Huấn – Tích phân dưới chân cầu sắt

Chương 4: Huấn – Tích phân dưới chân cầu sắt

Toán cao cấp A1, tui rớt hai lần. Lần đầu ba điểm. Lần hai, thi lại hồi tháng Tám, ba phẩy năm. Ba phẩy năm thì chưa phải bốn, mà bốn mới qua.

Tui đứng trước bảng điểm dán ở hành lang khoa, ngó con số ba phẩy năm như ngó con cá lóc sổng khỏi lờ. Thằng bạn cùng lớp vỗ vai tui nói thôi mày, học kỳ sau thi lại với khóa dưới, lần thứ ba thì cỡ nào cũng qua. Tui gật đầu. Tui không nói với nó là tui coi đề thi lần hai mà thấy giống chữ Khmer, nhìn hình thì biết là chữ, mà đọc thì không ra.

Má tui ở Bến Tre gọi lên hỏi điểm. Tui nói qua rồi má. Má nói con giỏi quá. Tui cúp máy, ra bến ngồi.

Tối đó Siêm ra bến, ngồi xuống cạnh tui, không hỏi gì. Một hồi lâu, nó nói:

– Mi đưa đề tau coi.

Tui đưa. Nó coi đề thi lần hai, cầm cây bút bi của tui, giải câu một trong ba phút. Câu hai trong năm phút. Câu ba nó ngồi lâu hơn, gãi đầu, rồi cũng giải.

– Mi sai chỗ mô? – Nó hỏi.

– Tui sai hết.

– Không. Mi sai chỗ mô. Chỉ tau coi.

Tui chỉ. Câu một tui làm tới bước thứ hai thì không biết đi đâu nữa. Siêm ngó bài tui, ngó lâu. Rồi nó nói một câu mà tới giờ tui còn nhớ:

– Mi hiểu tích phân như tau hiểu tiếng Bến Tre. Nghe ra từng chữ, mà không biết người ta muốn nói chi.

Từ tối đó, tuần ba tối, Siêm dạy tui Toán. Không phải trong phòng trọ, vì phòng trọ nóng như cái lò mà dãy trọ cúp điện ba bữa một tuần. Nó dạy tui trên chiếc xuồng.

Đầu rạch Bằng Lăng có cây cầu sắt, dưới chân cầu có một cây đèn đường. Đèn đó là cây đèn duy nhất ở khúc rạch này không bao giờ cúp, vì nó nối với đường dây của cái cầu. Tám giờ tối, tui với Siêm chèo xuồng ra, cột vô chân cầu, ngồi dưới ánh đèn vàng. Tui ngồi giữa xuồng, cầm tập. Nó ngồi đuôi, cầm cục phấn viết lên tấm ván ép mà tui cưa ra từ cái bàn hư của dãy trọ.

Nó dạy kỳ lắm. Nó không bắt đầu bằng công thức. Nó bắt đầu bằng con nước.

– Con nước lớn, nước vô rạch. – Nó nói. – Mỗi giây vô một ít. Mi muốn biết từ sáu giờ tới chín giờ nước vô bao nhiêu, mi làm răng?

– Đo mực nước.

– Đo mực nước thì biết lúc chín giờ nước cao chừng mô. Tau hỏi nước vô bao nhiêu. Tổng. Cả ba tiếng.

Tui nghĩ. Tui nghĩ tới hồi nhỏ ở quê, ba tui đặt cái lờ ở miệng mương, mỗi giờ ra thăm một lần, đếm cá. Cộng hết lại là ra số cá cả đêm.

– Thì chia nhỏ ra. – Tui nói. – Mỗi khúc nhỏ đo một lần. Cộng lại.

Siêm gõ cục phấn lên tấm ván ép.

– Rứa là tích phân. – Nó nói. – Mi biết từ hồi đặt lờ. Mi chỉ không biết tên.

Tui ngó nó. Nó ngó tui. Ngoài cầu có chiếc xe tải chạy ngang, cả cây cầu rung lên, ánh đèn đường lắc lư trên mặt nước.

Mi Lan có ra coi một lần. Nó ngồi trên bờ, ngó xuống chiếc xuồng dưới chân cầu, nghe Siêm giảng chuyện con nước, rồi nói lớn:

– Hai ông dạy học trên xuồng hả? Tui chụp hình đăng lên mạng là nổi tiếng nghen.

– Mi đăng thì tau dìm xuồng. – Siêm nói, không ngẩng lên.

