Ngoại cũng từng bay

Chương 5: Ngoại cũng từng bay

– Ngoại ơi, hồi nhỏ ngoại có lên trời hông?

Tui hỏi ngoại câu đó vào sáng hôm sau, ngoài bến nước sau vườn. Ngoại đang ngồi trên cái cầu tre, vá một tấm lưới cũ. Cái thoi tre trong tay ngoại luồn qua luồn lại, nhanh thoăn thoắt, nhanh hơn hẳn lúc ngoại xỏ kim tối qua.

Ngoại không ngẩng lên. Cái thoi vẫn luồn qua luồn lại.

– Ai nói với mày?

– Gió Chướng nói.

Cái thoi tre dừng lại giữa chừng.

Ngoại ngồi im một hồi lâu. Ngoài sông, một chiếc ghe chở dừa khô chạy ngang, nước đánh vô chân cầu tre lóc bóc. Ngoại ngó theo chiếc ghe cho tới khi nó khuất sau khúc quanh. Rồi ngoại đặt tấm lưới xuống, vỗ vỗ xuống mặt cầu kế bên.

– Ngồi xuống đây.

Tui ngồi xuống. Mặt cầu tre nóng hổi dưới đít.

– Năm đó ngoại mười tuổi. – Ngoại nói. – Bằng mày bây giờ.

Ngoại kể. Năm đó cù lao hạn dữ lắm, hạn còn dữ hơn năm nay. Từ Tết tới tháng Tư không có một hột mưa. Nước sông mặn vô tới tận đầu cù lao. Lu nhà nào cũng cạn. Hồi đó chưa có ghe chở nước ngọt về bán, ai muốn có nước thì phải chèo xuồng ngược lên thượng nguồn cả ngày trời mới múc được mấy can.

– Ông cố mày, tức là ba của ngoại, chèo đò ngang. – Ngoại nói. – Cây dù đó là của ông nội ngoại để lại. Hồi đó nó mới có ba miếng vá. Ông nội ngoại dặn, cây dù này chỉ thức khi có hột mưa đầu, mà thức thì phải có việc. Ngoại tưởng ông nói chơi.

Rồi một đêm cuối tháng Ba, trời đổ mưa lắc rắc. Mười mấy hột, y chang mấy hột mưa bữa kia. Cây dù trên vách bung ra, hỏi đứa nào kêu nó.

– Ngoại đi một mình. – Ngoại nói. – Bà Út mày, em gái ngoại, hồi đó còn nhỏ quá, ngoại không dám dắt theo. Ngoại cầm dù bay lên trển, gặp phiên chợ, gặp mấy đám mây bán bóng mát, bán sấm. Hồi đó chợ đông lắm, mây đậu kín cả một khoảng trời, cây bẹo cắm san sát như rừng tràm. Ngoại trả tiền bằng tiếng gì mày biết hông? Tiếng gà mái kêu đẻ. Ngoại nhại tiếng gà mái cục tác, cả chợ mây rung rinh cả lên, đám nào cũng đòi nghe lại. Mấy đám mây hồi đó ham tiếng gà mái lắm.

Ngoại nhại thử cho tui nghe. Cục tác, cục tác, cục ta cục tác. Y chang con gà mái mơ nhà cô Ba. Tui cười lăn.

– Rồi ngoại gặp một đám mây xám. – Ngoại kể tiếp. – Hồi đó nó còn nhỏ, chỉ cỡ cái nhà mình, xám nhạt nhạt, rìa còn trắng.

– Bà Mây Chì?

– Hồi đó chưa ai kêu bả vậy. – Ngoại cười. – Hồi đó bả còn trẻ. Bả cũng hổng chịu mưa liền. Bả nói bả mưa lần đầu, bả sợ. Ngoại năn nỉ hoài hổng được. Ngoại hết cách, ngồi trên cán dù hò cho bả nghe.

– Hò gì ngoại?

Ngoại hắng giọng. Rồi ngoại hò. Giọng ngoại khàn khàn, run run, mà kéo dài ra, lên xuống, như con sóng nhỏ vỗ vô mạn xuồng.

– Hò ơ… Chèo ghe qua bến sông dài… nước trong nước đục… có ai đợi chờ… hò ơ…

Ngoại hò xong, ngó ra sông.

