Cái cán dao gỗ me của ba

Chương 4: Cái cán dao gỗ me của ba

Qua tháng Mười một, gió chướng thổi mạnh. Sáng nào ngoài sông Hậu cũng nổi sóng bạc đầu, ghe nhỏ không dám ra giữa dòng, cứ men theo mé mà chạy. Tàu dừa trong vườn quẫy dữ, có đêm gãy rớt cái rầm xuống mái tôn nhà bếp, con Hến giật mình khóc.

Anh Hai không cho tui hái dừa vườn nhà, thì tui đi leo dừa mướn. Ông Thạch Sóc ở xóm trong, người Khmer, có ba công dừa ta, mướn tui hái mỗi tháng hai lần, bốn chục ngàn một cây. Bà Năm Lựu đầu kinh mướn tui dọn cỏ, bón phân. Ngày tui leo được ba chục cây thì tối về hai bắp đùi run như sợi bún, mà tiền chỉ đủ bằng ba bữa chợ. Lành dậy từ ba giờ sáng nấu nồi nước lèo, chở ra chợ bán hủ tiếu tới mười giờ. Hai vợ chồng gom lại, cũng chỉ vừa đủ cho con Hến đóng tiền học thêm.

Lành không than. Lành chỉ đếm tiền mỗi tối, đếm kỹ, chia ra từng xấp, cột thun, bỏ vô cái hộp sữa bột rỗng. Có một bữa tui thấy vợ tui ngồi nhìn cái hộp đó rất lâu, rồi lấy chiếc vòng vàng trên tay ra, cũng bỏ vô.

– Em làm gì vậy?

– Em để đó. – Lành nói. – Có lúc cần.

Chiếc vòng đó là vòng cưới, má tui đeo cho Lành bữa rước dâu.

Có một buổi sáng, tui leo lên ngọn cây dừa cao nhất của ông Thạch Sóc, ngồi vắt vẻo trên bẹ, chờ thả buồng dừa xuống. Từ trên đó nhìn ra, thấy được nguyên khúc sông Hậu đục ngầu phù sa, thấy mấy chiếc ghe chở lúa nằm nghiêng nghiêng như lá tre trôi, và thấy vườn nhà tui, cách đó ba khu vườn.

Tui chưa bao giờ nhìn vườn nhà mình từ chỗ cao như vậy. Ở dưới đất thì chỉ thấy thân dừa, thấy gốc, thấy cỏ. Ở trên này thì thấy ngọn. Một trăm tám chục cái ngọn dừa sáp xòe ra như một trăm tám chục cái lọng xanh, xếp hàng thẳng tắp từ mé sông vô, chỉ có một cái ngọn ở đầu hàng sát nước là nghiêng lệch hẳn ra, như người đứng chống nạnh nhìn qua bờ bên kia. Cây dừa Bà.

Ông Sáu Lắm đang leo một cây ở hàng thứ ba, cái bóng nhỏ như con kiến bám trên thân. Ông phạt nguyên buồng, thả xuống, không chừa trái nào. Tui ngồi trên ngọn dừa nhà người ta, nhìn ông hái dừa nhà mình, mà nghe trong bụng có cái gì nhoi nhói như kiến cắn.

– Út ơi! Thả xuống đi chớ! – Ông Thạch Sóc la từ dưới gốc.

Tui giật mình, thả buồng dừa xuống, sợi dây trượt qua lòng bàn tay nóng rát.

Mùng một tháng Mười một, tối, có người đứng ngoài cổng kêu.

– Út Cội ơi! Út Cội!

Tui cầm cây đèn pin ra. Ông Sáu Lắm đứng ngoài hàng rào, tay cầm một chai rượu đế đậy nút lá chuối, tay kia xách một bịch khô cá lóc.

– Tui vô được hông? – Ông hỏi. – Tui hổng phải đi ăn trộm. Tui đi uống rượu với chú.

Tui mở cổng. Hai người ngồi ngoài hàng ba, trên hai cái ghế đẩu, cái đèn dầu để giữa. Lành nướng khô trên bếp than, xé ra đĩa, rồi vô buồng nằm với con. Ông Sáu rót rượu ra hai cái ly nhỏ, nâng lên, uống một hơi, khà một tiếng.