Mi Lan cười khan khan, nhưng không chụp. Tối đó nó ngồi trên bờ tới khi hai đứa tui chèo về, cầm cái quạt nan quạt muỗi cho chính nó, cứ nửa tiếng lại hỏi "xong chưa".

Tháng Chín, Chăn Đa lên lại.

Nó về Vĩnh Châu suốt mùa hè, đúng như ba nó nói. Đám cưới anh Hai nó, tụi tui không đi được vì Siêm phải làm, tui phải học hè, còn Mi Lan bị ba nó bắt về Thốt Nốt phụ coi nhà máy. Tụi tui chỉ gửi theo một cái phong bì có bốn chữ ký. Suốt hai tháng, Chăn Đa không nhắn tin cho ai. Tui nhắn nó mười mấy tin, nó trả lời hai tin, mỗi tin một chữ.

Rồi một chiều cuối tháng Tám, tui đang ngồi trên xuồng ở bến thì thấy nó đi bộ vô hẻm, xách cái giỏ đệm với một bao nylon to. Da nó đen hơn, tay chai hơn. Nó đặt cái bao xuống bậc tam cấp. Trong bao là hành tím, chừng năm ký.

– Ba mình gửi. – Nó nói.

Tui không hỏi. Nó kể. Nó kể với cái giọng cẩn thận của nó, như đọc biên bản.

Nó nói cái câu "ba nói với nhà trường rồi" hóa ra là ba nó có gọi lên khoa hỏi thủ tục cho con nghỉ học, và cô cố vấn trả lời: con chú đã mười chín tuổi, muốn nghỉ thì chính con chú phải làm đơn. Ba nó cúp máy, không gọi lại. Nó nói suốt mùa hè nó ra đồng từ năm giờ sáng, nhổ hành, trồng hành, tưới hành, tối về dạy chữ cho mấy đứa con nít trong xóm, bên hiên chùa. Ba nó không nói gì. Tối cuối tháng Tám, nó soạn giỏ đồ, đặt lên bàn, trước mặt ba. Trên giỏ đồ là tờ quyết định học bổng của trường, học bổng cho sinh viên dân tộc học giỏi, và một tờ giấy nó tự viết tay, ghi từng con số: học bổng bao nhiêu, dạy kèm bao nhiêu, ăn ở bao nhiêu, mỗi tháng còn dư bao nhiêu để gửi về.

– Ba mình đọc. – Chăn Đa nói. – Đọc lâu. Rồi ba đi ngủ. Không nói gì.

– Rồi sao?

– Sáng hôm sau, bốn giờ, ba chở mình ra bến xe. Trước khi mình lên xe, ba cột bao hành này lên giỏ. Ba nói một câu.

– Câu gì?

Chăn Đa nghĩ một chút, như đang dịch.

– Ba nói, hành Vĩnh Châu bán ở Cần Thơ có giá hơn. – Nó nói. – Ba nói con bán đi mà lấy tiền đi xe.

Tui ngó cái bao hành. Chăn Đa ngó nó. Rồi nó cười, lần đầu tiên tui thấy nó cười mà không lấy tay che miệng.

– Mình không bán. – Nó nói. – Mình chia cho cả dãy.

Cũng tháng Chín đó, tui mua được cái máy.

Ở chỗ vựa ve chai đầu hẻm có một cái máy đuôi tôm hư nằm trong góc, rỉ sét, gãy cần, bể bình xăng. Ông chủ vựa nói của một ông chài đem bán ký. Tui ngồi xổm ngó nó cả buổi chiều, tháo nắp máy ra ngó bên trong, rồi hỏi giá.

– Tám trăm. – Ông chủ vựa nói. – Bán ký là sáu trăm, tao lời hai trăm.

Tui về dãy trọ, gom ba đứa kia ra bến, nói chuyện cái máy. Tui nói có máy thì qua sông khỏi chèo, mà quan trọng hơn là thằng Siêm đi chợ cá chỉ mất mười lăm phút thay vì bốn mươi phút. Mỗi đêm nó được ngủ thêm năm chục phút.

Siêm ngó tui.

– Tau không cần.

– Mày không cần thì tụi tao cần. – Tui nói. – Tụi tao cần mày khỏi ngủ gục trong giờ dạy tao tích phân.

Mi Lan mở bóp.

– Tám trăm. Tui trả. Mấy ông khỏi góp.

