Còi tàu lúc năm giờ

Chương 1: Còi tàu lúc năm giờ

Lần trước, Tèng không bao giờ dậy kịp chuyến tàu năm giờ. Lần trước, cái còi tàu ấy chỉ là thứ tiếng làm anh trở mình, kéo chăn trùm đầu, ngủ tiếp cho đến khi mẹ gọi ra chợ phụ dọn hàng. Anh sống năm mươi mốt năm mà chưa bao giờ đứng ở cửa nhà nhìn một đoàn tàu đi qua lúc trời chưa sáng.

Sáng nay, cái còi ấy làm anh ngồi bật dậy, đầu va vào thanh xà gỗ của cái gác xép.

Tiếng còi dài, khàn, rung cả mấy tấm ván lát sàn. Rồi tiếng bánh sắt nghiến trên ray, đều đều, nặng nề, gần đến mức tưởng đoàn tàu đi xuyên qua bếp. Một làn bụi rơi lả tả từ mái ngói xuống mặt Tèng.

Anh ngồi đó, trong bóng tối, tay sờ lên trán. Một cục u đang nhô lên. Nhưng cái làm anh ngồi im như tượng không phải cục u. Mà là cái mùi.

Mùi khói than tổ ong. Mùi mỡ lợn rán tóp. Mùi hoa hồi khô mẹ phơi trên nong ngoài hiên. Mùi dầu máy từ bộ quần áo bảo hộ của bố treo trên đinh. Mùi của căn nhà ván ghép sát đường sắt ở phố Kỳ Lừa. Mười tám năm trước, người ta đã giải tỏa nó để mở rộng đường. Từ đó Tèng chỉ còn nhìn thấy nó trong một tấm ảnh đen trắng đã ố vàng gài ở góc gương.

Dưới gác xép, có tiếng mẹ:

– Tèng à? Ngã à? Ngã thì xuống đây, mẹ xoa dầu cho.

Giọng mẹ. Cái giọng Tày nói tiếng Kinh lơ lớ, chữ nọ dính chữ kia, mà ba mươi năm nay Tèng chỉ còn nghe trong mấy cuộn băng cát xét cũ mẹ thu để gửi cho chị Ngải.

Tèng không trả lời. Anh trèo xuống cái thang tre, chân đất chạm vào nền xi măng lạnh ngắt. Dưới ánh đèn dầu đặt trên bậu cửa sổ, mẹ anh đang ngồi xổm trước cái bếp than, quạt bằng cái quạt nan, mặt đỏ rực vì lửa. Nồi nước dùng to tướng sôi lăn tăn, mùi xương và mùi quả mắc mật bốc lên.

Mẹ bốn mươi hai tuổi. Tóc mẹ búi gọn sau gáy bằng cái lược sừng. Cổ tay mẹ đeo hai cái vòng bạc, một cái trơn, một cái chạm hoa.

Tèng đứng ở chân thang nhìn mẹ, nhìn lâu đến mức mẹ quay lại.

– Cái gì? Mặt như thấy ma.

– Mẹ... – Tèng nói, và giọng của chính anh làm anh giật mình: giọng một thằng con trai mười bảy tuổi, chưa vỡ hết, lúc ồm lúc thanh. – Hôm nay là ngày bao nhiêu hả mẹ?

– Mười hai. – Mẹ nói. – Tháng Chín. Ngủ mê à? Đi rửa mặt đi, rồi gánh nồi nước dùng ra chợ cho mẹ.

Tháng Chín năm chín hai. Tèng đứng giữa cái bếp nhỏ, nhìn cuốn lịch bóc treo trên cột, một cuốn lịch dày cộp mới bóc được ba phần tư, tờ trên cùng in số mười hai to đùng màu đen. Một năm sau ngày cửa khẩu mở lại. Phố Kỳ Lừa đang sốt lên vì hàng bên kia tràn sang: phích nước, quạt điện, bát đĩa, xe đạp, chăn bông, đèn pin, pin, quần áo. Người ở dưới xuôi lên buôn đông như kiến, cửu vạn cõng hàng chạy rầm rập trên mọi lối mòn.

Và năm tháng sau, vào đêm hai mươi ba tháng Chạp, chị Ngải sẽ đi theo một người đàn ông ra khỏi nhà và không trở về trong ba năm.

Tèng cầm cái gáo, múc nước trong chum, vã lên mặt. Nước lạnh buốt. Anh đứng đó, nước nhỏ tong tỏng xuống ngực áo, và anh tự nhắc mình từng điều, như người ta đếm tiền.

Bố. Tiền trợ cấp. Toại.

Chị Ngải. Hai mươi ba tháng Chạp. Toại.

