Tỷ lệ bột

Chương 4: Tỷ lệ bột

– Bột đó tao mua cho dòng chả chiên quán nhậu. – Đảm nói, tay vẫn cầm ổ bánh mì ăn dở. – Quán nhậu người ta cần rẻ, chiên giòn, chấm tương ớt. Ai ăn chả nhậu mà đòi ngọt cá? Mình làm riêng một dòng, in nhãn khác, hông dính gì tên má mầy hết. Mầy nghĩ tao ngu tới mức đem bột trộn vô hàng anh Hiển hả?

Bảy giờ sáng, trong cái văn phòng là một góc xưởng ngăn bằng tấm nhôm kính, Huấn cầm tờ phiếu nhập kho, Đảm ngồi gác chân lên ghế. Câu trả lời nghe hợp lý tới mức Huấn thấy mình nhỏ nhen vì đã thức nửa đêm nghĩ tới nó.

– Sao mầy hông nói tao trước?

– Tao định nói. Mầy đang lo bão, tao hông muốn mầy lo thêm.

Huấn gật đầu. Anh không hỏi tiếp. Sau này, nhiều năm sau này, anh vẫn nhớ cái gật đầu đó.

Chiều hôm đó Huấn gọi cho anh Hiển, nói thẳng: cá lên gấp đôi vì bão, nếu giữ giá hợp đồng thì mỗi ký chả xưởng lỗ bốn chục nghìn, xưởng chịu được hai tuần, không chịu được hai tháng. Anh không xin. Anh đưa ra hai cách: hoặc tạm tăng giá trong những tuần ghe nằm bờ, hoặc giảm sản lượng, giao ít đi mà giữ nguyên chất. Đầu dây bên kia im một lúc, có tiếng xèo xèo của chảo mỡ.

– Em là thằng đầu tiên gọi anh nói chuyện này trước khi anh phát hiện chả có vấn đề. – Anh Hiển nói. – Xưởng cũ của anh, cá lên giá là chả tự nhiên bở, hỏi thì nó nói tại thời tiết. Thôi được, một trăm sáu lăm, tới khi giá cá về lại sáu chục. Em gửi anh hóa đơn mua cá, anh coi một lần thôi, cho có.

Huấn cúp máy, ngồi im lâu tới mức Dĩnh phải gõ lên mặt bàn.

Cuối tháng Mười, giá cá dịu lại. Cũng cuối tháng Mười, Đảm mang về một mối lớn: một chuỗi mười bốn cửa hàng thực phẩm sạch ở Đà Nẵng muốn đưa chả cá Quy Nhơn lên kệ đông lạnh, cần đối tác cung cấp ổn định. Họ mở chào giá. Giá trần một trăm mười nghìn một ký, giao tới kho của họ.

– Một trăm mười hông làm được. – Huấn nói. – Riêng tiền cá đã bảy mươi.

– Thì làm cho được. – Đảm đập tay xuống bàn. – Mười bốn cửa hàng, Huấn. Lên được kệ của tụi nó là có hình, có tên, có người thấy. Sau này mình lên Huế, lên Hội An. Mầy cứ nghĩ bán chả cho quán bún hoài sao? Quán bún thì có bao nhiêu? Mầy bán cả đời cho anh Hiển hả?

– Lên kệ bằng chả bột thì cái tên đó có ích gì?

– Ai nói chả bột? Gửi mẫu chuẩn trước, mẫu đạt thì tính sau.

Họ thống nhất gửi mẫu từ hàng bình thường của xưởng, kèm thư báo giá một trăm bốn mươi nghìn, và chấp nhận rớt. Đảm nói được, nói nhẹ như vậy, Huấn mừng.

Thằng Thảo, giờ đã mười chín tuổi, là người canh máy xay ca tối. Một tối thứ Năm đầu tháng Mười một, Thảo xin về sớm vì ông già nó đau bụng. Ca tối còn hai người. Huấn đi Tuy Hòa giao hàng, ngủ lại đó. Dĩnh về nhà từ sáu giờ.

Sáng thứ Sáu, bà Thiềm làm một chuyện bà chưa từng làm từ ngày xưởng dọn ra mé đầm: bà tự đi tới xưởng. Ông Cẩn hết thuốc ho, bà cần lấy tiền trong két chỗ Dĩnh, mà Dĩnh gọi mãi không bắt máy. Bà đi bộ, xách theo cái giỏ nhựa đi chợ, tới nơi lúc sáu giờ rưỡi, trời mới sáng. Cửa xưởng mở. Hai chị công nhân ca sáng đang dọn bàn. Trên cái bàn inox gần tủ cấp đông, sáu khay chả sống bọc màng co chưa kịp vào tủ, mỗi khay dán một miếng băng keo giấy, ghi bằng bút bi: mẫu Đà Nẵng.

