Gia công cho người cũ

Chương 9: Gia công cho người cũ

– Em không bán cái tên. Em bán cái tay.

Huấn nói câu đó trong phòng họp tầng hai, trước mặt chị Hạnh Vi và ông tổng giám đốc nhà máy, một người đàn ông tóc bạc trắng, nói giọng Bắc, ngồi nghe mà tay xoay cây bút máy không ngừng. Trên bàn là bản đề xuất Huấn và Dĩnh viết suốt hai đêm, in trên giấy thường, đóng ghim ở góc.

Đề xuất gọn: xưởng Chả Cá Bà Thiềm gia công chả cá mối tươi cho nhà máy, mang thương hiệu của nhà máy, theo công thức của xưởng, không phốt phát, hạn dùng sáu tháng ở âm mười tám độ. Xưởng tự mua cá, tự làm, tự cấp đông, giao tới kho nhà máy. Giá một trăm hai mươi tám nghìn một ký. Nhà máy ứng trước ba mươi phần trăm giá trị mỗi đơn, phần còn lại trả trong mười lăm ngày sau giao hàng. Nhà máy được cử người kiểm soát chất lượng thường trực ở xưởng. Thương hiệu Bà Thiềm giữ nguyên, chỉ bán cho quán ăn, không lên kệ siêu thị trong thời hạn hợp đồng.

Ông tổng giám đốc đọc xong, đặt bản đề xuất xuống, nhìn chị Hạnh Vi.

– Cậu này đang nợ ngân hàng gần sáu trăm triệu, nợ nậu cá, nợ bạn. Mà đòi mình ứng trước ba mươi phần trăm.

– Dạ. – Huấn nói trước khi chị Hạnh Vi kịp mở miệng. – Vì em vừa mất chín trăm chín mươi lăm triệu cho một người không ứng trước đồng nào ngoài tiền cọc. Em không làm ăn như vậy nữa. Với ai cũng vậy.

Ông tổng giám đốc ngừng xoay cây bút.

Họ thương lượng bốn tiếng. Chị Hạnh Vi đánh vào từng con số, chậm rãi, chính xác, không bỏ sót chỗ nào. Một trăm hai mươi tám là cao, giá surimi nhập khẩu quy ra chỉ tám mươi. Huấn đáp: surimi là cá xay đông lạnh, khách Hàn của chị không muốn surimi, khách của chị muốn chả cá mối đánh bắt trong ngày, chị viết vậy trong đề xuất mua lại của chị. Chị Hạnh Vi đòi ba tấn mỗi tuần. Huấn nói xưởng anh chỉ làm được một tấn rưỡi với cái máy xay quết hai mươi ký. Chị Hạnh Vi im một lúc, rồi nói nhà máy có một cái máy xay quết năm mươi ký mua về ba năm trước cho một dự án bỏ dở, đang nằm phủ bạt trong kho. Nhà máy cho xưởng thuê lại, tiền thuê trừ vào giá gia công.

Cuối cùng là một trăm hai mươi hai nghìn một ký, ứng trước hai mươi lăm phần trăm, trả phần còn lại trong mười lăm ngày, hợp đồng hai năm, ba tấn mỗi tuần từ tháng thứ ba. Điều khoản độc quyền: trong hai năm, xưởng không được bán chả cá đông lạnh mang bất kỳ thương hiệu nào vào kênh siêu thị và cửa hàng tiện lợi. Quán ăn, bếp trung tâm như của anh Hiển thì được.

– Một điều nữa. – Chị Hạnh Vi nói, khi ông tổng giám đốc đã đứng dậy. – Trước khi ký, chị và bên kiểm định của khách Hàn xuống xưởng em đánh giá. Không đạt thì không ký.

Hai tuần sau, chị Hạnh Vi tới xưởng mé đầm cùng một người phụ nữ Hàn Quốc chừng ba mươi tuổi, tên Min-ji, nói tiếng Anh với chị Hạnh Vi, chị Hạnh Vi dịch lại. Họ mang theo một cái vali nhôm đựng máy đo độ bền gel, máy đo độ ẩm, que đo nhiệt độ có dây nối ra màn hình, những thứ mà xưởng của Huấn chưa từng có. Họ đi qua bể nhúng ủng, kiểm tra nhật ký nhiệt độ tủ cấp đông và kho lạnh, lật từng trang bảng ghi mẻ xay của thằng Thảo, chụp ảnh ống thoát nước, đo nồng độ clo trong nước rửa.

