Ca đỡ cuối cùng

Chương 8: Ca đỡ cuối cùng

Ca đỡ cuối cùng của vợ tui là cháu nội tui, và bả đưa cây kéo cho tui cắt rốn.

Chuyện đó xảy ra ngày mười bốn tháng Chạp năm Canh Dần, mà muốn kể cho tới đó thì phải kể cái chuyện thằng Hùng cưới vợ.

Thằng Hùng học xong trường nghề, về mở xưởng sửa máy ghe ngay cái chái sau nhà, cái chỗ tui làm cả đời. Nó giỏi hơn tui. Nó sửa được máy ghe, máy cày, máy gặt đập liên hợp, cả cái máy phát điện của chùa đầu xóm mà mấy thợ trên tỉnh bó tay. Nó ít nói như tui, tay đen như tui, mà cưới vợ thì không giống tui chút nào. Nó cưới cô giáo.

Cô giáo Diễm dạy lớp Ba ở trường tiểu học đầu xóm, người Long Xuyên, trắng trẻo, nói năng nhỏ nhẹ, đeo kính cận. Lần đầu nó dắt về ra mắt, cô giáo bước lên cầu ván, không té. Cả nhà ngó nhau. Thằng Mười Xỉu đứng sẵn dưới rạch, lần này hơi thất vọng.

Vợ tui ưng cô giáo liền. Bả nói con nhỏ này tay sạch, nói năng có đầu có đuôi, nó mà học hộ sinh chắc giỏi lắm. Thằng Hùng nói má ơi, cổ dạy học, cổ không đỡ đẻ. Vợ tui nói má biết, má nói vậy thôi.

Cưới được một năm, cô giáo Diễm có bầu. Tới tháng thứ bảy, cổ ngồi xuống trước mặt má chồng, nói nhỏ nhẹ:

– Má. Con muốn má đỡ cho con.

Vợ tui ngó con dâu. Năm đó bả năm mươi tám tuổi, tóc đã bạc gần hết, tay vẫn vững, mắt vẫn tinh, nhưng đã nói với cả xóm từ đầu năm: hết năm nay, tui nghỉ. Bả đã thôi nhận ca mới từ tháng Mười. Mấy bà bầu trong xóm giờ phần đông lên trạm y tế, lên bệnh viện tỉnh. Đường nhựa chạy tới tận đầu xóm, xe cứu thương chạy hai mươi phút là tới.

– Má nghỉ rồi con – bả nói.

– Dạ, con biết. Mà con muốn má đỡ. Con nói chuyện với bác sĩ trên tỉnh rồi, con khỏe, thai thuận. Nếu có gì, mình chuyển liền. – Cô giáo ngưng một chút. – Con muốn con con là đứa cuối cùng má đỡ. Mai mốt nó lớn, con kể cho nó nghe.

Vợ tui không trả lời liền. Bả đi vô gian bên phải, ngồi trên cái giường sanh, dưới cái giỏ đệm của bà Năm. Lần này tui đi theo, ngồi xuống bên cạnh.

– Anh Đậm. Em sợ.

– Sợ gì?

– Ba mươi ba năm, em chưa từng sợ ca nào trước khi nó tới. Lần này em sợ. – Bả ngó hai bàn tay mình. – Hồi đỡ con Lệ, tay em run. Lần này em sợ nó run trước.

Tui cầm tay bả. Hai bàn tay đó giờ đã nhăn, gân xanh nổi lên, mà vẫn sạch, vẫn thơm mùi xà bông với mùi cồn, như cái ngày tui cưới bả.

– Lần này anh đứng trong phòng – tui nói. – Anh cầm đèn.

Bả ngó tui. Rồi bả gật đầu.

Sáng hôm đó, trước khi cô giáo Diễm chuyển dạ, có một chuyện mà ba mươi hai năm nay chưa từng xảy ra trong nhà tui. Vợ tui đi vô tiệm tóc của con gái, ngồi xuống cái ghế xoay.

Con Lệ đang quét tóc dưới sàn, ngẩng lên, cây chổi khựng lại.

– Má?

– Hớt cho má.

Từ hồi con Lệ biết cầm kéo, nó hớt cho cả xóm, cho ba nó, cho thằng em, cho chồng, cho con. Chưa bao giờ hớt cho má nó. Vợ tui từ nhỏ tới lớn chỉ bới tóc, tự cắt ngọn bằng cây kéo cắt chỉ, không cho ai đụng vô đầu.

