Đêm cháy nhà số chín

Chương 1: Đêm cháy nhà số chín

Cái đêm nhà bà Tư Chè cháy, tui đang đứng giữa hẻm, tay cầm một thau nước, chân đi một chiếc dép của má và một chiếc dép của ai đó tui không biết, và tui đã thất nghiệp được đúng mười một ngày.

Tui nghe tiếng la trước khi thấy lửa. Hai giờ sáng, cái hẻm Cây Me im như đáy giếng, chỉ có tiếng mưa rỉ rả trên mái tôn và tiếng con chó nhà ông Bảy Mập sủa lấy lệ. Rồi một giọng đàn ông rống lên, khàn đặc: "Cháy! Cháy nhà số chín bà con ơi!". Tui bật dậy khỏi cái ghế bố kê sau tiệm giặt ủi, đầu đập vào sợi dây phơi căng ngang trần, mấy chục cái kẹp gỗ va vào nhau lách cách như mưa đá. Má tui đã đứng ở cửa, áo bà ba, tóc xõa, tay cầm sẵn cái thau nhôm.

– Cầm thau! – Má hét. – Ra xếp hàng!

Tui không hiểu xếp hàng là xếp hàng gì. Ba mươi tuổi tới nơi, tui chưa từng thấy một cái hẻm chữa cháy. Tui chỉ thấy trên tivi, xe chữa cháy đỏ chót, vòi rồng, lính cứu hỏa đội mũ. Hẻm Cây Me rộng có một mét tám, chỗ hẹp nhất ngay khúc cây me thì một mét rưỡi. Xe chữa cháy không vô được. Xe ba gác chở đồ còn phải lùi ra lùi vô ba lần.

Nhưng khi tui chạy ra tới đầu nhà, hàng người đã có sẵn.

Từ cái vòi nước công cộng ở đầu hẻm, chỗ ông Út Tụ sửa radio, kéo dài tới tận cửa nhà số chín, một hàng người đứng sát nhau, tay chuyền tay, xô, thau, nồi, cả cái bô nhựa của con nít. Đàn ông cởi trần. Đàn bà quấn tóc. Có hai đứa con nít lớp sáu lớp bảy đứng hứng nước ở vòi, tay thoăn thoắt. Không ai chỉ huy. Không ai la. Chỉ có tiếng thở, tiếng nước sóng sánh, tiếng ai đó đếm "một, hai, đưa", "một, hai, đưa". Má tui chen vô giữa hàng, ngay sau lưng chị Hai Diễm bán bánh tráng trộn, rồi quay lại, chìa tay về phía tui. Tui đưa thau. Thau đi. Một cái nồi đầy nước từ phía sau dúi vô tay tui. Tui đưa nồi. Nồi đi.

Tui không biết mình đứng đó bao lâu. Hai mươi phút, có thể ba mươi. Khói từ nhà số chín bốc ra đen kịt, mùi nhựa cháy, mùi gỗ cháy, mùi đường cháy khét lẹt. Bà Tư Chè bán chè ba mươi năm, cái bếp sau nhà bả lúc nào cũng có nồi đường thắng, và giữa đêm mưa lửa mà vẫn có mùi đường thắng cháy, ngọt khét, tới giờ tui vẫn nhớ.

Rồi tiếng còi xe chữa cháy vang ngoài đường lớn. Mấy anh lính cứu hỏa kéo vòi chạy dọc hẻm, hàng người dạt sát vô vách nhường đường, rồi vòi rồng phụt nước, rồi lửa tắt dần.

Không ai bị gì. Bà Tư Chè được thằng con trai là anh Hên cõng ra từ phút đầu tiên, giờ ngồi trên cái ghế nhựa trước cửa nhà ông Út Tụ, đắp cái mền ai đó quàng lên vai, mặt đen nhẻm muội khói, tay ôm khư khư cái nồi đồng nấu chè. Con bé Mè, cháu nội bả, tám tuổi, đứng sát bên bà, mặc bộ đồ ngủ hình con thỏ, chân trần, không khóc, mắt mở thao láo nhìn căn nhà đen thui của nó.

Nửa sau căn nhà cháy rụi. Cái bếp, cái buồng ngủ của bà Tư, cái gác gỗ của anh Hên với con bé Mè. Nửa trước còn, cái phòng khách kiêm chỗ để xe chè, nhưng trần nám đen, tường nứt, nước ngập tới mắt cá. Anh lính cứu hỏa trưởng nói có thể do chập điện, đường dây cũ quá, ổ cắm sau bếp chảy nhựa. Anh dặn không ai được vô nhà tới sáng.