Min-ji cắt một bánh chả thành khối vuông, đặt lên máy đo gel, bấm nút cho đầu dò ấn xuống tới khi mặt chả rách. Con số hiện lên. Min-ji nói gì đó với chị Hạnh Vi, giọng ngạc nhiên.

– Cô ấy nói con số này cao hơn surimi hạng hai. – Chị Hạnh Vi dịch. – Cô ấy hỏi em có dùng chất gì tăng độ dai không.

– Không chị. Đá vảy với thời gian.

Bà Thiềm ngồi trên cái ghế nhựa đỏ cạnh bàn inox như mọi sáng, trước mặt là thau nước. Min-ji nhìn bà một lúc lâu, hỏi chị Hạnh Vi bà là ai. Chị Hạnh Vi giải thích. Min-ji đi tới, cúi đầu chào bà Thiềm kiểu người Hàn, rồi chỉ vào thau nước, hỏi bằng tay.

Bà Thiềm hiểu. Bà véo một viên chả sống trong khay mẻ đầu, đưa cho Min-ji. Min-ji cầm viên chả, ngập ngừng, rồi thả vào thau. Viên chả chìm một nhịp, nổi lên. Min-ji cười, quay sang nói một tràng với chị Hạnh Vi, chị Hạnh Vi không dịch ngay.

– Cô ấy nói bà ngoại cô ấy ở Busan làm chả cá cũng thử như vậy. – Chị Hạnh Vi nói, cuối cùng. – Cô ấy nói cái máy đo gel của cô ấy bốn nghìn đô, mà cái thau của bà ra cùng một kết quả.

Bà Thiềm không hiểu tiếng Anh. Bà gật đầu với Min-ji, rồi quay lại thả viên chả của mẻ thứ hai.

Chiều hôm đó, Huấn đưa chị Hạnh Vi ra xe. Min-ji đã về khách sạn trước. Chị Hạnh Vi mở cửa xe, rồi không vào, đứng tựa vào cánh cửa, nhìn ra mặt đầm Thị Nại nước xám bạc, những chiếc ghe nhỏ nằm im dưới nắng chiều.

– Cái nhiệt kế. – Chị nói. – Chị biết nó hư. Em báo chị hôm thứ Hai, chị ghi vào điện thoại. Tuần đó chị có ba lô hàng xuất phải ký, một đợt đánh giá của khách châu Âu. Chị quên. Đến khi lô cá thu bị trả, kiểm tra ra nhiệt độ kho, chị mở điện thoại ra thì thấy cái ghi chú của chị vẫn nằm đó.

Huấn đứng im.

– Nếu chị nói chị quên, thì người mất việc là chị. Năm đó chị mới lên trưởng phòng, hai đứa con chị học cấp một. Chị ký biên bản ghi lỗi vận hành của ca. Chị biết em sẽ không cãi, vì em không có giấy báo. – Chị Hạnh Vi nói, giọng vẫn đều, như đọc một báo cáo. – Chị không nói chuyện này để em tha cho chị. Chị nói vì hôm nay chị đứng nhìn bà già nhà em thả chả vào thau nước suốt bốn tiếng, và chị nghĩ chị nợ em câu đó.

Huấn nhìn mặt đầm một lúc.

– Chị gửi em lịch ứng tiền trước ngày mười mỗi tháng. – Anh nói. – Em cần trả lương trước ngày mười lăm.

Chị Hạnh Vi nhìn anh, rồi gật đầu, rồi lên xe.

Hợp đồng gia công ký đầu tháng Năm. Cái máy xay quết năm mươi ký phủ bạt được chở về xưởng bằng xe cẩu, chiếm nửa gian sau. Xưởng chật, Huấn thuê thêm căn nhà kế bên, đục tường thông qua. Chị Rớt quay lại, kéo theo bốn người làm cá trong xóm. Thằng Thảo lên làm quản đốc ca, lương gấp đôi. Tới tháng thứ ba, xưởng có bốn mươi hai công nhân, mỗi tuần ba tấn đi nhà máy, nửa tấn đi Sài Gòn cho anh Hiển, nửa tấn cho quán bún quanh Quy Nhơn.

