Luật không ai đặt ra

Chương 6: Luật không ai đặt ra

– Má là Kẹp hả má?

– Má là một cái Kẹp. – Má nói, và đứng dậy dọn chén. – Hông phải cái Kẹp.

Tui ngồi im nhìn má rửa chén. Má rửa từng cái một, kỹ lưỡng, tráng hai nước, úp lên cái rổ nhựa cạnh lu nước. Tiếng nước chảy róc rách. Cái radio đã chuyển qua một chương trình kể chuyện đêm khuya, giọng một người đàn ông trầm trầm đọc gì đó về một con sông.

– Bao tiền trên cổng nhà số chín hôm đầu tiên, không phải của má. – Má nói, không quay lại. – Má không có nhiều tiền vậy. Bao hôm qua, hộp sữa với mấy cuốn tập, là của má. Con Mè sắp vô năm học, tập vở nó cháy hết.

– Vậy bao đầu là của ai?

– Má không biết. – Má úp cái chén cuối cùng lên rổ, lau tay vô cái khăn. – Má đoán. Mà má không nói đâu.

Má quay lại, kéo cái ghế đẩu ngồi xuống đối diện tui, cái kẹp có chấm sơn xanh vẫn nằm giữa bàn. Má cầm nó lên, bóp bóp cho lò xo kêu tách tách.

– Năm chín mươi bảy, má nhận bao sữa. – Má nói. – Má hông biết ai kẹp. Má đi hỏi khắp hẻm, ai cũng nói không biết. Con khỏi bệnh. Má cám ơn trời đất. Rồi qua năm chín mươi tám, nhà ông Sáu đầu hẻm cháy. Má đứng trong hàng chuyền nước. Sáng ra, má nhìn cái nhà ông Sáu nám đen, ổng ngồi trước cửa khóc. Má nhớ tới bao sữa. Má về nhà, lục hết tiền, được có năm chục ngàn. Má mua một bịch gạo, một chai nước mắm, bỏ vô bao ni lông với năm chục ngàn. Đêm đó, má đợi cả hẻm ngủ, má đi kẹp lên cửa nhà ổng.

– Bằng kẹp gì má?

– Kẹp phơi đồ chứ kẹp gì. – Má cười. – Hồi đó má mới mở tiệm giặt, chưa có chấm sơn xanh. Má hông nghĩ gì hết. Má chỉ nghĩ người ta kẹp cho mình bằng cái kẹp phơi đồ, thì mình kẹp lại cho người ta bằng cái kẹp phơi đồ.

– Rồi ông Sáu có biết hông má?

– Hông. Ổng đi hỏi khắp hẻm, giống má hồi trước. Ai cũng nói không biết. Má cũng nói không biết.

Má đặt cái kẹp xuống bàn.

– Năm hai ngàn, ông Út Tụ bị ngập. Sáng ra có bao kẹp trên cửa tiệm ổng. Má hông có kẹp. Má hông có tiền, mà má cũng hông biết ổng cần tụ điện. – Má nhìn tui. – Con hiểu hông? Má hông kẹp. Có người khác kẹp.

Tui hiểu. Tui hiểu chậm, nhưng tui hiểu. Má không phải người duy nhất nhớ tới bao sữa. Hoặc có thể người kẹp cho ông Út Tụ không hề biết gì về bao sữa. Có thể người đó đã nhận một cái bao khác, ở đâu đó, từ ai đó.

– Má giặt đồ cho cái hẻm này hai mươi chín năm. – Má nói. – Đồ kể chuyện, con nhớ hông? Sáng hôm sau mỗi lần có bao kẹp, má đi thu đồ dơ, má thấy. Cái áo mưa ướt nhẹp nhét trong giỏ đồ của nhà này. Cái quần dính bùn lai tới ống quyển của nhà kia, trong khi đêm qua mưa, mà nhà đó có ai đi đâu. Đôi dép tổ ong ướt sũng phơi sau hè. Một cái áo khoác có mùi khói bếp củi, sáng hôm nhà ai đó vừa nhận bao gạo. Má thấy hết.

