nhẻm, cao lêu nghêu. Nó đứng khoanh tay ngó tui sửa xuồng từ đầu, không nói câu nào. Tới lúc nghe chữ "thùng thiếc", nó quay vô phòng. Một hồi nó ra, tay cầm một cái thùng thiếc vuông đựng dầu ăn loại năm lít, đã hết dầu.

– Cái ni được không? – Nó hỏi. Giọng nó nặng tới mức tui phải nghe hai lần mới hiểu.

– Được. Của ông hả?

– Của chủ trọ cũ bỏ lại. Tau lấy đựng gạo. – Nó đặt cái thùng xuống, nghĩ một chút, rồi đổ gạo trong thùng ra một cái bao nylon. – Rứa thì lấy đi.

Nó tên Siêm. Học Thủy sản năm nhất. Nó không nói thêm câu nào, ngồi xổm xuống cạnh tui, cầm cái kéo cắt tôn của tui lên, ngó, rồi đưa lại.

Phòng số chín có một con nhỏ nữa, nước da ngăm, tóc dài thắt bím, đeo cái kính cận gọng nhựa đen. Nó đứng xa xa, dưới gốc cây bần, ôm một cuốn sách dày. Tui biết tên nó vì sáng nay nó ra bến đò cùng giờ với tui, cũng hỏi ông Tám, cũng nghe ông nói chuyến chót, rồi lặng lẽ đi bộ ngược lên cây cầu sắt, bốn cây số. Tên nó là Chăn Đa, người Khmer dưới Vĩnh Châu, học Sư phạm Ngữ văn. Nó đi bộ bốn cây số, đi học trễ một tiết.

Tui cắt cái thùng thiếc. Lúc đầu tui định cắt một miếng vuông cho lẹ. Nhưng cắt tới nửa chừng, không hiểu sao tay tui cứ lượn. Tui lượn một cái đầu tròn, lượn một cái thân dài, lượn một cái đuôi xòe. Miếng thiếc ra hình một con cá lóc.

– Ông làm cái gì vậy? – Mi Lan hỏi.

– Bịt lỗ.

– Bịt lỗ thì cắt vuông.

– Cắt vuông thì xấu.

Thằng Siêm khịt mũi. Lần đầu tiên tui nghe nó phát ra một âm thanh giống như cười.

Tui đóng con cá thiếc lên đáy xuồng, mười hai cây đinh dù, cây nào cũng đóng cách nhau đúng hai đốt ngón tay. Trét chai bốn bề, phơi nắng tới chiều. Con cá nằm đó, dưới đáy chiếc xuồng lật ngửa, đầu quay về phía mũi xuồng, đuôi về phía lái, như thể nó đang bơi.

Năm giờ chiều, tui lật xuồng lại, đẩy xuống rạch. Bốn đứa đứng trên bậc tam cấp ngó. Xuồng nằm êm trên mặt nước. Không có giọt nào vô.

– Được. – Thằng Siêm nói.

– Giờ sao? – Tui hỏi Mi Lan. – Xuồng của bà. Bà tính sao?

Mi Lan ngó chiếc xuồng. Rồi nó ngó thằng Siêm, ngó con Chăn Đa còn đứng dưới gốc bần, ngó tui.

– Một triệu rưỡi chia bốn là ba trăm bảy mươi lăm ngàn. – Nó nói. – Mỗi người góp ba trăm bảy lăm, xuồng là của chung. Ai cũng được chèo, ai cũng được qua sông. Ông Bến Tre dạy chèo.

– Sao tui phải góp? – Tui hỏi. – Tui sửa rồi mà.

– Thì ông góp công sửa. Không góp tiền. – Mi Lan nói. – Hai người kia mỗi người góp ba trăm bảy lăm. Phần của ông, tui chịu. Huề.

– Tính vậy là bà lỗ.

– Tui học Kinh tế. – Nó nói. – Tui biết lỗ.

