Hai mươi tám Tết năm Mậu Ngọ

Chương 1: Hai mươi tám Tết năm Mậu Ngọ

Hai mươi lăm Tết năm Mậu Ngọ, người đàn bà đặt cái đài lên mặt quầy, và mỏ hàn trong tay Hoạch rơi xuống, cháy một lỗ tròn trên cái quần ka-ki duy nhất anh còn tử tế để mặc Tết.

Anh không kêu. Anh cúi nhặt mỏ hàn, cắm lại vào cái giá bằng dây thép, rồi đứng im mà nhìn cái đài. Vỏ gỗ màu cánh gián, góc trên bên trái sứt một miếng to bằng móng tay cái. Mặt loa bọc vải nâu đã bạc, chỗ giữa thủng một vết như ai từng ấn ngón tay vào. Hai cái núm vặn bằng nhựa đen, một cái còn nguyên, một cái mẻ khía.

– Nó kêu rè rè rồi tắt hẳn – người đàn bà nói. – Chú xem giùm, Tết tôi lấy.

Giọng bà khàn, đặc, kéo đuôi chữ như người quen nói to ngoài chợ. Bà chừng năm mươi, mặc cái áo bông chần màu chàm cũ, khăn len quấn kín đầu, chỉ hở khuôn mặt gầy và một nốt ruồi nhỏ ở cánh mũi bên phải. Bàn tay đặt trên nóc đài có một vết bỏng cũ, da co lại thành hình con đỉa.

Ngoài cửa, Thêu đang rót nước chè cho hai ông xích lô. Chị liếc vào, thấy chồng đứng như bị ai đóng đinh xuống nền gạch.

– Anh Hoạch. Bà ấy hỏi anh đấy.

Hoạch kéo cuốn phiếu ra. Tiệm sửa đài của anh ở mặt phố Hàng Kênh, rộng đúng hai mét rưỡi, chia đôi với hàng nước của vợ, nhưng anh làm việc có phép tắc của ông thầy cũ dạy lại: đồ của khách vào tiệm phải có phiếu. Phiếu là một tờ giấy pơ-luya cắt nhỏ, giữa có đường đục lỗ bằng kim khâu. Nửa trên ghi tên khách, đồ gì, hẹn ngày nào, buộc vào món đồ bằng sợi chỉ. Nửa dưới ghi y như thế, xé ra đưa cho khách cầm về. Mất phiếu là không trả đồ, ông thầy anh nói thế, và anh chưa làm sai lần nào.

– Tên bà là gì ạ?

Người đàn bà ngừng một nhịp.

– Thìn.

Hoạch viết. Ngòi bút bi trượt hai lần mới ra mực. Bà Thìn. Đài vỏ gỗ. Hẹn hai mươi tám Tết. Anh viết hai lần, một lần mỗi nửa, rồi xé dọc theo đường kim. Tờ giấy rách lệch, nửa của khách dài hơn một chút, kéo theo một mẩu chữ "Tết" của nửa bên kia.

Bà Thìn cầm nửa phiếu, gấp làm tư, nhét vào túi áo trong. Bà nhìn Hoạch lâu hơn người ta vẫn nhìn ông thợ sửa đài. Rồi bà quay ra, đi ngược về phía chợ Hàng, dáng hơi lệch như người quen gánh nặng một bên vai.

Thêu bưng ấm nước vào, đặt xuống quầy.

– Người quen à?

– Khách.

– Khách gì mà anh làm rơi cả mỏ hàn. Cháy quần rồi kia kìa. Tết này anh mặc cái gì?

– Mặc quần đùi.

Thêu cười, đấm vào lưng chồng một cái rồi ra ngoài. Chị có bầu được sáu tháng, đi đứng đã phải chống tay vào hông, nhưng vẫn ngồi bán nước từ năm giờ sáng tới tối mịt. Bà mẹ chồng chị chẳng có, bố chồng mất từ trước ngày cưới, hai vợ chồng tự lo lấy nhau. Ai hỏi thì Hoạch bảo mẹ anh mất sớm. Hỏi mất năm nào, anh bảo không nhớ.

Tối hôm ấy, sau khi Thêu đã lên gác xép ngủ, Hoạch thắp ngọn đèn bàn, kéo cái đài lại gần.

Anh tháo bốn con vít mặt hậu. Bên trong, mạch điện đóng bụi thành lớp dày như nỉ, mùi gián và mùi nhựa thông cũ. Anh nhìn một lượt là biết bệnh: một con tụ hoá phồng bụng, một mối hàn ở chân loa bong ra. Việc mười lăm phút. Anh đã sửa hàng trăm cái đài như thế này, có cái tệ hơn nhiều.

