Mi Lan – Tôm nổi đầu ở Đầm Dơi

Chương 8: Mi Lan – Tôm nổi đầu ở Đầm Dơi

Từ ngã ba Vĩnh Châu xuống Đầm Dơi, đường ven biển chạy qua những cánh đồng muối, những ao tôm vuông vức, những rặng đước xanh thẫm. Tôi chạy chiếc xe của tôi, Huấn ngồi sau. Chăn Đa chạy chiếc xe số cũ của anh Hai nó, sau xe cột cái áo phao màu vàng của ai đó trong xóm, giống như một lá cờ.

Mười một giờ trưa, chúng tôi tới.

Trại tôm của chú con Mít nằm cuối một con lộ đất đỏ, giữa một vùng nước mênh mông chia thành từng ô vuông. Mỗi ô là một cái ao, bờ đắp đất, có ao lót bạt đen, trên mặt ao những dàn quạt nước quay xè xè, đánh nước trắng xóa. Giữa trại có một căn nhà sàn lợp tôn, cột bằng cây đước, dưới sàn chất bao thức ăn, bao vôi, can hóa chất. Mùi bùn, mùi muối, mùi tôm, mùi cái gì đó chua chua của vôi bột.

Một người đàn ông chừng bốn mươi tuổi từ nhà sàn bước ra, da đen bóng, mặc áo ba lỗ, tay cầm cái ly nhựa đựng nước ao. Ông nhìn ba đứa tôi, nhìn cái áo phao màu vàng cột sau xe Chăn Đa.

– Tìm ai?

– Dạ, tìm Siêm. – Tôi nói. – Người Nghệ An.

Người đàn ông nhìn tôi lâu hơn. Rồi ông chỉ tay về phía một cái ao ở góc xa nhất của trại.

– Ao số mười bốn. Nó đang đo nước.

Tôi đi trên bờ ao, hai bên là nước. Huấn với Chăn Đa đi sau. Bờ ao hẹp, trơn, có chỗ chỉ rộng một gang tay. Tôi không nhìn xuống. Tôi nhìn về phía cái bóng người đang ngồi xổm ở mép ao số mười bốn, đội nón lá, cầm một cái ống nhỏ đưa lên mắt, như người ta nhìn qua ống nhòm.

Cái bóng người ốm nhom, cao lêu nghêu. Áo thun bạc màu, quần lửng, chân trần đen cháy. Nó ngồi im, nhìn qua cái ống, rồi ghi gì đó lên cổ tay bằng bút bi.

Tôi dừng lại cách nó chừng năm thước. Tôi không biết phải gọi sao.

Nó quay lại. Có lẽ nó nghe tiếng bước chân. Có lẽ nó nghe tiếng Huấn thở, cái tiếng thở khò khè của người không quen đi bờ ao. Nó nhìn tôi. Nhìn Huấn. Nhìn Chăn Đa.

Nó không đứng dậy. Nó không nói gì. Nó chỉ hạ cái ống xuống, rất chậm, như sợ làm rơi.

– Đo độ mặn hả? – Tôi hỏi. Đó là câu đầu tiên tôi nói với nó sau năm tuần. Tôi không biết tại sao lại là câu đó.

Siêm nhìn tôi.

– Răng mi biết?

– Tôi đi dự thính lớp ông. Bốn buổi. Thầy có đem cái ống đó vô lớp. Thầy nói khúc xạ kế.

Siêm nhìn tôi thêm một lúc. Rồi nó đứng dậy, phủi tay vào quần.

– Mười ba phần ngàn. – Nó nói. – Hôm qua mười tám. Đêm qua mưa.

Chúng tôi ngồi dưới sàn nhà sàn, nơi có bóng mát. Chú chủ trại pha cho mỗi đứa một ly trà đá rồi đi ra ao, để lại bốn đứa. Siêm ngồi trên một bao vôi, hai tay đặt trên đầu gối. Nó gầy hơn hồi ở dãy trọ, đen hơn, nhưng mắt không còn trũng như mấy tháng trước. Nó ngủ được, tôi đoán.

– Mẹ ông sao rồi? – Chăn Đa hỏi.

– Mổ rồi. Cuối tháng Sáu. – Siêm nói. – Giờ về nhà rồi. Đi lại được. Tháng sau tái khám.

– Thiếu bao nhiêu? Lúc đó?

