Gió chướng

Chương 7: Gió chướng

Điều tra viên tên Thạch, chừng ba mươi lăm tuổi, tóc húi cua, ngồi sau cái bàn gỗ có tấm kính dày đè lên một tờ lịch năm cũ. Anh đọc đơn tố giác của Huấn hai lần, lần thứ hai dùng bút chì gạch chân vài chỗ. Rồi anh lật từng tờ trong xấp hồ sơ Dĩnh đã sắp theo thứ tự: hợp đồng, ba biên bản giao nhận, ba hóa đơn, sao kê tài khoản, ảnh chụp tin nhắn, kết quả tra cứu thông tin hai công ty, ảnh chụp căn nhà sửa điện thoại.

– Em gái anh làm hồ sơ? – Anh Thạch hỏi.

– Dạ.

– Làm kỹ. – Anh Thạch nói, và đó là câu duy nhất trong buổi sáng hôm đó nghe như một lời an ủi.

Rồi anh giải thích, giọng đều, như đã giải thích chuyện này nhiều lần với nhiều người ngồi đúng cái ghế Huấn đang ngồi. Mua hàng mà không trả tiền thì trước hết là chuyện tranh chấp hợp đồng, kiện ra tòa dân sự. Muốn thành chuyện hình sự, phải chứng minh được người ta có ý chiếm đoạt ngay từ đầu, hoặc nhận hàng rồi dùng thủ đoạn gian dối, bỏ trốn để không trả. Công ty lập ra bảy tháng, địa chỉ ma, người đại diện theo pháp luật có thể chỉ là người đứng tên thuê, chủ thật tắt máy biến mất, đó là những dấu hiệu. Nhưng dấu hiệu chưa phải chứng cứ.

– Hàng của anh bây giờ ở đâu? – Anh Thạch hỏi.

Huấn kể chuyện kho lạnh ven quốc lộ, bốn chục thùng các tông dán tem đè. Anh kể chuyện có người đã mua lại hàng của Hoạch hai ngày sau khi Hoạch nhận, giá chín mươi lăm nghìn, tiền mặt.

– Người mua là ai?

Huấn im một nhịp. Anh nghĩ tới Đảm ngồi trên thùng xốp lật úp, nghĩ tới câu "cho tao một tuần".

– Kho lạnh có hồ sơ khách thuê và phiếu xuất kho. – Anh nói. – Tem dán đè trên bốn chục thùng là tem của người mua.

Anh Thạch nhìn Huấn lâu hơn thường lệ. Anh không hỏi lại. Anh ghi gì đó vào sổ, rồi nói đơn được tiếp nhận, sẽ có văn bản trả lời trong thời hạn luật định, anh có thể bị mời lên làm việc thêm, đừng tự đi đòi nợ bằng cách nào khác ngoài pháp luật. Lúc tiễn Huấn ra cửa, anh nói thêm:

– Mấy vụ này, nhanh thì nửa năm, lâu thì vài năm. Lấy lại được tiền hay không còn tùy người ta còn tài sản gì. Anh đừng tính chuyện làm ăn dựa vào tiền đó.

Tối hôm đó Dĩnh mở máy tính cho Huấn coi một nhóm chat của chủ cơ sở sản xuất nhỏ miền Trung và miền Nam, chừng ba nghìn người, nơi người ta hỏi nhau giá bao bì, mối nguyên liệu, kinh nghiệm làm hồ sơ an toàn thực phẩm. Dĩnh đã đăng một bài, không nêu tên ai, chỉ kể cách làm: hai đơn nhỏ trả sòng, đơn lớn mùa Tết qua công ty con mới lập, cọc mười lăm phần trăm, địa chỉ là tiệm sửa điện thoại.

Hai mươi bốn tiếng, bài đăng có bốn mươi bình luận. Năm người nhắn riêng cho Dĩnh. Một xưởng nước mắm ở Phan Thiết mất sáu trăm triệu. Một lò bánh tráng mất ba trăm hai mươi triệu. Một cơ sở làm giò chả mất bốn trăm triệu. Một người nuôi gà thả vườn mất một trăm tám mươi triệu. Một người làm khô mực mất chưa tới một trăm triệu, mà đó là cả vốn liếng. Cùng một cái tên. Có khi là cái tên khác, mà ảnh chụp thì là một người đàn ông ngoài bốn mươi, tóc cắt ngắn, áo sơ mi xanh nhạt sờn cổ.