Thằng Kẹo. Đồi sim. Tháng Mười Một.

Con Én. Lớp sáu.

Còn anh. Mùa đông năm chín lăm. Ba bao pháo. Ba năm tù.

Anh đếm xong thì thấy tay mình run.

Bố đi ra từ buồng trong, đã mặc bộ quần áo bảo hộ màu xanh bạc phếch, đội cái mũ vải, vai khoác cái túi đồ nghề, tay cầm cây búa cán dài. Bố là công nhân tuần đường. Mỗi sáng bố đi bộ dọc đường sắt bảy cây số, gõ búa vào từng mối nối ray, nghe tiếng kêu, nhìn con bu lông, nhìn tà vẹt. Tiếng búa của bố là tiếng đầu tiên trong ngày của cả cái phố này, trước cả tiếng chợ.

Bố người Nam Định, lên đây từ năm bảy mốt, theo đội làm đường, rồi ở lại, rồi lấy mẹ. Bố nói giọng Nam Định đặc sệt, hai mươi năm không đổi được một chữ.

– Tèng dậy sớm thế? – Bố hỏi. – Lạ nhỉ. Tối qua trúng gió à?

– Không ạ.

Bố nhìn anh một lúc, gật gù, rồi đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, bố dừng lại, quay vào nói với mẹ:

– Mình à. Hôm qua ở đoạn, người ta phát danh sách rồi. Tôi có tên.

Mẹ ngừng quạt.

– Tên gì?

– Danh sách giảm. Ai tự nguyện nghỉ thì được nhận trợ cấp một cục. Tôi tính rồi, tôi nghỉ. Thằng Toại nó bảo có tiền thì góp vốn với nó, nó nhập hàng điện tử bên kia về, một vốn bốn lời.

Tèng đứng ở góc bếp, cái gáo còn trong tay. Anh nghe tim mình đập thình thịch, đúng như lần trước. Không, lần trước anh không nghe câu này. Lần trước anh còn đang ngủ trên gác xép. Anh chỉ biết chuyện này khi mọi thứ đã xong, khi bố ngồi một mình ở hiên, hai tay ôm đầu, trước mặt là chén rượu ngô không uống.

– Bố. – Tèng nói.

Bố quay lại.

– Bố đừng nghỉ vội.

Bố cười.

– Thằng này. Chuyện người lớn.

Bố đi ra. Tiếng búa gõ ray vang lên, xa dần, cạch, cạch, cạch, đều như tiếng mõ.

Chị Ngải dậy lúc trời vừa sáng. Chị mười chín tuổi, đẹp nhất phố Kỳ Lừa, người ta nói thế, Tèng biết người ta nói thế, cả lần trước lẫn lần này. Chị có làn da trắng của mẹ, đôi mắt một mí của mẹ, cái dáng cao gầy của bố. Chị bán hàng xén ở chợ: kim chỉ, dây chun, xà phòng, gương lược, hàng bên kia sang, mỗi thứ một ít, bày trên cái mẹt to.

Chị ngồi xuống cạnh mẹ ăn bát cháo. Mẹ tháo cái vòng bạc chạm hoa ở tay mình ra, cầm lấy tay chị, đeo vào.

– Đeo đi. – Mẹ nói. – Mười chín rồi. Bà ngoại cho mẹ năm mẹ mười chín.

Chị Ngải giơ tay lên ngắm. Cái vòng bạc to bản, chạm nổi một dây hoa mận, mấy cánh hoa đã mòn nhẵn vì ba đời người đeo. Bên trong lòng vòng có khắc một dấu nhỏ hình con cá, dấu của người thợ bạc ở bản ngoại.

Lần trước, Tèng nhớ, chị Ngải về nhà năm chín sáu với hai bàn tay trống. Không có vòng. Không ai hỏi cái vòng đâu. Chị không nói một câu nào trong suốt mười ngày đầu tiên.

– Chị Ngải. – Tèng nói.

– Gì?

– Chị đừng bao giờ tháo cái vòng ra.

Chị Ngải nhìn anh, rồi bật cười.

– Thằng này hôm nay sao thế? Ăn nói như ông già.

Thằng Kẹo mười hai tuổi lăn ra từ trong buồng, tóc rối bù, mắt nhắm mắt mở, hỏi luôn: "Có cháo không mẹ?" Con Én chín tuổi theo sau, tay cầm cuốn vở ô li, miệng lẩm nhẩm bảng cửu chương. Thằng Tí ba tuổi bò ra cuối cùng, mặc mỗi cái áo, mông trần, ôm chân mẹ đòi bế.

Tèng nhìn cả bốn đứa em, và trong một lúc anh không thở được.