– Bả nghe rồi bả mưa. Mưa nguyên một buổi chiều trên cù lao. Ngoại bay về tới nhà thì cả nhà đang đứng ngoài sân, ngửa mặt lên trời mà hứng. Ông cố mày đứng giữa sân, đầu trần, ướt như chuột lột, cười hoài không thôi.

Tui ngồi nghe mà quên cả nóng.

– Ngoại dạy con hò đi ngoại.

Ngoại ngó tui, nhướng mày.

– Hò đâu phải dễ. Phải có hơi.

– Con có hơi mà.

Ngoại lắc đầu cười, nhưng rồi cũng dạy. Ngoại hò một câu, tui hò theo một câu. "Hò ơ" phải kéo dài ra, dài cho tới khi hết hơi mới thôi. "Chèo ghe qua bến sông dài" thì đi lên. "Nước trong nước đục" thì đi xuống. "Có ai đợi chờ" thì nhỏ lại, nhỏ như nói với chính mình.

Tui hò lần đầu, giọng tui bể ngang chữ "dài", nghe như con vịt đực. Ngoại cười sặc, cười tới chảy nước mắt. Tui hò lần thứ hai, khá hơn. Lần thứ ba, ngoại thôi cười, ngồi nghe.

– Được. – Ngoại nói. – Hò thì phải có người nghe. Không ai nghe thì hò cho sông nghe. Sông nó nghe hết.

– Sao ngoại hổng kể chuyện này cho ai hết vậy ngoại?

– Kể ai tin? – Ngoại nói. – Hồi nhỏ ngoại kể với tụi bạn, tụi nó cười cho thúi đầu. Lớn lên thì ngoại cũng tưởng mình nằm mơ. Cho tới bữa má mày làm rách cây dù, ngoại ngồi vá, ngó lại miếng xanh lá chuối, mới biết là không phải mơ.

Ngoại ngừng một chút.

– Má mày bây giờ mà nghe ngoại kể, chắc má mày đưa ngoại đi khám.

Tui cười. Ngoại cũng cười.

– Còn Gió Chướng? – Tui hỏi. – Ổng nói hồi đó ổng ngủ quên, để ngoại lọt.

– Hồi đó ổng đang mắc ngủ trưa ngoài biển. – Ngoại nói. – Ổng về tới nơi thì bả mưa xong rồi. Ổng giận lắm, thổi tung cả mái lá nhà mình. Nhưng mưa thì đã mưa rồi, ổng làm gì được.

Tui nhớ tới cây dù trên vách nhà. Bảy miếng vá cũ, thêm miếng hồng li ti ngoại mới vá tối qua.

– Mấy miếng vá trên dù… – Tui hỏi.

– Mỗi lần rách là một lần vá. – Ngoại nói. – Miếng vàng, miếng tím, miếng ca rô là của ông nội ngoại, có từ trước khi ngoại đẻ ra. Miếng xanh lá chuối là ngoại vá, năm ngoại mười tuổi, rách vì quẹt trúng tàu dừa lúc hạ cánh. Miếng nâu là năm bão lớn, ngoại cầm nó đi rước má mày ở trường về, gió giựt rách. Miếng đỏ là của má mày, năm má tám tuổi, nó leo lên ván lấy cây dù xuống chơi, móc trúng cây đinh. Bị ngoại đánh đòn một trận.

Ngoại cười khà khà. Tui không tưởng tượng nổi má hồi tám tuổi leo lên ván lấy trộm cây dù.

– Còn miếng sọc?

– Miếng sọc là tháng Giêng năm nay. – Ngoại nói. – Lát ngoại kể.

Tui đếm trên đầu ngón tay. Vàng, tím, ca rô, xanh, nâu, đỏ, sọc. Bảy miếng. Mà tối qua miếng sọc rách, ngoại đắp miếng vải áo con Sơ Ri lên trên.

– Vậy giờ là tám miếng rồi ngoại.

– Ừ. Tám. – Ngoại gật gù. – Miếng của con Sơ Ri.

Ngoại cầm tấm lưới lên lại, nhưng không vá. Ngoại chỉ ngồi mân mê sợi cước.

– Ngoại ơi. – Tui hỏi. – Tối qua ngoại hỏi cây dù: "Bả còn đợi hả?" Bả đợi cái gì?

Ngoại thở dài.

– Tháng Giêng năm nay, thấy trời khô, ngoại biết là sắp hạn. – Ngoại nói. – Ngoại già rồi. Cây dù hổng chở nổi người lớn. Ngoại lấy nước rảy cho nó thức, rồi thả nó bay lên một mình, lên hỏi bả giùm ngoại. Bả nhớ ngoại mà. Bả mưa lần đầu tiên là mưa cho ngoại.