– Mình không phải đứa đầu tiên, anh Hai. – Dĩnh nói. – Anh Hiển nói đúng. Nuôi gà.

Huấn ngồi đọc lại tin nhắn của từng người tới khuya. Người làm khô mực ở Phan Rí viết sai chính tả gần như mỗi câu, viết toàn chữ hoa, kết thúc bằng câu: "EM CON 2 DUA NHO".

Mười ngày sau, tới hạn trả lương tháng Hai.

Hai mươi ba công nhân. Tiền trong tài khoản công ty đủ trả chín người. Huấn ngồi với Dĩnh từ chín giờ tối tới một giờ sáng, cầm bảng lương, gạch tên. Người làm cá giỏi nhất. Người làm lâu nhất. Người có con nhỏ. Người là lao động chính trong nhà. Ai cũng là người phải giữ. Tới một giờ sáng, trên tờ giấy còn mười bốn cái tên chưa gạch, mà tiền chỉ đủ chín.

Sáng ra, bà Thiềm không đi bán bún. Bà đợi Huấn ở nhà, ngồi trên giường, trước mặt là một cái gối vải đã cũ, vỏ gối thêu hai con chim sẻ mà màu chỉ đã bạc hết. Bà tháo đường chỉ khâu một mép gối, thò tay vào trong lớp bông gòn, móc ra một cái khăn tay gói chặt. Trong khăn là hai cây vàng, mười mấy chỉ lẻ, mấy chiếc nhẫn trơn đã mòn, một đôi bông tai.

– Ba mươi năm bán bún. – Bà nói. – Má để dành phòng khi ba mầy đau nặng. Giờ ba mầy đau thì đã có thẻ bảo hiểm của con Dĩnh làm cho. Mầy cầm đi.

Huấn không cầm.

– Cầm đi. – Bà nhắc lại. – Mà nghe má nói một câu. Trả lương cho người ta xong, thì mầy làm sao cho mầy còn ngủ được. Đừng làm cái gì mà mầy phải đi cạy gối của người khác.

Huấn không hiểu câu đó cho tới nhiều năm sau.

Anh bán vàng của má ở một tiệm vàng đầu chợ Khu Sáu, đủ trả lương tháng Hai cho cả hai mươi ba người, và phần chênh để trả tiền thôi việc cho những người phải nghỉ. Chiều thứ Bảy, anh đứng ở cửa xưởng phát phong bì. Mười ba người ở lại, mười người nghỉ. Anh nói thẳng lý do, nói con số. Không ai cãi. Chị Rớt nhà bên cạnh, người làm cá cho anh từ những ngày làm trong sân nhà, cầm phong bì, đếm tiền ngay tại chỗ, rồi rút ra hai tờ năm trăm nghìn dúi trả lại vào tay anh.

– Tiền thôi việc chị hông lấy. Chị nghỉ cũng hông xa, mầy có cá thì kêu chị.

Thằng Thảo không nhận phong bì nghỉ việc. Nó nói nó ở lại, lương còn một nửa cũng được, ông già nó hết đau bụng rồi, nó không cần nhiều.

Tối đó Huấn về nhà, ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh võng của ba. Ông Cẩn chưa ngủ. Ông nghe tiếng chân là biết ai, không mở mắt.

– Má mầy tháo gối rồi hả?

– Dạ.

Ông im một lúc. Ngoài hẻm có tiếng rao bánh mì nóng của thằng nhỏ đạp xe, tiếng rao kéo dài, nhòe dần.

– Mầy thấy gió trở chưa?

– Con thấy trễ, ba.

– Ai cũng thấy trễ. – Ông Cẩn nói. – Thấy sớm thì đâu có ai chết ngoài biển. Cái khác là thấy rồi thì mầy quay đầu hay mầy còn ráng thêm mẻ lưới.

Ông trở mình, quay mặt vào vách, như mọi lần ông muốn nói là đã nói xong. Huấn ngồi đó cho tới khi nghe tiếng thở của ba đều lại, khò khè, như cái bễ lò rèn bị thủng.