– Ai má?

Má lắc đầu.

– Má hông nói tên. – Má nói. – Má chỉ nói con nghe vầy. Hai mươi chín năm, má đếm được, trong cái hẻm ba mươi mốt nhà này, nhà nào cũng có ít nhất một người từng đi kẹp. Có nhà đi nhiều lần. Có nhà đi một lần rồi thôi. Nhà nào nhận bao kẹp, một hai năm sau, đồ dơ nhà đó thế nào cũng có một cái áo mưa ướt lúc sáng sớm.

Tui ngồi im. Tui nghĩ tới chú Lìn, cái bóng mặc áo mưa mà chú nói "người nào cũng là cái bóng hết". Tui nghĩ tới chị Hai Diễm nói áo mưa cánh dơi xám cả hẻm mặc giống nhau. Tui nghĩ tới ông Út Tụ không muốn biết. Tui nghĩ tới cuốn sổ tay của tui, mấy trang chi chít tên người, năm tháng, món đồ, như một cái danh sách nghi phạm.

– Vậy hông có Kẹp. – Tui nói.

– Có chứ. – Má nói. – Cả hẻm là Kẹp.

– Mà ai đặt ra cái luật đó vậy má? Nhận một lần thì phải kẹp lại một lần?

– Hông ai đặt hết. – Má nói. – Hông ai nói với ai. Má nhận, má kẹp lại. Người ta nhận, người ta kẹp lại. Hông ai bắt. Mà má chưa thấy ai nhận rồi mà quên.

Má dừng lại một chút.

– Gần như chưa thấy. – Má sửa lại.

Tui nhớ tới cái gói giấy báo cột thun, cái áo thun bạc màu mỗi năm một lần vô tháng Bảy, tờ năm trăm ngàn ông Bảy Mập chìa ra mà má không cầm. Tui không hỏi. Tui học được cách không hỏi ở cái hẻm này mấy ngày nay, nhanh hơn tui tưởng.

– Con đi hỏi chuyện Kẹp để làm gì? – Má hỏi.

Tui không trả lời được liền. Rồi tui nói thật.

– Lúc đầu con muốn tìm cho con bé Mè. Rồi con nghĩ con viết một bài. Phóng sự. Một cái hẻm có người bí mật kẹp tiền giúp hàng xóm suốt hai chục năm. Con đem bài đi xin việc.

Má gật đầu, không có vẻ gì giận.

– Con viết thì viết. – Má nói. – Má hông cấm.

– Mà má nghĩ sao?

Má cầm cái kẹp có chấm sơn xanh lên lần nữa, xoay xoay trong tay.

– Con viết ra, người ta đọc, người ta biết hẻm Cây Me có Kẹp. Rồi có người tới quay phim. Rồi có người tới chụp hình cái cổng nhà số chín. Rồi người trong hẻm ra đường người ta chỉ trỏ, ông này là Kẹp hả, bà này là Kẹp hả. – Má đặt cái kẹp xuống. – Rồi ai còn dám đi kẹp nữa?

Tui không nói gì. Má đứng dậy, đi tới sợi dây phơi căng ngang trần. Má với tay gỡ cái kẹp đen có ba khấc xuống, cầm tấm hình đứa con nít ngồi trong thau nhôm, đưa cho tui.

– Cái này là cái kẹp trên bao sữa năm đó. – Má nói. – Cái kẹp đầu tiên. Ít ra, là cái kẹp đầu tiên má biết.

Tui cầm cái kẹp. Nó nhẹ, gỗ đen bóng vì tay người cầm nhiều năm, lò xo gỉ, nhưng vẫn bóp được, vẫn kêu tách một tiếng khô. Tui lật sau lưng nó. Ba cái khấc, ba vết dao khứa ngang, cách nhau đều tăm tắp, mỗi vết sâu chừng một li.