– Tui nói thiệt với chú. Tui khó xử quá. – Ông Sáu nói. – Ông Hai mướn tui hái dừa, bảo tui lựa luôn. Tui leo dừa bốn chục năm, leo thì leo giỏi, chớ lựa sáp tui đâu có rành. Tui lắc tui nghe, cũng trúng được năm sáu phần. Năm sáu phần thì bà Bảy trả lô. Bà Bảy trả lô thì ông Hai nói tui làm hư chuyện của ổng.

– Ông nói với anh Hai chưa?

– Nói rồi. Ổng nói trái nào cũng sáp hết, ông cứ hái. – Ông Sáu lắc đầu, rót thêm rượu. – Ổng hổng biết. Ổng tưởng dừa sáp là cây ra trái sáp. Ổng đâu có biết một buồng chỉ có hai ba trái.

Ông móc trong túi áo ra một xấp tiền, đặt lên ghế.

– Tui có năm trăm ngàn. Tiền công của tui. Chú dạy tui gõ. Tui học được bao nhiêu hay bấy nhiêu.

Tui nhìn xấp tiền nhàu nát dưới ánh đèn dầu. Rồi tui đẩy nó trở lại phía ông.

– Ông cất đi. Tui dạy ông, không lấy tiền.

Tui vô nhà lấy cái cán dao gỗ me của ba, cái cán dao đã gãy lưỡi từ lâu mà ba vẫn giữ để gõ dừa, gỗ mòn láng bóng chỗ ngón tay cái ba tì vô. Ngoài sau bếp còn một đống dừa rụng hồi chiều, tàu gió chướng quật rớt. Tui ôm ra hai chục trái, xếp thành hàng trên nền xi măng.

– Ông nghe nè.

Tui cầm trái thứ nhất, gõ ba cái lên phần vỏ gần cuống. Cộc, cộc, cộc.

– Nghe chưa? Tiếng nó lì. Như gõ lên cái thớt.

Tui cầm trái thứ hai, gõ ba cái. Cốc, cốc, cốc, và một cái âm ngân nho nhỏ ở cuối, như tiếng ai trả lời từ xa.

– Trái này nước. Nghe cái đuôi nó không? Nó ngân. Trái sáp không có đuôi.

Ông Sáu cầm cán dao, gõ thử. Ông gõ mạnh quá, rồi nhẹ quá, rồi nghiêng đầu nghe, mặt nhăn như khỉ ăn ớt. Hai chục trái, ông đoán đúng mười một.

– Trời đất. – Ông Sáu chửi thề một tiếng. – Tui nghe y chang nhau.

– Ba tui dạy tui năm năm mới gõ trúng. – Tui nói. – Mà ba tui nói, gõ còn phải nhìn cuống, nhìn cái vỏ sát cuống có hơi xỉn màu không, nhìn cái buồng nó nằm phía nào của cây, hướng mặt trời buổi sáng hay buổi chiều. Mấy cái đó nói thì không nói hết được.

Cửa buồng kẹt mở. Con Hến đứng đó, mặc bộ đồ ngủ in hình con thỏ, tóc bù xù.

– Ba ơi, cho con gõ với.

– Đi ngủ đi con, mai đi học.

– Một chút thôi ba.

Con nhỏ chạy ra, ngồi chồm hổm giữa hàng dừa, cầm cái cán dao gỗ me lên, nhỏ nhẹ gõ từng trái, ghé tai sát xuống như nội nó hồi xưa. Gõ một trái, nó đẩy qua trái. Gõ một trái, nó đẩy qua phải. Hai chục trái, nó chia làm hai đống, rồi ngước lên nhìn tui.

Tui cầm cái rựa, bổ thử. Đống bên trái, chín trái, tám trái sáp. Đống bên phải, mười một trái, mười một trái nước.

Ông Sáu Lắm ngồi im, nhìn con Hến như nhìn một con ma.

– Con nhỏ mấy tuổi?

– Dạ, chín tuổi.

– Chín tuổi. – Ông Sáu lắc đầu, uống cạn ly rượu. – Tui sáu mươi chín tuổi.

Con Hến cười, đưa cái cán dao lại cho tui, rồi chạy vô buồng. Ông Sáu ngồi một hồi lâu, nhìn đống dừa bổ đôi, nước dừa chảy loang trên nền xi măng thành mấy vũng nhỏ, phản chiếu ánh đèn dầu.

– Chú Út. Tui nói chú nghe cái này, mà chú đừng nói tui nói.

– Ông nói đi.