Ngân hàng gọi lần thứ nhất vào ngày mùng năm tháng Ba. Cô nhân viên tín dụng năm ngoái giờ đã chuyển chỗ khác, người gọi là một anh giọng Huế, lịch sự, nhắc kỳ trả gốc và lãi đã quá hạn bảy ngày. Huấn lên ngân hàng, mang theo đơn tố giác có dấu tiếp nhận, sao kê, bảng dòng tiền Dĩnh làm. Anh xin cơ cấu lại kỳ hạn trả nợ. Anh giọng Huế đọc hồ sơ rất lâu, rồi nói ngân hàng sẽ xem xét, trong lúc chờ thì xin anh cố gắng trả lãi đúng hạn.

– Anh nói thật, – anh giọng Huế nói nhỏ, khi đưa Huấn ra thang máy, – hồ sơ có đơn tố giác là hồ sơ người bị hại. Bên em có quy trình. Nhưng tài sản thế chấp là nhà ở của ông bà già, anh hiểu nghĩa là sao rồi.

Dì Năm Huệ không bán chịu nữa. Huấn trả dì ba chục triệu, khất phần còn lại trả dần mỗi tháng, dì gật đầu, rồi nói từ nay muốn mua cá thì tiền tươi. Xưởng còn mười ba người, mỗi ngày làm chín chục ký, gần bằng hồi mới dọn ra mé đầm. Anh Hiển ở Sài Gòn vẫn lấy hàng đều, thứ Ba, thứ Sáu, trả tiền ngay khi nhận. Có tuần anh Hiển chuyển khoản trước khi xe tới. Huấn biết vì sao, mà không nói ra.

Ngọc Sương tới xưởng một tối giữa tháng Ba. Lần này Sương không mang cặp lồng cơm. Hai người đứng ngoài sân, chỗ đống bao đá vảy giờ đã thấp xuống ngang hông.

– Ba em hỏi anh nợ bao nhiêu. – Sương nói. – Em nói em không biết. Mà thiệt ra em biết. Dĩnh kể em nghe.

Huấn không nói gì.

– Em không sợ nợ, anh Huấn. Ba em làm thầy giáo ba mươi năm, cũng nợ ngân hàng xây nhà mười năm. Em sợ cái khác. Từ Tết tới giờ, em nói chuyện với anh, anh nghe mà không có ở đây. Anh ở trong cái kho lạnh trong Sài Gòn. Anh ở trong cái tiệm sửa điện thoại. Anh ở chỗ anh Đảm.

– Anh xin lỗi em.

– Anh đừng xin lỗi. – Sương nói. – Em chỉ muốn anh biết em không giận anh. Em mệt.

Sương lên xe, nổ máy, đội nón bảo hiểm, cài quai. Sương không quay lại. Huấn đứng ngoài sân cho tới khi đèn xe khuất sau khúc quanh, rồi đi vào trong, cắm que nhiệt kế vào mẻ chả ca tối. Chín độ.

Tuần Đảm xin trôi qua. Rồi tuần thứ hai. Đảm không gọi. Ngày thứ mười sáu, một tin nhắn từ số của Đảm, không có chữ nào khác ngoài ba chữ: "Tao xin lỗi". Huấn đọc, không trả lời. Ngày thứ mười bảy, anh nghe một người bán cá ở cảng kể xưởng chả ngoài Nhơn Lý đóng cửa mấy bữa nay, có người thấy Đảm chở hai cái máy xay đi bán ve chai.

Tối hôm đó, ông Cẩn ho ra máu lần thứ hai. Lần này nhiều hơn. Dĩnh chở ba đi bệnh viện, ở lại trực đêm. Huấn ở xưởng tới hai giờ sáng mới về thay ca.

Sáng hôm sau, lúc anh đang ngồi gà gật trên cái ghế nhựa ngoài hành lang bệnh viện, điện thoại rung. Một số cố định, đầu số trong tỉnh. Anh đã thôi nhận những cuộc gọi lạ từ khi ngân hàng gọi lần thứ hai. Mà anh nhận cuộc này, vì tay anh run, bấm nhầm nút.

– Huấn phải không? – Giọng phụ nữ, Huế pha Quy Nhơn, rõ từng chữ, như giọng người quen đọc báo cáo. – Chị là Hạnh Vi đây. Tôn Nữ Hạnh Vi, bên nhà máy cũ. Chị nghe chuyện của em rồi. Chị muốn gặp em, nói chuyện làm ăn. Chiều nay em ghé nhà máy được không?

— Hết chương 7 —