Con Chăn Đa bước ra khỏi gốc bần. Nó đi tới, đứng trước mặt Mi Lan, mở cái túi vải đeo bên hông, móc ra một cái bóp nhỏ thêu chỉ đỏ. Nó đếm ra ba tờ trăm ngàn, một tờ năm chục, một tờ hai chục, một tờ năm ngàn. Đếm hai lần. Rồi đưa bằng hai tay.

– Mình cảm ơn bạn. – Nó nói. Tiếng Việt của nó rõ từng chữ, cẩn thận, như người ta đi trên cầu khỉ, bước nào cũng nhìn chân.

Thằng Siêm thì không đưa liền. Nó vô phòng. Một hồi lâu nó mới ra, tay cầm một bịch nylon nhỏ. Trong bịch là tiền, mà toàn tiền lẻ: tờ mười ngàn, tờ năm ngàn, tờ hai ngàn, tờ một ngàn, có cả mấy đồng xu. Nó ngồi xuống bậc tam cấp, đếm ra từng tờ trước mặt cả ba đứa, cột lại bằng dây thun thành từng xấp năm chục ngàn. Bảy xấp năm chục, thêm hai tờ mười ngàn, thêm một tờ năm ngàn.

– Đủ. – Nó nói, đưa cho Mi Lan. Rồi nó đứng dậy, đi vô phòng, đóng cửa.

Mi Lan cầm bịch tiền lẻ, ngó tui. Tui nhún vai.

Từ hôm đó, chiếc xuồng có bốn chủ.

Tui dạy ba đứa kia chèo. Mi Lan học lẹ nhứt mà cũng té sông nhiều nhứt, ba lần trong tuần đầu, lần nào leo lên cũng cười khan khan. Chăn Đa học chậm, mà chắc. Nó chèo như nó nói tiếng Việt, từng nhát cẩn thận, không nhát nào thừa. Còn thằng Siêm thì tui không cần dạy. Nó cầm mái chèo lên là chèo được, kiểu chèo của dân sông nước miền Trung, đứng thẳng, nhát chèo dài, mạnh. Tui hỏi nó học đâu. Nó nói quê nó ở ven sông Lam, nhà có cái thuyền nan.

Mỗi sáng, bốn đứa qua sông một chuyến, sáu giờ rưỡi. Mỗi chiều về một chuyến, năm giờ. Xuồng xích vô cọc ở bến dãy trọ, chìa khóa treo trên cây đinh đóng ở cột hiên phòng số một, ai cần thì lấy.

Tuần thứ ba, một đêm tui dậy đi tiểu, lúc đó gần hai giờ sáng. Nhà vệ sinh chung nằm cuối dãy, phải đi ngang bến. Trăng mười bốn, sáng vằng vặc, mặt rạch lấp loáng như ai rải bạc.

Chiếc xuồng không có ở cọc.

Tui đứng sững. Tui nhìn quanh. Cây đinh trên cột hiên phòng số một trống trơn, không có chìa khóa.

Rồi tui nghe tiếng chèo. Xa xa, phía hạ lưu, nơi con rạch đổ ra sông lớn, có một cái bóng đứng trên một chiếc xuồng, nhát chèo dài, mạnh, đều. Cái bóng cao lêu nghêu, ốm nhom. Nó chèo xuôi theo con nước ròng, ra khỏi con rạch, khuất sau rặng dừa nước.

Tui đứng đó tới khi muỗi cắn sưng chân, mà không thấy nó quay lại.

Sáu giờ sáng, lúc tui ra bến, chiếc xuồng đã nằm ngay ngắn ở cọc, chìa khóa treo trên cây đinh. Đáy xuồng ướt, có mấy cái vảy cá bạc dính lấp lánh, và một mùi tanh nồng mà tui biết rõ, vì má tui bán cá ở chợ quê ba chục năm nay.

Thằng Siêm ra bến đúng sáu giờ rưỡi như mọi ngày, tóc ướt, áo sơ mi trắng ủi thẳng thớm. Nó gật đầu chào tui, bước xuống xuồng, cầm mái chèo.

– Bữa ni tau chèo. – Nó nói.

Nó chèo, mắt nhìn thẳng qua bờ bên kia, như thể đêm qua nó ngủ ngon lắm.

— Hết chương 1 —