Bà con không về. Người ta đứng, ngồi, ngồi xổm dọc hẻm, dưới mưa lâm râm, nói chuyện nhỏ nhỏ. Có người pha trà nóng mang ra. Có người đưa con bé Mè về nhà mình thay đồ. Chú Lìn bán hủ tiếu gõ đẩy xe hủ tiếu vô tận giữa hẻm, mở nồi nước lèo, múc ra từng tô cho ai muốn ăn, không lấy tiền. Tiếng chú gõ hai thanh tre vô nhau "cốc cốc" theo thói quen, rồi chú nhận ra mình đang gõ, đỏ mặt, dẹp.

Tui ngồi trên bậc cửa tiệm giặt ủi, áo ướt nhẹp, tay run. Má ngồi xuống cạnh tui, đưa tui một tô hủ tiếu.

– Ăn đi. Ăn cho ấm.

– Má, sao mọi người biết xếp hàng vậy?

Má nhìn tui như tui vừa hỏi sao trời mưa thì ướt.

– Hẻm này cháy ba lần rồi. – Má nói. – Năm chín mươi tám cháy nhà ông Sáu đầu hẻm. Năm hai ngàn lẻ sáu cháy cái kho phế liệu cuối hẻm. Năm hai ngàn mười hai cháy nhà chị Ba Kiều. Lần nào xe chữa cháy cũng tới trễ, tại không vô được. Người ta tự xếp hàng riết rồi quen.

– Sao con không biết?

– Mấy lần đó con ở đâu?

Tui nghĩ. Năm chín mươi tám tui còn nhỏ xíu, chắc ngủ say. Năm hai ngàn lẻ sáu tui học lớp bốn, chắc cũng ngủ say. Năm hai ngàn mười hai tui đang ở ký túc xá đại học bên kia thành phố. Mười hai năm sau đó tui đi làm, thuê phòng trọ gần tòa soạn, tháng về thăm má một lần, có tháng không về. Tui là con của hẻm Cây Me mà tui chưa từng đứng trong cái hàng chuyền nước.

Tui không nói gì. Tui ăn tô hủ tiếu. Nó ngon tới mức tui muốn khóc.

Mười một ngày trước, cái tạp chí tui làm biên tập viên sáu năm đóng cửa. Cả tòa soạn được báo trước có hai tuần. Tổng biên tập mời mọi người ăn một bữa lẩu, nói mấy câu về thời thế, về mạng xã hội, về quảng cáo, rồi phát cho mỗi người một phong bì và một bức thư giới thiệu. Tui cầm phong bì về phòng trọ, ngồi nhìn bốn bức tường hai ngày, rồi xếp đồ, gọi xe, chở về nhà má. Má không hỏi gì. Má chỉ dọn cái ghế bố sau tiệm giặt ủi cho tui nằm, kê thêm cái quạt, rồi đi ủi đồ tiếp.

Tui nằm trên cái ghế bố đó mười một đêm, nhìn lên sợi dây phơi căng ngang trần nhà. Má phơi đồ khách trên đó, mỗi món một cái kẹp gỗ, cả trăm cái kẹp gỗ màu vàng nhạt, sau lưng cái nào cũng có một chấm sơn xanh nhỏ xíu, để má phân biệt với kẹp nhà khác. Chỉ có một cái kẹp khác hẳn. Nó đen bóng, gỗ cũ tới mức lên nước, lò xo đã gỉ sét, và sau lưng nó không có chấm sơn xanh mà có ba cái khấc, ba vết dao khứa ngang, đều nhau. Nó kẹp một tấm hình nhỏ đã bạc màu, chụp một đứa con nít chừng một tuổi, mặt tròn vo, ngồi trong cái thau nhôm. Đứa con nít đó là tui.

Hồi nhỏ tui hỏi má cái kẹp đó ở đâu ra. Má nói của người ta cho. Tui hỏi ai cho. Má nói không biết. Tui hỏi sao má không xài nó kẹp đồ khách. Má nói tại nó quý. Tui hỏi quý chỗ nào, nó cũ mèm. Má cười, nói lớn lên con biết.

Tui ba mươi tuổi tới nơi rồi mà vẫn chưa biết.

Gần sáng, mưa tạnh. Mấy anh lính cứu hỏa đi rồi. Anh công an khu vực tới, ghi chép, chụp hình, dặn dò. Bà con tản dần về nhà. Anh Hên đưa bà Tư Chè với con bé Mè qua ngủ tạm nhà chị Hai Diễm. Tui phụ má dọn mấy cái thau, cái nồi người ta để lại dọc hẻm, chất đống trước cửa tiệm, để sáng ra ai nhận thì nhận.

Sáu giờ sáng, tui đi ngang nhà số chín.