– Ông Hai không phải giàu như người ta tưởng đâu. – Ông Sáu hạ giọng, dù chung quanh chỉ có tiếng ếch nhái. – Bữa trước tui ngồi dưới gốc dừa, nghe ổng nói điện thoại với người bên Phú Đạt. Ổng nhận cọc của bên đó một tỷ rưỡi, ký giao nguyên khu đất mặt sông, mặt bằng sạch, chậm nhứt rằm tháng Giêng. Không giao được thì phạt cọc gấp đôi. Ba tỷ. Mà tiền cọc đó ổng xài rồi, trả nợ ngân hàng cho mấy lô đất trên tỉnh bị kẹt. Ổng nói với người ta: "Thằng em tui nó hiền, nó ký thôi mà."

Tui ngồi im. Gió chướng thổi qua vườn, tàu dừa va vào nhau lách cách như ai gõ mõ.

– Bởi vậy ổng gấp. – Ông Sáu nói. – Ổng cần sáu trăm trái dừa của bà Bảy để có tiền xoay. Ổng cần chú ký giấy để giao đất. Ổng cần đốn hàng dừa mặt sông trước Tết để bên kia vô làm bến. Ba cái gấp chồng lên nhau.

– Sao ông nói với tui mấy cái này?

Ông Sáu Lắm đứng dậy, cầm chai rượu còn phân nửa, đặt lên ghế cho tui.

– Hồi đó má chú cho tui mượn tiền mua chiếc xuồng. Năm tám mươi chín, nước lớn, nhà tui sập. Bả cho mượn không lấy lời, tui trả ba năm mới hết. – Ông nói. – Tui làm công cho ông Hai, tui làm cho đàng hoàng, tui không phá ổng. Nhưng tui không giấu chú.

Ông đi ra cổng, rồi quay lại.

– Chú nghĩ coi, chú có chịu lựa giùm sáu trăm trái không? Tui nói với ổng. Không phải vì ổng. Vì cây dừa của má chú, bán ra mà trái nước thì người ta chửi vườn này.

Tui nhìn theo bóng ông Sáu Lắm khuất sau rặng chuối. Tui nghĩ tới bà Bảy, mười mấy năm mua dừa của ba, chưa bao giờ phải trả lô nào. Tui nghĩ tới chữ "vườn ông Tư Lượng" mà người ta nói ở chợ Cầu Kè, nói như nói một cái tên đáng tin.

– Ông nói với anh Hai đi. – Tui kêu với theo. – Muốn thì kêu tui. Tui lựa không lấy tiền.

Hai ngày sau, ông Sáu Lắm đứng ngoài hàng rào, không vô, chỉ lắc đầu.

– Ổng không chịu. Ổng nói chú muốn vô vườn để chiếm chỗ, để sau này ra tòa nói chú vẫn canh tác. Ổng nói chú gõ lựa là chú lựa cho trái tệ đi để ổng bị trả lô. Ổng nói ổng không ngu.

– Anh Hai nói vậy thiệt hả?

– Thiệt. Mà chú biết hông, tui nghĩ ổng nói vậy là có lý của ổng. – Ông Sáu thở dài. – Người đang sợ thì thấy ai cũng là kẻ gạt mình.

Sáng hôm sau, có người đưa giấy của tòa tới. Giấy triệu tập phiên hòa giải, ngày mười tám tháng Mười một âm lịch. Người khởi kiện: Võ Văn Cội. Người bị kiện: Võ Văn Tường. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Võ Thị Thơ.

Kèm theo là bản sao một tờ đơn mà bên anh Hai đã nộp cho tòa. Bản tự khai, có chữ ký của một người tên Nguyễn Văn Đực, tám mươi bốn tuổi, ngụ cùng ấp. Ông Chín Đực, người hàng xóm già nhất xóm, bạn nhậu của ông nội tui. Trong bản tự khai, ông Chín Đực viết rằng ông biết rõ toàn bộ thửa đất, kể cả khúc mặt sông, là đất ông nội tui khai hoang từ trước năm bảy lăm, rồi cho riêng con trai là ông Võ Văn Lượng, không ai mua bán gì hết.

Tui đọc tờ giấy đó đứng giữa sân, gió chướng giật mấy góc giấy phần phật. Ông Chín Đực, người hồi tui nhỏ hay cho tui ăn bánh ú, người mà ba tui kêu bằng chú.

Tui ngẩng lên. Ngoài mé sông, cây dừa Bà nghiêng mình ra mặt nước, tàu lá rũ xuống như người cúi đầu.

— Hết chương 4 —