– Hai mươi chín năm giặt đồ, má cầm không biết bao nhiêu cái kẹp của cả hẻm. – Má nói. – Kẹp nhựa, kẹp gỗ, kẹp inox. Má coi hết. Má chưa thấy cái kẹp nào có khấc giống cái này. Không một cái nào.

– Má có đoán là ai hông?

Má ngồi xuống lại, nhìn cái kẹp trên tay tui.

– Năm chín mươi bảy, hẻm này chỉ có mười bảy nhà. – Má nói. – Mười bảy nhà, má đoán hết rồi. Đoán hai chục năm. Má đoán ông Sáu, ổng chết rồi. Má đoán bà già cuối hẻm, bả chết rồi. Má đoán ông Út Tụ, ổng nói không phải. Má đoán chú Lìn, hồi đó chú còn đi bán ở chợ Lớn, chưa về hẻm này. Rồi má thôi đoán.

– Sao má thôi?

– Tại má hiểu ra là người ta kẹp cho mình thì người ta hông muốn mình biết. – Má nói. – Người ta muốn mình kẹp lại cho người khác. Vậy thôi. Má làm vậy rồi, thì má khỏi cần biết nữa.

Má đứng dậy, lấy lại cái kẹp đen trên tay tui, kẹp tấm hình vô, treo lại lên sợi dây phơi. Cái kẹp đen đung đưa giữa mấy trăm cái kẹp vàng nhạt có chấm sơn xanh, như một con quạ đậu giữa đàn chim sẻ.

– Má đi ngủ. – Má nói. – Mai năm giờ má dậy giặt đồ. Con cũng ngủ đi.

Tui nằm trên cái ghế bố, nhìn lên sợi dây phơi. Ngoài hẻm, chú Lìn gõ cốc cốc đi ngang lúc ba giờ, rồi xa dần. Tui không ra ngồi gốc cây me. Tui nằm đó, nghĩ về cuốn sổ tay, về bài phóng sự, về cái danh sách nghi phạm dài bằng cả cái hẻm. Rồi tui nghĩ tới một điều tui chưa từng nghĩ tới trong ba mươi năm.

Tui là người nhận cái bao kẹp đầu tiên mà má biết. Bao sữa đó không phải cho má. Là cho tui. Má đã kẹp lại cho người khác, nhiều lần, hai mươi chín năm. Còn tui, tui chưa kẹp lại cho ai lần nào.

Tui ngủ quên lúc nào không biết.

Sáng ra, tui bị đánh thức bởi tiếng má gọi, giọng lạ lắm. Không phải giọng gọi con dậy ăn sáng. Giọng của một người vừa thấy một thứ không ngờ.

– Quít. Ra đây con.

Tui lồm cồm ngồi dậy, chạy ra cửa tiệm. Má đứng trước cửa, chỉ lên sợi dây phơi ngoài hiên, cái sợi dây kẽm má căng từ cột điện vô mái hiên để phơi đồ khách lúc nắng.

Trên sợi dây kẽm, giữa hai cái áo sơ mi của khách, có một cái bao ni lông màu trắng, cột thun, kẹp bằng một cái kẹp gỗ.

Má không đụng vô. Má nhìn tui.

– Hông phải cho má. – Má nói. – Nhà mình đâu có chuyện gì. Cho con đó.

Tui đứng chết trân. Tui nhìn cái bao ni lông. Bên trong có một xấp tiền mỏng, một tờ báo gấp làm tư, mở đúng trang rao vặt tuyển dụng, có một mục được khoanh tròn bằng bút bi đỏ: một tòa soạn báo cần tuyển phóng viên mảng đời sống.

Tui lật cái kẹp gỗ lên. Một chấm sơn xanh nhỏ xíu. Kẹp của má. Kẹp của cả hẻm.

Ai đó trong cái hẻm này đã biết tui mất việc. Ai đó biết tui làm nghề gì. Và ai đó, đêm qua, đã đi kẹp cho tui.

Tui biết, tui có nhận bao kẹp này, thì từ giờ trở đi, tui nợ cái hẻm Cây Me thêm một cái kẹp.

— Hết chương 6 —