Anh không sửa.

Anh ngồi rất lâu, nhìn vào cái góc có khắc bằng mũi dao hai chữ cái đã mòn gần hết. Giữa khung loa và thành vỏ, một mẩu giấy cứng màu nâu thò ra một góc nhỏ. Anh nhìn mẩu giấy ấy, đưa tay tới, rồi rụt tay về. Anh không rút nó ra. Rồi anh lấy cái nhíp, tháo cuộn dao động ra khỏi mạch. Cuộn dây nhỏ bằng đốt ngón tay út, quấn sợi đồng mảnh trên lõi nhựa, mười mấy năm sau con cháu anh vẫn có thể nhắm mắt mà tả lại được nó. Thiếu cuộn ấy, cái đài có thay tụ, có hàn lại loa, cũng chỉ kêu xè xè như rang vừng, không bắt được đài nào.

Anh bỏ cuộn dây vào cái hộp sắt tây đựng ốc vít, đậy nắp, nhét hộp vào ngăn kéo dưới cùng. Rồi anh lắp lại mặt hậu, vặn bốn con vít, buộc lại nửa phiếu vào quai đài.

Trên gác, Thêu chưa ngủ. Chị nằm nghiêng, nghe tiếng tua vít kêu ken két rất khẽ dưới nhà, nghe chồng thở dài một hơi, rồi lại một hơi nữa. Chị nghĩ tới cái nốt ruồi ở cánh mũi người đàn bà. Chị nghĩ tới những câu bà hàng xóm nói hồi chị mới về làm dâu: thằng Hoạch trước có đám hỏi rồi đấy, nhà con bé ở mạn Quảng Ninh, chẳng hiểu sao lại thôi. Chị chưa bao giờ hỏi chồng. Chị cũng không định hỏi bây giờ.

Hai ngày tiếp theo, tiệm đông như chưa bao giờ đông. Tết đến, nhà nào cũng muốn cái đài phải kêu cho to để nghe chúc Tết, nghe ca nhạc đêm giao thừa. Người ta mang tới đủ thứ: đài bán dẫn ba băng, đài đèn to như cái hòm, cả cái máy quay đĩa đã han gỉ từ thời ông nội nhà ai. Hoạch ăn cơm ngay trên quầy, mỏ hàn cắm bên cạnh bát canh rau cải. Thêu bán nước, thu tiền, ghi sổ, thỉnh thoảng gắt lên với mấy thằng bé con thò tay vào khay đồ nghề.

Cái đài vỏ gỗ nằm trên giá, ở chỗ cao nhất, khuất sau một cái loa thùng.

– Cái kia xong chưa anh? – Thêu hỏi tối hai mươi bảy. – Mai bà ấy đến lấy đấy.

– Chưa.

– Bệnh nặng à?

– Ừ.

– Thế thì bảo bà ấy ra giêng hẵng lấy.

Hoạch không đáp. Anh đang cúi xuống cái đài của bà bán bún ốc đầu ngõ, cái đài này năm nào cũng hỏng đúng dịp Tết như có hẹn.

Sáng hai mươi tám, trời rét căm, mưa phùn mỏng như bột phấn rắc lên mặt phố. Hoạch dậy từ bốn giờ, quét nhà, kê lại quầy, rồi ngồi xuống cái ghế đẩu nhìn ra cửa. Cứ có bóng người đàn bà nào đi qua là anh ngẩng lên. Thêu thấy chồng ngẩng lên mười lần, mười một lần. Chị đếm, rồi chị thôi đếm.

Gần trưa, thằng con trai nhà ông Toàn ở ngõ bên chạy sang, thở hổn hển.

– Chú Hoạch ơi, bố cháu bảo chú sang ngay. Cái loa đám cưới nhà cháu tắt rồi, cô dâu sắp về tới đầu ngõ, không có nhạc không có lời chúc, bố cháu đang đập cái âm li.

Đám cưới chạy Tết, nhà nào cũng sợ lỡ ngày. Hoạch nhìn ra cửa thêm một lần, rồi vớ cái túi đồ nghề.

– Anh đi một tí. Ai đến lấy đồ thì em cứ trả theo phiếu. Phiếu khớp thì trả.

– Cái đài vỏ gỗ?

Anh đứng ở bậc cửa, quay lưng lại vợ.