– Không. – Siêm nói. Nó nói nhanh, gắt, không giống nó. – Chia bốn.

– Ông vác cá cả đêm được trăm hai. Tui nói thiệt, tui...

– Chia bốn. – Siêm nói lại. – Xuồng của bốn đứa. Máy cũng của bốn đứa. Mi trả hết thì máy của mi. Tau không đi máy của mi.

Mi Lan ngó nó, mặt đỏ lên. Rồi nó đếm ra hai trăm ngàn, đặt xuống bậc tam cấp, đứng dậy đi vô phòng, đóng cửa cái rầm.

Chăn Đa đặt hai trăm ngàn của nó xuống, cạnh tiền của Mi Lan. Tui đặt hai trăm. Siêm vô phòng. Một hồi, nó ra với cái bịch nylon tiền lẻ quen thuộc, cột từng xấp năm chục bằng dây thun.

Tui sửa cái máy mất ba tuần. Hàn lại cần, thay bình xăng nhựa, cạo rỉ, thay bugi, thay cánh quạt. Tui tháo ra lắp vô mười mấy lần. Có bữa sửa tới hai giờ sáng, đúng lúc Siêm ra bến đi làm. Nó đứng ngó tui một hồi, đưa cho tui cây đèn pin đội đầu của nó, rồi chèo đi bằng tay.

Tháng Mười, cái máy nổ. Lần đầu nó nổ, cả dãy trọ chạy ra coi. Tiếng nó bành bạch, khói xanh phun ra như con rồng ho. Tui gắn nó lên đuôi xuồng, giật dây. Chiếc xuồng lao đi trên rạch Bằng Lăng, rẽ nước thành hai vệt trắng. Mi Lan ngồi giữa, hai tay vẫn bấu chặt be xuồng, la hét như đi tàu lượn, mà cười.

Đêm đầu tiên Siêm chạy máy đi chợ cá, tui thức canh. Hai giờ mười lăm nó đi. Năm giờ năm mươi nó về, sớm hơn mọi bữa gần nửa tiếng. Nó tắt máy giữa rạch cho khỏi ồn cả dãy, chèo tay vô bến, cột xuồng, rồi không vô phòng liền. Nó ngồi xuống bậc tam cấp, dựa lưng vô cột hiên, và ngủ luôn ở đó, ngủ ngồi, đầu nghẹo một bên, tay còn cầm sợi dây giật máy.

Tui không kêu nó dậy. Tui lấy cái mền trong phòng đắp lên vai nó, rồi ngồi canh tới sáu giờ hai lăm, kêu dậy cho kịp chuyến đi học. Nó mở mắt, ngó cái mền, ngó tui, không cảm ơn. Nhưng bữa đó lúc qua sông, nó để tui cầm lái.

Tháng Mười Hai, tui thi lại Toán cao cấp lần thứ ba, chung phòng với khóa dưới. Đề có câu hỏi tính lượng nước chảy vào một cái bể theo một hàm số. Tui ngó câu đó, tự nhiên thấy cây cầu sắt, thấy ánh đèn đường lắc lư trên mặt nước, thấy cục phấn gõ lên tấm ván ép.

Tui được sáu điểm. Không phải điểm cao. Nhưng tui đứng trước bảng điểm ở hành lang khoa, ngó con số sáu, rồi lấy điện thoại chụp lại, gửi cho má, gửi cho ba đứa kia. Mi Lan gửi lại một cái hình con cá lóc. Chăn Đa gửi lại một câu chúc mừng dài ba dòng, không sai một dấu chấm phẩy.

Siêm không trả lời.

Tối đó tui ra bến, định rủ nó đi ăn hủ tiếu mừng. Cửa phòng số hai đóng. Có tiếng nói bên trong, nhỏ, gấp, giọng Nghệ đặc, nói nhanh tới mức tui không nghe ra chữ nào. Tui đứng ngoài hiên, ngập ngừng.

Rồi tiếng nói ngưng. Cửa mở. Siêm đứng đó, cầm điện thoại, mặt trắng bệch dưới ánh đèn hiên.

– Mẹ tau. – Nó nói. Không phải nói với tui. Nó nói như nói với cái cột hiên. – Mẹ tau nhập viện ở Vinh. Bác sĩ nói van tim. Phải mổ.

– Mổ bao nhiêu tiền?

Siêm ngó tui. Lần đầu tiên từ hồi tui biết nó, tui thấy nó không trả lời được một câu hỏi.

— Hết chương 4 —