Căn phòng máy trên tháp

Chương 5: Căn phòng máy trên tháp

– Đứng rồi. Đứng thiệt rồi. Bốn chục năm nó chưa đứng lần nào, giờ nó đứng.

Chú Hiển nói câu đó khi ba đứa con nít vừa chạy từ bến đò lên tới chân tháp, thở hồng hộc. Chú Hiển là người của ban quản lý chợ, ngày nào cũng đi một vòng chợ, tay cầm cuốn biên lai thu tiền mặt bằng, hông đeo cái bộ đàm kêu rè rè. Con nít trong chợ hơi sợ chú, vì chú hay đuổi tụi nó không cho chơi u mọi trong dãy hàng khô. Nhưng má Muội nói chú Hiển không có dữ. Chú chỉ có mệt.

Chú Hiển ngó xuống ba đứa, rồi ngó lại lên mặt đồng hồ.

– Chú biết mà. – Chú nói, không biết nói với ai. – Ông Tư đi là nó đứng. Năm ngoái chú đã nói với ông: ông già rồi, mắt kém rồi, đâu có leo lên leo xuống tháp hoài được. Ông nói ông còn leo được. Bây giờ ông đi rồi, chìa khóa cửa tháp ông cầm theo luôn. Chú định sáng mai kêu thợ lên cưa ổ khóa.

Hai chú thợ đã dựng xong cái thang nhôm, đầu thang tựa vào gờ tường, ngay dưới ô cửa chớp đầu tiên. Chú Hiển chỉ cái thang:

– Chú tính leo lên ngó qua cửa chớp coi bên trong nó hư cái gì. Mà thôi, coi làm chi. Đằng nào cũng thay. – Chú Hiển chép miệng. – Ban quản lý họp rồi. Chủ nhật tuần sau người ta tới lắp đồng hồ điện tử, mặt đèn, chạy bằng điện, khỏi lên dây khỏi gì hết. Cái máy cũ tháo ra cho vô kho.

Cống kéo vạt áo Muội. Muội biết Cống muốn nói gì. Muội thò tay vô túi, lấy cái chìa khóa ra, giơ lên.

Chú Hiển nhìn cái chìa. Chú nhìn lâu tới nỗi cái bộ đàm bên hông kêu rè rè hai lần mà chú không bắt.

– Chìa khóa cửa tháp. – Chú nói. – Tụi con lấy ở đâu?

Muội kể. Lần thứ hai trong ngày Muội kể lại câu chuyện, và lần này Muội kể nhanh hơn, gọn hơn, không để Cống chen vô con rắn. Chú Hiển nghe, mặt không đổi, nhưng tay chú cứ cầm cái cuốn biên lai đập nhè nhẹ lên đùi.

– Ông Tư bày trò. – Chú nói khi Muội kể xong. – Ông Tư thiệt tình.

Rồi chú quay qua hai chú thợ:

– Thôi, cất thang. Khỏi cưa khóa.

Rồi chú quay lại ba đứa:

– Mai bảy giờ sáng, kêu ba con ra đây. Con nít không được lên tháp một mình. Cầu thang trong đó dốc lắm.

Sáng thứ Tư, bảy giờ, cả đám tụ ở chân tháp. Ba Muội đi đầu. Ba Muội tên Lành, người xóm chợ gọi là anh Lành sửa xe, tay lúc nào cũng có vết nhớt đen ở kẽ móng. Ba mặc bộ đồ bảo hộ màu xanh đã sờn, vai đeo cái túi đồ nghề. Má thì không đi, má phải bán bánh xèo. Nhưng trước khi đi, má dúi vô tay Muội ba cái bánh xèo gói lá chuối, dặn "ăn ở trển, đừng làm rớt dầu lên máy người ta".

Bảnh cũng tới. Bảnh tới trước cả Muội, ngồi chờ trên bậc thềm chợ, nón kết đội ngay ngắn chứ không quay ngược nữa. Thấy Muội, nó gật đầu một cái, không nói gì. Muội cũng gật đầu lại.