Bà Thiềm đặt cái giỏ xuống. Bà đi tới bồn rửa, lấy một cái ly nhựa, hứng nước lạnh. Bà bóc góc màng co một khay, véo một viên chả bằng đầu ngón tay, thả vào ly.

Viên chả chìm thẳng xuống đáy, không lửng lơ một nhịp nào.

Bà véo thêm một viên ở khay thứ hai. Chìm. Khay thứ ba. Chìm. Bà đưa viên chả trên đầu ngón tay lên mũi, ngửi, rồi bóp nó giữa hai ngón. Nó nhão ra, không kéo sợi, có lợn cợn những vụn xương nhỏ của thứ cá không phải cá mối.

Lúc Huấn từ Tuy Hòa về tới xưởng, mười giờ sáng, má anh vẫn ngồi đó, trên cái ghế nhựa đỏ cạnh bàn inox, cái ly nhựa có sáu viên chả nằm dưới đáy đặt ngay trước mặt. Bà không nói gì với hai chị công nhân suốt ba tiếng. Không ai dám cất mấy khay chả.

– Tên má trên đó. – Bà nói, khi Huấn đứng trước mặt. Chỉ vậy. Rồi bà đứng dậy, xách giỏ đi về. Bà quên lấy tiền mua thuốc ho cho ba.

Đảm tới lúc trưa. Hai người cãi nhau trong cái văn phòng nhôm kính, cửa đóng, mà cả xưởng đều nghe.

– Mẫu chuẩn thì rớt chắc! Tao gửi hai thứ, một thứ chuẩn giá một bốn mươi, một thứ giá một trăm mười. Cho tụi nó chọn. Tụi nó chọn cái rẻ thì mình có mối, có mối rồi mình nâng chất từ từ. Ai làm ăn mà hông vậy?

– Mầy in tên má tao lên cái thứ chìm đó.

– Tao chưa in! Băng keo giấy, mầy thấy chưa, băng keo giấy! Mẫu thôi!

– Mẫu gửi đi mang tên ai?

Đảm im. Rồi Đảm đứng dậy, đá cái ghế, cái ghế lăn bánh xe trượt vô vách nhôm kính kêu một tiếng chát.

– Mầy biết tao nợ chị tao bao nhiêu hông? Hai trăm triệu. Chồng chỉ hỏi tao tuần một lần. Tao góp bốn chục phần trăm vô một cái xưởng mà tháng rồi lỗ, tháng này hòa. Mầy có cái chày của má mầy, mầy có cái tên của má mầy, mầy có cái nhà của ba má mầy đem cầm. Tao có cái gì? Có cái danh thiếp chữ mạ vàng?

Huấn không trả lời. Ngoài kia, máy xay quết đang chạy, tiếng gầm đều đều qua lớp vách.

– Tao rút. – Đảm nói. – Mầy mua lại phần tao.

Họ mất ba tuần để tính con số. Dĩnh lập bảng tài sản, khấu hao, công nợ phải thu, phải trả. Đảm mời một người quen làm dịch vụ kế toán ngồi cùng. Con số cuối cùng là ba trăm năm mươi triệu cho bốn mươi phần trăm. Huấn không có ba trăm năm mươi triệu. Họ ký một hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp, Huấn trả trước năm mươi, phần còn lại trả góp hai mươi bốn tháng, mỗi tháng mười hai triệu rưỡi. Đảm giữ chiếc xe tải vì xe đứng tên Đảm, nhưng đồng ý cạo chữ Chả Cá Bà Thiềm hai bên thùng. Đảm mang theo hai mối nhà hàng hải sản dưới Nhơn Lý, mối của Đảm mở, Huấn không đòi.

Hôm ký nháp, trước khi về, Đảm đẩy qua mặt bàn một tấm danh thiếp.

– Mối này tao định giữ cho tao. Mà thôi, tao để lại cho mầy. Coi như tao hông phải thằng tệ.

Danh thiếp in đơn giản, chữ đen trên nền trắng, không mạ vàng: Đoàn Sĩ Hoạch, Giám đốc, một công ty cung ứng thực phẩm cho bếp ăn tập thể, địa chỉ ở Sài Gòn.