Lần trước, ba mươi tư năm sau buổi sáng này, anh ngồi trên một cái xe máy cũ ở góc phố Hà Nội, chờ khách xe ôm, và nhận được điện thoại của con Én. Nó ở Lạng Sơn, bán tạp hóa, ba đứa con. Nó nói: anh Tèng ơi, hôm nay mẹ mất rồi. Nó nói tiếp: anh về đi, chị Ngải cũng về. Rồi nó nói một câu mà anh không hiểu vì sao lại nói vào lúc ấy: em ước gì hồi đấy em được đi học tiếp.

Anh không về kịp. Xe khách hỏng ở dốc Chi Lăng.

Anh ngủ gục trên ghế xe khách, đầu tựa vào ô cửa kính lạnh. Và anh mở mắt ra trên gác xép.

Chợ Kỳ Lừa buổi sáng đông như nêm. Tèng gánh nồi nước dùng cho mẹ, đi qua những dãy hàng, những người buôn đến từ Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hóa, giọng nói lẫn lộn đủ vùng. Hàng chất cao như núi. Cửu vạn lưng cõng những cái bao tải to gấp đôi người, chạy lom khom, mồ hôi nhễ nhại dù trời đã sang thu. Mấy bà đổi tiền ngồi ở cổng chợ, trước mặt một cái túi vải đựng đầy tiền bên kia, xòe ra như bài lá.

Góc phở của mẹ nằm ở chỗ cổng sau chợ, sát bãi đất trống. Ba cái bàn gỗ thấp, mười cái ghế nhựa, cái nồi nước dùng, cái chảo khâu nhục hấp. Mẹ bán phở chua và khâu nhục, hai món người dưới xuôi lên chưa ăn bao giờ, ăn rồi là nhớ. Đến tám giờ, ba cái bàn đã kín người.

Tám giờ rưỡi, có tiếng xe máy.

Tèng không cần quay lại cũng biết. Tiếng máy ấy, cái tiếng nổ giòn, đều, vang hơn mọi tiếng xe khác trong chợ, anh đã nghe trong những giấc mơ suốt ba mươi năm.

Toại dựng xe ngay trước góc phở của mẹ. Anh ta hai mươi bảy tuổi, cao, trắng, tóc vuốt keo bóng, mặc áo sơ mi kẻ ô xanh, quần bò, đi đôi giày da. Anh ta cười với mẹ, một cái cười rộng, đều răng, rất thật.

– Chào cô Nhùng! Cho cháu một bát phở chua, nhiều lạc. Hôm nay cô xinh thế, cô mới đeo cái vòng gì à?

Mẹ cười, đưa cổ tay ra:

– Vòng cho con Ngải rồi. Còn một cái thôi.

– Thế thì chị Ngải xinh gấp đôi. – Toại nói, và quay sang phía chị Ngải đang bày mẹt hàng xén cách đó mấy bước. Chị Ngải cúi mặt xuống, má đỏ ửng.

Toại rút trong túi áo ra một cái kẹp tóc nhựa màu đỏ, hình con bướm, đặt lên mẹt hàng của chị.

– Hàng bên kia, chị Ngải ạ. Em đi lấy hàng thấy đẹp, mua một cái. Chị cầm lấy, không thì em vứt.

Tèng đứng sau nồi nước dùng, hai tay nắm chặt cái muôi. Anh nhìn Toại ăn hết bát phở, khen nức nở, trả tiền gấp đôi không lấy lại. Anh nhìn Toại đứng dậy, vỗ vai bố anh vừa tuần đường về đến chợ, mồ hôi ướt lưng áo.

– Chú Tảo! Chú tính chưa? Đợt này em nhập một lô quạt bàn, lô sau em nhập đầu video. Chú góp với em, Tết này chú xây được cái nhà gạch.

Bố lau mồ hôi trên trán, cười hiền.

– Tôi tính rồi. Tiền trợ cấp tháng sau về. Về là tôi đưa cậu.

Toại bắt tay bố. Bàn tay trắng trẻo nắm lấy bàn tay chai sần đen dầu máy, lắc mạnh, lâu. Rồi Toại quay lại, nhìn thẳng vào Tèng, cười.

– Em trai chị Ngải đây à? Lớn tướng rồi. Mai mốt anh cho đi theo xe hàng, học buôn.

Tèng không trả lời. Anh nhìn bàn tay Toại. Ngón áp út tay trái có một vết sẹo nhỏ, vòng quanh, như vết một cái nhẫn bị giật ra.

Lần trước anh không bao giờ để ý vết sẹo ấy. Lần này anh nhìn nó thật lâu, như người ta nhìn mặt một kẻ lạ để khỏi quên.

— Hết chương 1 —