Cửa tháp là một cánh cửa sắt sơn xanh, nằm khuất sau dãy hàng khô, lâu ngày không ai để ý. Ổ khóa to bằng nắm tay, rỉ sét đỏ quạch. Muội tra cái chìa vô. Chìa vô lọt, nhưng xoay không được. Muội xoay mạnh hơn, đỏ mặt, cái chìa vẫn đứng yên.

– Đưa ba. – Ba Muội nói.

Ba lấy trong túi đồ nghề ra một bình xịt dầu chống rỉ, xịt vô lỗ khóa, chờ một chút, rồi đưa cái chìa lại cho Muội.

– Con mở đi. Ông Tư gửi cho con mà.

Muội xoay. Lần này ổ khóa kêu "cục" một tiếng, khô khốc. Cánh cửa sắt mở ra, rít lên một tràng dài như tiếng mèo kêu.

Bên trong tối và mát. Mùi bụi, mùi gỗ cũ, mùi dầu máy, mùi phân dơi. Một cái cầu thang gỗ dựng đứng gần như cái thang, chạy thẳng lên trên, mất hút trong bóng tối. Ba Muội bật đèn pin. Một bầy dơi nhỏ xíu ở đâu đó trên cao xao động, kêu chít chít, rồi im.

– Cống đi giữa. – Ba nói. – Muội với Bảnh đi sau. Tay vịn chắc, chân đặt chắc rồi mới bước tiếp. Chú Hiển đi sau chót.

Cả đám leo lên. Cầu thang có bốn khúc, mỗi khúc chừng hai chục bậc. Khúc nào cũng có một cái chiếu nghỉ nhỏ, có một ô cửa chớp hé ra cho ánh sáng lọt vô từng vạch, từng vạch. Lên tới chiếu nghỉ thứ hai, Cống thở như con chó chạy nắng. Lên tới chiếu nghỉ thứ ba, Muội nhìn qua khe cửa chớp, thấy mái tôn chợ ở bên dưới, thấy những chiếc dù che của dãy trái cây, thấy người đi chợ nhỏ xíu như hột tiêu.

Rồi tới khúc cuối cùng, cầu thang chui qua một cái lỗ vuông trên sàn gỗ, và cả đám bước vào phòng máy.

Không ai nói được câu nào.

Căn phòng nhỏ, vuông, bốn bức tường vôi vàng đã ngả màu, trần thấp tới nỗi ba Muội phải hơi cúi đầu. Ở chính giữa phòng, trên một cái bệ gỗ chắc nịch, là cái máy. Nó không giống bất cứ thứ gì Muội từng thấy. Nó như một cái đầu máy xe lửa nhỏ, nhưng thay vì bánh xe thì nó có cả chục cái bánh răng. Cái to bằng cái nia, cái nhỏ bằng đồng xu, cái bằng đồng vàng, cái bằng sắt đen. Răng nào khớp răng nấy, nằm trong một cái khung gang sơn xanh. Từ cái máy, một cây trục sắt dài vươn ra, xuyên qua bức tường phía trước, ra tới tận cái mặt đồng hồ ở bên ngoài. Muội biết vậy vì qua một cái khe nhỏ, Muội thấy được mặt sau của tấm kính trắng, thấy được bóng ngược của mấy con số La Mã.

Phía dưới cái máy có một cái lỗ khoét trên sàn. Từ cái lỗ đó thòng xuống một cây quả lắc dài hơn cả người Muội, đầu dưới là một cục sắt tròn to như cái mâm nhỏ. Cây quả lắc đang đứng im, thẳng đuột.

Hai bên cái máy là hai cái trống quấn dây cáp. Dây cáp chạy qua ròng rọc trên trần, thòng xuống hai cái lỗ khác ở góc phòng, mỗi dây treo một cục tạ bằng gang. Nhưng hai cục tạ đã tuột tới tận đáy, nằm sát sàn tầng dưới.

– Hết dây. – Ba Muội nói khẽ, như sợ làm cái máy giật mình. – Tạ tuột hết rồi. Phải lên dây cho tạ kéo lên lại thì nó mới chạy.

– Vậy lên dây đi anh Lành. – Chú Hiển nói.

Ba Muội ngồi xuống bên cái máy, soi đèn pin. Trên mặt trước của khung gang, ở chỗ ngang với hai cái trống, có hai cái đầu trục nhô ra, nhỏ cỡ ngón tay. Đầu trục nào cũng được mài thành hình vuông.