– Chưa xong. Bảo người ta đợi anh về.

Cái âm li nhà ông Toàn đứt một đường dây nguồn, việc chẳng có gì, nhưng ông Toàn đã đập vào nó ba nhát bằng cái guốc nên vỏ bẹp, phải nắn lại mới đóng được nắp. Hoạch làm xong thì cô dâu đã vào tới sân, ông Toàn ấn vào tay anh một gói kẹo lạc và nhất định bắt anh uống ba chén rượu mừng. Anh uống một chén rồi chạy về, vừa chạy vừa cảm thấy hơi rượu bốc lên tận mang tai.

Từ lúc anh đi đến lúc anh về chừng một tiếng đồng hồ.

Thêu đang ngồi trong quầy, đếm một xấp tiền lẻ, xếp từng tờ cho phẳng góc. Hai cái đài đã được trả. Trên giá, cái đài vỏ gỗ vẫn nằm sau cái loa thùng.

– Có ai hỏi cái đài vỏ gỗ không?

Thêu đang đếm tới tờ thứ mười bảy. Chị không ngẩng lên.

– Không.

Hoạch đứng ở cửa một lúc. Rồi anh đặt túi đồ nghề xuống, cởi áo mưa, ngồi vào ghế đẩu, lại nhìn ra phố.

Bà Thìn không đến vào buổi chiều hôm ấy. Không đến vào hai mươi chín, ba mươi Tết. Đêm giao thừa, cả phố Hàng Kênh đốt pháo, khói đỏ lựng một khúc trời. Mấy cái đài anh sửa đặt ở hiên các nhà cùng phát một giọng đọc thơ chúc Tết, vang từ đầu ngõ tới cuối ngõ. Hoạch đứng ở cửa tiệm, hai tay đút túi quần, cái quần ka-ki có lỗ cháy tròn ở đùi. Anh không mặc quần đùi như lời đùa. Anh mặc nó suốt ba ngày Tết.

Ra giêng, bà Thìn vẫn không đến. Ra rằm, không đến.

Tháng Hai, Thêu lau giá, nhấc cái đài vỏ gỗ xuống định phủi bụi thì Hoạch giằng lấy, mạnh tới mức chị lảo đảo, phải bám vào mép quầy.

– Em để đấy.

– Em lau thôi mà. Anh làm gì thế?

– Để đấy. Cái này không ai được đụng vào.

Anh trèo lên ghế đặt cái đài lên nóc tủ gỗ, chỗ cao nhất trong tiệm, cao tới mức phải đứng lên ghế mới với được. Nửa phiếu buộc ở quai rủ xuống, xoay chầm chậm trong gió từ cửa thổi vào.

Thêu đứng dưới nhìn lên. Chị ôm cái bụng đã bảy tháng, môi mím lại. Chị muốn hỏi một câu. Chị đã tập câu hỏi ấy trong đầu suốt mấy đêm liền. Nhưng chị lại nghĩ tới cái lúc chị đếm tới tờ tiền thứ mười bảy, và bàn tay chị cứ đặt mãi lên tờ tiền ấy không chịu lật sang tờ khác.

– Thế bao giờ anh sửa? – chị chỉ hỏi được đến thế.

Hoạch bước xuống ghế, phủi tay vào ống quần.

– Khi nào người ta đến lấy.

Tháng Tư năm ấy, Thêu sinh một đứa con trai ở nhà hộ sinh khu phố. Hai vợ chồng đặt tên nó là Đông, vì nó tượng thành trong bụng mẹ đúng mùa rét nhất. Đêm đầu tiên đưa con về, thằng bé khóc ngằn ngặt, không chịu nằm. Hoạch bế nó đi vòng vòng quanh tiệm, đi qua giá đồ, qua quầy, qua cái tủ gỗ. Đến cái tủ thì thằng bé nín, mắt mở to, nhìn lên chỗ nửa tờ phiếu đang xoay.

Hoạch đứng dưới tủ rất lâu, bế con, nhìn lên theo nó.

Hai mươi bảy năm sau, khi mọi chuyện vỡ ra, Thêu mới hiểu cái đêm ấy chồng chị đã nói gì với thằng con mới đẻ. Còn lúc đó chị chỉ nghe được tiếng anh thì thầm, rất khẽ, khẽ hơn tiếng con muỗi, và chỉ lọt được ba chữ:

– Đấy là của…

Chữ thứ tư anh nói vào tóc con.

— Hết chương 1 —