Con Lệ dựng cây chổi vô tường. Nó quấn cái khăn quanh cổ má nó, chậm rãi, cẩn thận. Nó gỡ cây trâm, xổ mái tóc bạc dài tới lưng ra. Nó đứng sau lưng má, ngó vô tấm gương lớn. Hai má con ngó nhau trong gương.

– Má muốn hớt kiểu gì?

– Kiểu gì cũng được. Gọn gọn. Mai mốt má hết đi đỡ đẻ rồi, khỏi bới.

Con Lệ cầm cây kéo lên. Tui đứng ngoài cửa, thấy tay nó run. Nó đặt cây kéo xuống, chùi tay vô vạt áo, rồi cầm lên lại.

Nó hớt gần một tiếng. Lâu hơn bất cứ cái đầu nào nó từng hớt. Lúc xong, vợ tui ngó vô gương: mái tóc bạc ngắn ngang vai, gọn gàng, ôm lấy khuôn mặt nhăn mà sáng. Bả ngó lâu lắm.

– Đẹp – bả nói. – Con có tay nghề.

Con Lệ quay mặt đi, giả bộ lo phủi tóc trên vai má. Tui thấy nó cắn môi tới trắng bệch.

Mười bốn tháng Chạp năm đó, gần Tết, trời hanh khô, gió chướng thổi lồng lộng từ sông vô. Ba giờ chiều, cô giáo Diễm chuyển dạ.

Không ai giật chuông. Cô giáo ở ngay trong nhà, không cần giật. Mà thằng Mười Xỉu, ba mươi ba tuổi, đang chở lúa ngang qua, nghe tin, cột ghe lại, chạy lên cầu ván, giật sợi dây chuông ba cái. Bong. Bong. Bong.

– Ca cuối của cô Sáu – nó nói, mặt nghiêm. – Phải có chuông.

Tiếng chuông bay qua sông, bay lên xóm trên, bay xuống xóm dưới. Người ta biết. Cả cái khúc sông này biết tiếng chuông nhà cô Sáu. Mười lăm phút sau, có người lục tục kéo tới. Rồi hai chục người. Rồi bốn chục. Họ không vô nhà. Họ đứng ở ngoài đường, ngoài bờ rạch, ngồi trên xuồng dưới rạch. Toàn là những người vợ tui đỡ. Thằng Tèo cán bộ y tế. Anh Chín Thà dắt theo cặp sanh đôi giờ đã hai mươi bốn tuổi. Chị Bảy Tươi, má thằng Mười Xỉu, giờ là bà nội. Con Chuông mười tuổi đứng cạnh ba nó, cột tóc hai bím. Mấy chục người, đứng im, nghe ngóng, như người ta đợi tin ở cửa phòng mổ.

Con Lệ đứng ở cửa tiệm tóc, ngó ra đám đông, che miệng.

Trong gian bên phải, vợ tui rửa tay bằng xà bông, lau cồn. Chị Út Mai, giờ đã gần năm mươi, phụ bả như ba chục năm nay. Bé Ngân mười ba tuổi xin vô đứng coi. Vợ tui nhìn đứa cháu ngoại một hồi, rồi gật đầu, biểu nó đứng ở góc, không được lại gần, không được đụng gì.

Tui cầm cây đèn. Không phải đèn măng-xông nữa, mà là cây đèn bàn có kẹp, cắm điện, sáng trắng. Tui không cần giơ lên. Tui chỉ cần đứng cạnh, chỉnh đèn khi bả biểu. Mà tui vẫn giơ cây đèn lên, như năm bảy mươi bảy.

– Thấp xuống chút – bả nói.

Tui hạ xuống.

– Rồi. Giữ vậy.

Tui giữ vậy. Hai tiếng đồng hồ. Tay tui mỏi nhừ, mà tui giữ vậy. Tui ngó. Tui thấy hết. Tui thấy cái chiếu ở Rạch Gừa thoáng qua, rồi tan, như khói nhang. Tui thấy cái tay vợ tui. Ba mươi ba năm tui đứng ngoài cửa, giờ tui mới thấy tận mắt bàn tay đó làm việc. Nó không run. Nó chậm, chắc, dịu dàng, như tay người ta gỡ một cái lưới cá rối. Nó biết chỗ nào phải đợi, chỗ nào phải đỡ, chỗ nào phải nói "thở ra đi con".