– Ổng lo suất ăn cho mấy khu công nghiệp phía tây thành phố. Hai chục nghìn công nhân một ngày. Ổng gọi tao từ tháng trước, hỏi chả cá. Mầy gọi đi.

Đoàn Sĩ Hoạch ra Quy Nhơn đúng một tuần sau cú điện thoại đầu tiên. Ông ta không giống người Huấn tưởng tượng. Không đồng hồ vàng, không áo hàng hiệu. Một người đàn ông ngoài bốn mươi, tóc cắt ngắn, áo sơ mi xanh nhạt sờn cổ, đi một chiếc xe bảy chỗ màu bạc biển số Sài Gòn bám đầy bụi quốc lộ. Ông ta tự lái, đi một mình. Ông ta vào xưởng, đòi mặc đồ bảo hộ, đội nón trùm, đi ủng, đi qua bể nhúng ủng rồi mới vào khu sản xuất, đúng quy trình, điều mà ngay cả anh Hiển cũng chưa làm.

Ông ta hỏi những câu chỉ người trong nghề mới hỏi. Xưởng có dùng phốt phát giữ nước không. Không. Độ dai đo bằng gì. Bằng tay, bằng chén nước. Ông ta cười khi nghe chuyện chén nước, nhưng không phải cười chê. Truy xuất lô thế nào. Huấn chỉ mấy con số bảy có gạch ngang của Dĩnh trên nắp thùng. Hoạch cầm một thùng lên, xoay xoay, gật đầu.

– Bếp ăn công nghiệp khó tính hơn quán bún nhiều, em. – Hoạch nói, giọng Bắc pha Nam, chậm rãi. – Một suất ăn ba mươi nghìn, chả cá chỉ là một món mặn trong bốn món luân phiên. Nhưng hai chục nghìn công nhân mà có một trăm đứa đau bụng là công ty mất hợp đồng. Anh không ham rẻ. Anh ham chắc.

Đơn hàng đầu tiên ba trăm ký, Hoạch chuyển khoản đủ trước khi xe lạnh lăn bánh. Đơn thứ hai một tấn hai, hợp đồng ghi trả trong ba mươi ngày, Hoạch trả ở ngày thứ mười lăm, kèm một tin nhắn: "Công nhân khen. Bếp trưởng bên anh hỏi em có làm chả thu không." Hoạch gửi kèm ba tấm ảnh: những khay inox dài xếp chả chiên vàng, những hàng ghế nhựa xanh trong một nhà ăn rộng như sân bóng, những người công nhân mặc áo đồng phục xám đứng xếp hàng cầm khay.

Dĩnh nhìn mấy tấm ảnh lâu hơn Huấn. Dĩnh không nói gì.

Ngày hai mươi tháng Mười hai, Đảm và Huấn ký bản chính hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp ở văn phòng công chứng trên đường Lê Lợi. Ký xong, hai người đứng ngoài vỉa hè, không ai biết nói gì. Đảm châm một điếu thuốc, mời Huấn, Huấn lắc đầu. Mười lăm năm làm bạn, từ lớp sáu, chung bàn, chung xe đạp, chung một lần bị thầy chủ nhiệm phạt đứng góc lớp vì trốn học đi tắm biển. Giờ là bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng.

– Mầy giữ cái chày cho kỹ. – Đảm nói, rồi bỏ đi trước.

Điện thoại Huấn rung lúc anh vừa nổ máy xe. Hoạch.

– Huấn hả em. Anh mới ký xong gói suất ăn Tết cho ba công ty, bốn mươi lăm ngày, từ rằm tháng Chạp qua hết tháng Giêng. Anh cần chín tấn chả, giao làm ba đợt, đợt đầu trong mười ngày tới. Anh đặt cọc mười lăm phần trăm, phần còn lại ba mươi ngày sau khi nhận hàng đợt cuối, như lần trước. Em làm kịp không?

Chín tấn. Một tỷ bốn trăm triệu. Gần bằng doanh thu cả năm đầu của xưởng.

Huấn đứng trên vỉa hè đường Lê Lợi, điếu thuốc của Đảm còn khét lại trong không khí. Anh nghĩ tới ông Cẩn ngồi trong võng, cái câu ông hỏi lúc đi ký sổ hồng: mầy biết chỗ nào là gió trở hông. Trời tháng Chạp Quy Nhơn trong và xanh, không một gợn mây.

– Kịp, anh. – Huấn nói.

— Hết chương 4 —