– Phải có tay quay. – Ba nói. – Tay quay có lỗ vuông, tra vô đây, quay. Mà tay quay đâu?

Cả đám đi kiếm. Ba Muội kiếm quanh bệ máy. Chú Hiển lục cái kệ gỗ trên tường, chỉ thấy mấy cái giẻ lau cứng ngắc, một hộp diêm ẩm, một cái lon sữa bò đựng ốc vít. Bảnh bò dưới gầm bệ máy, lôi ra được một cái nón lá rách và một tổ chim sẻ đã bỏ. Cống đứng giữa phòng, ngẩng đầu đếm bánh răng. Muội lấy cái bình dầu nhỏ xíu của bà Năm ra cầm trên tay, nhìn quanh. Dầu tra máy. Miếng nỉ để lau. Đây là cái máy ông Tư muốn tụi nó tra dầu. Vậy tay quay ông Tư để đâu?

– Không có. – Ba Muội nói cuối cùng. Ba phủi bụi trên đầu gối. – Không có tay quay thì chịu. Đầu trục vuông cỡ này, ngoài tiệm không ai bán. Phải đặt người ta tiện. Mà tiện thì phải có cái cũ làm mẫu.

– Ông Tư cầm theo luôn rồi. – Chú Hiển thở ra. – Ông cầm chìa khóa thì ông còn gửi lại. Tay quay thì ông cầm theo.

– Ông Tư hổng có cầm theo. – Bảnh nói. Cả đám quay lại nhìn nó. Nó lúng túng. – Con hổng biết. Con chỉ thấy... ông Tư bày trò cho mình đi từ chỗ này tới chỗ kia. Ổng đâu có bày trò mà để mình tới cuối thì không có gì hết.

Chú Hiển nhìn Bảnh. Rồi chú nhìn Muội. Rồi chú nhìn cái máy.

– Chú nói thiệt. – Chú Hiển nói, giọng không nặng, không nhẹ. – Chú cũng thương cái đồng hồ này. Hồi nhỏ chú đi học, nghe nó gõ bảy tiếng là biết trễ học, chạy muốn đứt dép. Nhưng mà một cái đồng hồ trên tháp chợ mà đứng thì người ta cười, người ta nói chợ gì mà giờ giấc lung tung. Mà ông Tư đi rồi, ai lên dây, ai tra dầu, ai chỉnh giờ? Chú đâu biết làm. Ba con thì sửa xe, đâu phải sửa đồng hồ.

Không ai cãi được câu đó.

– Tuần sau, thứ Hai, mà không có tay quay, – chú Hiển nói, – chú để người ta làm theo kế hoạch. Chủ nhật tuần sau lắp đồng hồ mới. Sáng mốt họ chở cái mặt đèn điện tử tới, treo thử ở cổng chợ trước cho bà con quen.

Cả đám leo xuống. Leo xuống còn khó hơn leo lên, vì phải quay lưng lại, bước giật lùi, chân dò từng bậc. Không ai nói câu nào. Ba cái bánh xèo gói lá chuối vẫn nằm nguyên trong túi Muội, nguội ngắt.

Ra tới chân tháp, nắng đã gắt. Bảnh đứng dưới bậc thềm chợ, ngó lên cái mặt đồng hồ đứng im ở bốn giờ mười, rồi quay đi, không nói câu nào. Muội nhìn theo cái lưng của Bảnh. Muội chợt thấy cái lưng đó giống cái lưng ông Tư hôm ở bến xe, lúc ông đứng dậy, chống tay lên đầu gối, ngó lên cái tháp.

Muội và Cống đi về. Muội đi chậm. Cống đi nhanh, chạy lên trước, đẩy cửa nhà, chạy tót lên lầu để khoe với con nhồng là ở trên tháp có cả bầy dơi.

Một giây sau, tiếng Cống thét lên từ trên lầu, thét tới nỗi má Muội làm rớt cái vá xuống chảo bột:

– Chị Muội ơi! Con nhồng mất rồi! Cửa lồng mở toang!

— Hết chương 5 —