Năm giờ mười lăm phút chiều, thằng cháu nội tui ra đời. Ba ký hai. Khóc to.

Tiếng khóc lọt ra cửa sổ. Ngoài kia, bốn chục người cùng thở ra một lượt. Rồi có ai vỗ tay. Rồi cả bốn chục người vỗ tay. Thằng Mười Xỉu giật sợi dây chuông liên hồi, bong bong bong bong, như hồi anh Bảy Lộ ba nó giật cái đêm nó ra đời.

Trong phòng, vợ tui cột rốn hai chỗ bằng chỉ luộc. Rồi bả cầm cây kéo luộc lên, cây kéo bả xài ba mươi ba năm, lưỡi đã mòn, cán đã bóng. Bả không cắt. Bả quay qua tui, đưa cây kéo ra.

– Anh cắt.

Tui ngó cây kéo. Tui ngó bả.

– Anh đỡ con Chuông được, thì cắt được cho cháu nội anh.

Tui đưa cây đèn cho bé Ngân cầm. Tui rửa tay bằng xà bông, ba lần, lau cồn. Tui cầm cây kéo. Tay tui không run. Tui cắt ở giữa hai sợi chỉ. Một tiếng "xặt" nhỏ, nhỏ như tiếng cây kéo của con Lệ hớt tóc cho thằng Hùng hai mươi bốn năm trước.

Vợ tui lấy lại cây kéo từ tay tui. Bả lau nó, bỏ vô nồi nước sôi, đợi, vớt ra, lau khô, bỏ vô cái hộp sắt. Bả đậy nắp. Bả để cái hộp lên kệ, cạnh cái giỏ đệm của bà Năm.

– Xong – bả nói. – Ba mươi ba năm. Hai ngàn tám trăm mười bốn ca.

Tui không biết bả đếm hồi nào. Mà bả nhớ đúng con số. Sau này con Lệ dò lại sổ, đúng hai ngàn tám trăm mười bốn.

Đêm đó, cả xóm ở lại ăn mừng. Thằng Mười Xỉu khiêng tới một con heo quay. Mấy bà trong xóm mang tới bánh tét, bánh ít, mứt gừng. Thằng Bảy Uốn mở cửa tiệm tóc, kê thêm bàn ghế. Chị Út Mai nấu một nồi cháo gà to như cái lu. Người ta ăn, người ta uống, người ta kể chuyện đẻ. Ai cũng có một câu chuyện về cô Sáu. Cô Sáu xoay thai cho tui. Cô Sáu thức ba đêm với má tui. Cô Sáu cho nhà tui nợ tiền đỡ đẻ hai năm rồi xé giấy nợ. Vợ tui ngồi giữa, cười, không nói gì nhiều.

Gần khuya, khách về bớt. Tui đi ra chái sau lấy thêm cái bàn. Đi ngang gian bếp, tui thấy vợ tui đứng trước cái nồi cơm điện, mở nắp, ngó vô trong.

Trong nồi cơm, nằm trên lớp cơm trắng, là cái hộp sắt đựng kéo.

Tui đứng lại. Bả ngó cái hộp sắt. Rồi bả ngó tui. Mặt bả ngơ ngác, như người vừa thức dậy ở một chỗ lạ.

– Anh Đậm. Ai bỏ cái hộp kéo vô nồi cơm vậy?

Tui không nói được gì. Tui lấy cái hộp ra, lau sạch hạt cơm dính trên nắp.

– Chắc… chắc tụi nhỏ giỡn – tui nói.

– Ờ. Tụi nhỏ giỡn. – Bả gật đầu, rồi cười, cái cười mệt. – Hôm nay em mệt quá. Em đi nằm.

Bả đi vô buồng. Tui đứng giữa gian bếp, cầm cái hộp sắt còn ấm hơi cơm. Tui biết không có đứa nhỏ nào giỡn. Tui đã thấy bả bưng cái hộp sắt đi ra từ gian bên phải lúc chập tối, ngang qua gian bếp, rồi tui quay đi, không để ý.

Tui đem cái hộp đặt lại lên kệ, cạnh cái giỏ đệm.

Ngoài cổng, gió chướng thổi qua, sợi dây chuông đập lách cách vô trụ cây sao. Tui nghe tiếng đó cả đời. Mà đêm đó, lần đầu tiên, tui thấy nó nghe giống tiếng ai gõ cửa.

— Hết chương 8 —