Lời mỏng. Trừ tiền cá, tiền điện, tiền lương, tiền thuê máy, tiền trả ngân hàng, mỗi ký chả gia công chỉ còn bảy tám nghìn đồng. Nhưng tiền về đúng ngày, ngày nào cũng đúng. Ngân hàng đồng ý cơ cấu lại kỳ hạn sau khi thấy hợp đồng gia công và lịch thanh toán. Dì Năm Huệ được trả hết trong tám tháng, tháng cuối dì bán cho Huấn mười ký cá thu, bớt hai chục nghìn một ký, không nói lý do. Mỗi ngày mùng mười, Dĩnh chuyển khoản mười hai triệu rưỡi cho Đảm. Đảm không bao giờ trả lời tin nhắn báo chuyển tiền, chỉ một lần, tháng thứ mười một, nhắn lại một chữ: "Nhận."

Huấn làm việc mười sáu tiếng mỗi ngày trong hai năm đó. Anh ăn trưa đứng, ngủ trưa ngồi. Anh không đi uống nước mía ngoài bờ biển nữa. Tháng Chạp năm đầu tiên, anh nghe một chị công nhân kể cô giáo Sương dạy lớp bốn trường gần nhà thờ đã lấy chồng, chồng làm kỹ sư cảng. Anh gửi một phong bì mừng qua người quen. Không ghi tên.

Bà Thiềm vẫn ra xưởng mỗi sáng, giờ có người chở bằng xe máy, vẫn ngồi cái ghế nhựa đỏ, vẫn thau nước. Nhưng bà không ngồi được bốn tiếng nữa, ngồi hai tiếng là phải về nằm. Một buổi sáng, Huấn thấy chị kiểm soát chất lượng thường trực của nhà máy, một cô gái trẻ mới ra trường, đứng cạnh bà, véo chả thả vào thau thay bà, còn bà ngồi coi. Thả xong viên nào, cô gái quay sang nhìn bà, chờ bà gật đầu.

Tháng Chín năm thứ hai, anh Thạch gọi. Hoạch bị bắt ở Cần Thơ, khi đang làm đúng một kịch bản đó với một lò bánh pía, dưới một cái tên khác, một công ty con khác. Vụ án đã khởi tố, gộp đơn của mười một bị hại ở bảy tỉnh thành. Lời khai của Đảm cùng các tin nhắn và tờ biên nhận là một trong những chứng cứ quan trọng chứng minh ý thức chiếm đoạt ngay từ đầu. Anh Thạch nói thêm, không cần nói mà vẫn nói:

– Người bạn của anh khai rất rõ. Có những chỗ ảnh khai ra là bất lợi cho chính ảnh. Ít người làm vậy.

Huấn không kể với ai câu đó, kể cả Dĩnh.

Tháng Ba năm sau nữa, hai tin tới cùng một tuần.

Tin thứ nhất là giấy triệu tập của tòa: phiên sơ thẩm xét xử Đoàn Sĩ Hoạch và đồng phạm định vào cuối tháng Tư, Huấn được triệu tập với tư cách bị hại.

Tin thứ hai là một email, từ phòng thu mua của một chuỗi siêu thị lớn ở Sài Gòn. Một người quản lý ngành hàng đông lạnh đã ăn bún chả cá ở quán anh Hiển, đã đi tìm, đã biết tên Bà Thiềm. Họ muốn đưa chả cá Bà Thiềm lên kệ đông lạnh của bốn mươi siêu thị, đơn hàng đầu tiên năm tấn, thanh toán sau bốn mươi lăm ngày.

Hợp đồng gia công với nhà máy hết hạn sau ba tháng nữa. Điều khoản độc quyền còn hiệu lực tới ngày đó. Chị Hạnh Vi đã gửi bản dự thảo gia hạn hai năm, giá tăng lên một trăm hai mươi tám nghìn, đúng con số Huấn đòi lần đầu, ứng trước ba mươi phần trăm, kèm một dòng viết tay ở góc: "Em suy nghĩ kỹ."

Huấn để hai tờ giấy cạnh nhau trên bàn, lấy cái chén uống trà đè lên. Bốn mươi lăm ngày. Anh nhớ con số bốn mươi lăm. Ngày dì Năm đứng ngoài cổng, nói đúng một câu.

— Hết chương 9 —