Siêm im một chút.

– Năm triệu bảy. – Nó nói. – Bác tau, cậu tau, hàng xóm, ai cho mượn chi cũng mượn hết rồi. Bệnh viện đòi tạm ứng đủ mới xếp lịch mổ. Còn thiếu năm triệu bảy.

Năm triệu bảy. Sáu triệu tiền xuồng. Chăn Đa đã nói đúng, cái tối ngồi ở bến: sáu triệu có thể là chỗ nhỏ cuối cùng.

– Còn ba trăm ngàn? – Tôi hỏi.

– Tiền xe ra Vinh. – Siêm nói. – Rồi tiền xe vô đây.

– Phần của ông là một triệu rưỡi. – Tôi nói. Giọng tôi bắt đầu lên. – Ông chia bốn. Ông để lại bốn triệu rưỡi trong thùng. Ông chỉ cầm một triệu rưỡi. Vậy năm triệu bảy ông lấy đâu ra?

Siêm nhìn xuống chân.

– Chú chủ trại ni ứng trước cho tau ba tháng lương. – Nó nói. – Tau làm kỹ thuật ao. Ông Hai Lượm giới thiệu. Chú hỏi tau học Thủy sản năm mấy, rồi đưa tau đo nước một ao, đo xong chú nhận liền.

Rồi nó nói tiếp, nhanh, như đã tập nói câu này nhiều lần mà chưa có ai để nói:

– Phần của tau trong xuồng, tau bán. Phần của tụi mi, tau không có quyền bán. Nhưng tau không cắt xuồng ra bốn khúc được. Nên tau bán cả chiếc, rồi trả lại phần tụi mi. Tau tính rứa.

– Ông tính. – Tôi nói. – Ông lúc nào cũng tính. Ông tính tiền hao xuồng năm chục ngàn một tháng. Ông tính chia bốn cái máy. Ông tính hai chục của tôi thì lúc nào tôi nhìn ông cũng thấy hai chục. Ông tính hết. Ông có tính lúc sáng thứ Bảy tụi tôi ra bến không thấy xuồng, vô phòng không thấy ông, gọi điện không ai nghe, thì tụi tôi ra sao không?

Siêm không trả lời.

– Có tính không? – Tôi hỏi lại.

– Có. – Siêm nói. Rất nhỏ.

– Rồi sao?

– Rồi tau nghĩ, nếu tau nói trước, tụi mi không cho tau bán. – Nó nói. – Mi sẽ đưa hai chục. Thằng Huấn sẽ đi vay. Con Chăn Đa sẽ gửi tiền dạy kèm của nó. Rứa thì tau không đi được. Mà tau phải đi.

Huấn ngồi im từ đầu tới giờ. Lúc đó nó mới nói, giọng khàn khàn:

– Mày ngu.

– Tau biết.

– Mày ngu thiệt.

– Tau biết. – Siêm nói. – Tau có học bổng. Tau học Thủy sản. Mà tau không biết tính cái chi ngoài tiền.

Gió từ biển thổi vào, mang theo mùi muối. Dàn quạt nước ở mấy cái ao gần đó vẫn quay xè xè. Một con cò trắng đáp xuống bờ ao, đứng một chân, nhìn chúng tôi.

Chú chủ trại từ ao số mười một chạy về, mặt căng.

– Siêm. Ao mười một tôm nổi đầu. Ra coi.

Siêm đứng bật dậy, chạy. Tôi chạy theo. Tôi không biết tại sao tôi chạy theo.

Ao số mười một là một cái ao lót bạt, rộng chừng một ngàn mét vuông. Mặt nước đục, màu vàng nhạt. Sát mé bờ, dọc theo thành bạt, từng đàn tôm bơi lờ đờ trên mặt nước, đầu ngóc lên, râu quẫy yếu ớt. Có con đã nằm nghiêng.

– Đêm qua mưa lớn. – Chú chủ trại nói. – Sáng tao đo pH còn được. Giờ coi nè.

Siêm quỳ xuống mép ao, lấy cái ly múc nước, nhỏ thuốc thử, nhìn màu. Rồi nó đưa cái khúc xạ kế lên mắt.

– Phân tầng. – Tôi nói.

Cả hai người đàn ông quay lại nhìn tôi.