Cánh cổng sắt xếp màu xanh đã bị lửa hơ cho cong vênh, sơn phồng rộp, nám đen một nửa. Và ngay chính giữa cánh cổng, ngang tầm mắt tui, có một cái bao ni lông màu trắng, cột miệng bằng thun, kẹp vô thanh sắt bằng một cái kẹp phơi đồ bằng gỗ.

Tui đứng nhìn cái bao ni lông đó. Trong bao có một xấp tiền, không dày lắm. Không có giấy, không có chữ, không có tên.

– Kẹp tới rồi. – Một giọng nói vang lên sau lưng tui.

Tui quay lại. Ông Út Tụ đứng đó, tay chống cây gậy, mặt nhăn nheo như trái táo khô, cười móm mém. Ông tám mươi tuổi, sửa radio ở đầu hẻm từ hồi tui chưa đẻ.

– Kẹp nào ông? – Tui hỏi.

– Kẹp chứ Kẹp nào. – Ông Út Tụ nói, như tui vừa hỏi một câu ngớ ngẩn. – Cả hẻm này ai cũng biết Kẹp. Con ở đây mà con không biết Kẹp?

– Con không biết, ông.

Ông Út Tụ nhìn tui, nhìn cái bao ni lông, rồi cười khà khà.

– Con nhỏ này đi xa lâu quá rồi. – Ông nói. – Nhà nào trong hẻm gặp chuyện, sáng ra là có cái bao kẹp trên cổng. Hai chục năm nay. Không ai biết ai kẹp. Người ta kêu là Kẹp.

Ông lọc cọc chống gậy đi về tiệm. Tui đứng lại, nhìn cái kẹp gỗ trên cánh cổng cháy. Cái kẹp màu vàng nhạt, mới, giống y như mấy trăm cái kẹp trên sợi dây phơi của má. Tui không dám đụng vô. Tui chỉ cúi sát lại, nhìn sau lưng nó.

Không có chấm sơn xanh. Cũng không có khấc.

Một lúc sau, con bé Mè chạy ra, vẫn mặc bộ đồ ngủ con thỏ, nhưng giờ đã có đôi dép tổ ong rộng thùng thình của chị Hai Diễm. Nó dừng lại trước cánh cổng nhà mình, nhìn cái bao ni lông, rồi nhìn tui.

– Cô Quít ơi, – nó nói, – Kẹp tới nhà con hả cô?

Tui gật đầu. Con bé Mè nhón chân, gỡ cái bao xuống, ôm vô ngực, rồi tháo cái kẹp gỗ ra, giơ lên nhìn ngắm như nhìn một món đồ chơi quý.

– Bà nội con nói Kẹp là người tốt nhất hẻm này. – Nó nói. – Mà không ai biết Kẹp là ai hết. Cô làm nhà báo phải hông cô? Má con nói cô Quít làm nhà báo.

– Cô... làm biên tập. Mà giờ thì không làm nữa.

– Cô tìm Kẹp giùm con được hông? – Con bé Mè hỏi, giọng rất nghiêm túc. – Con muốn cám ơn Kẹp. Bà nội con nói nhận đồ của người ta thì phải cám ơn. Mà con không biết Kẹp ở đâu để cám ơn.

Tui nhìn con bé. Rồi tui nhìn cái kẹp gỗ trong tay nó. Rồi, không hiểu sao, tui nghĩ tới cái phong bì tổng biên tập phát, tới bức thư giới thiệu nằm dưới đáy ba lô, tới những tòa soạn còn đang tuyển người viết phóng sự đời sống. Một cái hẻm có người lạ kẹp tiền lên cổng nhà gặp nạn suốt hai chục năm. Không ai biết là ai. Một bài như vậy, tui nghĩ, bán được.

Tui ghét mình một chút vì đã nghĩ như vậy. Nhưng chỉ một chút thôi.

– Được. – Tui nói. – Cô tìm giùm con.

Con bé Mè cười, nhe hai cái răng cửa sún. Nó đưa cái kẹp gỗ cho tui.

– Cô giữ cái này đi. Để cô tìm.

Tui cầm cái kẹp về, kẹp nó lên sợi dây phơi trong tiệm, ngay cạnh cái kẹp đen có ba khấc của má. Má đang đứng bên bàn ủi, ủi cái áo sơ mi trắng của ai đó, hơi nước xì lên mù mịt. Má nhìn cái kẹp mới trên dây, nhìn tui, và bàn ủi trên tay má khựng lại một nhịp, lâu tới mức cổ áo sơ mi bốc lên một làn khói mỏng, cháy sém một vệt vàng.

— Hết chương 1 —