– Rồi sao?

– Cây dù bay về, mặt vải rách toạc một đường. Gió Chướng quất nó. Ngoại phải vá miếng sọc đó. Nó nói bả hổng chịu mưa. Bả đang đợi con.

– Con?

– Mây cũng có con như người vậy. – Ngoại nói. – Mùa mưa năm rồi, bả sinh ra một đám mây nhỏ. Một đám mây con trắng phau, có một cái lỗ thủng xuyên qua giữa bụng, ngó giống hệt một con cá. Bả thương nó lắm, đi đâu cũng dắt nó theo. Cây dù nói con nhỏ đó ham chơi, sáng nào cũng lén bỏ mẹ, sà xuống sát mặt sông, lẫn vô đám sương sớm mà chơi. Mây con mà, nó sinh ra từ sương sông, nên nó nhớ sông. Bả phải kêu hoài nó mới chịu bay lên. Rồi qua Tết, Gió Chướng về, thổi một trận lớn. Con nhỏ bị thổi lạc. Lạc mất tiêu. Từ đó tới giờ bả nằm ì một chỗ, hổng chịu đi đâu, hổng chịu mưa. Bả nói bả phải nằm đó cho thật to, thật xám, cho con bả ở đâu ngó lên cũng thấy mà tìm về.

Ngoại ngó lên trời, trời xanh trong veo, không một gợn mây.

– Mây nó cũng như người, mất con thì còn bụng dạ nào mà mưa.

Tui không nghe ngoại nói gì thêm nữa.

Tai tui ù ù. Tim tui đập thình thịch. Cái lỗ thủng xuyên qua giữa bụng. Ngó giống hệt một con cá.

Tui đứng bật dậy, cái cầu tre lắc lư. Ngoại kêu với theo hỏi tui đi đâu, tui không trả lời. Tui chạy một mạch qua vườn bưởi, qua mấy gốc chôm chôm, qua bốn cái lu da bò, chạy vô nhà.

Trên đường chạy vô, tui suýt đụng cô Ba Chanh. Cô Ba đang đứng ở hè, tay cầm cái thau nhôm, nói chuyện với má. Bữa nay má bán hết bánh sớm, đã về tới nhà. Cô Ba xin má một ít nước. Nhà cô Ba hết sạch rồi, thằng Bi nhà cô đang sốt, cô cần nước nấu cháo cho nó.

Má không nói hai lời. Má mở nắp lu thứ tư, múc cho cô Ba ba gáo. Ba gáo đó là gần hết chỗ nước còn lại. Cô Ba cảm ơn rối rít, ôm thau nước đi về, đi chậm rãi như ôm một thau vàng.

Má đậy nắp lu lại. Má đứng đó, tay đặt lên nắp lu, ngó xuống một hồi.

Tui biết trong lu còn bao nhiêu. Sáng nay tui có giở nắp ngó. Còn chưa tới một gang tay, giờ múc cho cô Ba ba gáo, chắc chỉ còn lấp xấp đáy. Đủ nấu một nồi cơm. Hai nồi là cùng. Ghe nước của chú Năm thì phải tới tuần sau.

Má quay lại, thấy tui đứng ngó. Má cười.

– Thằng Bi nó sốt mà con. – Má nói. – Nhà mình còn chịu được.

Tui gật đầu. Tui không nói được câu nào.

Rồi tui nhớ ra mình đang chạy đi đâu. Tui chạy vô nhà.

Con Sơ Ri đang ngồi trên bộ ván, cái hũ chao đặt trên đùi. Nó đang chơi trò quen thuộc: mở hé nắp, dí con mắt vô ngó qua cái lỗ thủng của con Cá Mây. Ngó xuyên qua đó thấy cái đáy hũ, rồi cười một mình.

– Sơ Ri. – Tui gọi.

Nó ngẩng lên, nắp hũ vẫn hé.

– Gì vậy anh Hai? – Nó hỏi, mắt còn híp lại vì cười. – Anh Hai chạy chi mà mồ hôi mồ kê nhễ nhại vậy?

Từ chỗ tui đứng, tui thấy rõ cái lỗ thủng xuyên qua giữa bụng con mây. Một đầu tròn, một đầu chẻ hai.

Y chang một con cá.

— Hết chương 5 —