– Mưa lớn thì nước ngọt nằm trên, nước mặn nằm dưới. – Tôi nói. Tôi nói chậm, vì tôi đang cố nhớ từng chữ ông thầy nói trong buổi dự thính thứ ba. – Hai tầng không trộn vào nhau. Tầng dưới thiếu oxy. Tôm dưới đáy ngộp, ngoi lên mặt. Phải chạy hết quạt cho nước trộn đều. Rồi rải vôi để giữ pH.

Chú chủ trại nhìn tôi, nhìn Siêm.

– Con nhỏ này học Thủy sản hả?

– Kinh tế. – Siêm nói. Rồi nó nhìn tôi, một cái nhìn mà tôi không quên được. – Nhưng hắn nói đúng.

Ba giờ chiều hôm đó, tôi đứng trên bờ ao số mười một, hai tay ôm bao vôi, rải từng nắm xuống mặt nước theo chỉ dẫn của Siêm. Huấn được giao kiểm tra và sửa hai cái quạt nước bị kẹt, nó lội xuống ao tới ngực, la oai oái vì bạt trơn. Chăn Đa đứng ở nhà sàn, ghi từng lần đo vào cái sổ theo dõi của trại, nét chữ tròn trịa cẩn thận, không sót một con số.

Năm giờ chiều, tôm trong ao số mười một lặn xuống. Mặt nước chỉ còn những vệt trắng của quạt nước quay đều.

Đêm đó chúng tôi ở lại trại. Chú chủ trại nấu một nồi cháo tôm, không ai ăn thua ai. Ăn xong, Huấn với Chăn Đa ngồi trên sàn nhà sàn, Huấn kể cho chú chủ trại nghe chuyện con cá thiếc, kể tới đâu chú cười tới đó.

Tôi ra bờ ao. Siêm đang ngồi ở đó, chỗ mép ao số mười bốn, đội cái đèn pin trên đầu như những đêm đi vác cá. Tôi ngồi xuống cạnh nó.

– Năm sau ông về không? – Tôi hỏi.

– Về. Bảo lưu một năm. Tháng Chín năm sau tau học lại năm ba.

– Còn xuồng?

– Để cho con Mít đi học. – Nó nói. – Ông Hai chân yếu. Con nhỏ không có xuồng là không đi học được.

Tôi gật đầu. Tôi đã biết nó sẽ nói vậy.

– Mi đi dự thính lớp tau thiệt hả? – Nó hỏi.

– Thiệt.

– Răng?

Tôi nghĩ một lúc. Mặt ao đen thẫm, chỉ có những vòng tròn nhỏ lăn tăn khi một con tôm nào đó nhảy.

– Ở nhà máy ba tôi, người ta nói giá lúa, giá gạo, giá xe. – Tôi nói. – Không ai nói về những thứ sống. Lớp ông thì nói về con tôm thở. Tôi ngồi nghe thấy mình cũng thở được.

Siêm không nói gì. Rồi nó làm một việc mà tôi không nghĩ nó biết làm: nó đưa tay ra, không nắm tay tôi, mà đặt bàn tay lên mu bàn tay tôi đang để trên bờ đất, như đặt một cái gì đó xuống cho khỏi bay.

Chúng tôi ngồi như vậy tới khi muỗi đuổi vào nhà.

Ba ngày sau, tôi về nhà ở thành phố. Ba tôi đang ngồi ở phòng khách, đọc báo cáo sản lượng tháng. Tôi đứng trước mặt ông.

– Ba. Con ra trường con không về nhà máy.

Ba tôi ngẩng lên.

– Con thi cao học Thủy sản. – Tôi nói. – Kinh tế con học cho xong, con không bỏ. Nhưng con không về nhà máy.

Ba tôi đặt xấp báo cáo xuống bàn. Ông nhìn tôi rất lâu, cái nhìn mà tôi đã quen suốt hai mươi năm, cái nhìn cân đo một khoản đầu tư.

– Vậy từ tháng sau, – ông nói, – con khỏi lấy tiền nhà.

– Dạ. – Tôi nói.

Tôi quay đi. Ra tới cửa, tôi nghe ba tôi nói thêm một câu, giọng khác hẳn, như nói với chính ông:

– Hồi đó ông Tám Ghe chèo đò cho ba qua sông, ba cũng không có tiền trả. Ổng ghi sổ. Ba chưa trả.

— Hết chương 8 —