Hai cây kéo

Chương 4: Hai cây kéo

– Má muốn con cầm cái kéo cắt rốn. Con muốn cầm cái kéo hớt tóc. Hai cái kéo, má. Có khác gì đâu.

Con Lệ mười bảy tuổi đứng giữa nhà, nói câu đó vô mặt má nó, và tui biết, từ cái giây đó, nhà tui sẽ không yên nữa.

Năm chín mươi lăm, Vàm Cái Sâu đã có điện. Cột điện dựng dọc con đường đất mới đắp, dây điện giăng qua vườn chuối, nhà nào cũng có bóng đèn tròn, nhà khá thì có cái ti vi. Tui bán cái đèn măng-xông, mua một cái quạt máy cho gian bên phải, để mấy bà đẻ đỡ nóng. Thằng Hùng mười một tuổi, ngày nào đi học về cũng chui vô gian đồ nghề của tui, tháo cái máy bơm hư ra rồi ráp lại, tay đen nhớt như tui hồi nhỏ. Con Lệ thì đã học xong lớp mười một, học giỏi văn, dở toán, mà giỏi nhứt là hớt tóc.

Từ năm mười hai tuổi, nó hớt tóc cho cả xóm. Hớt cho thằng em, cho mấy đứa con nít, cho ông Ba Lù đã tám chục mà vẫn đòi hớt kiểu "đầu đinh". Rồi mấy bà, mấy chị trong xóm cũng kêu nó cắt ngọn, tỉa mái. Nó lấy năm trăm đồng một đầu, bỏ vô cái ống tre khoét lỗ. Tới mùa hè năm chín mươi lăm, ống tre đầy, nó chẻ ra đếm được gần ba trăm ngàn.

Còn má nó thì đã tính hết cho nó rồi. Học xong lớp mười hai, thi vô trường trung học y tế trên tỉnh, học hộ sinh, về phụ má, rồi nối nghiệp má. Bả tính từ hồi con Lệ còn đỏ hỏn. Bả mua sách thuốc cho nó đọc. Bả dắt nó theo đi đỡ đẻ từ năm mười tuổi, để nó đứng ngoài cửa mà nghe. Bả dạy nó luộc kéo, gấp gạc, lau cồn.

Con Lệ học hết. Học giỏi. Chỉ có điều, mỗi lần thấy máu, nó tái mặt như tui.

– Con không phải xỉu như ba – nó nói với má nó, một lần. – Con chỉ thấy không ưa. Má thấy máu thì thấy người ta sống. Con thấy máu thì thấy máu.

Cái bữa nó nói câu hai cây kéo là bữa nó đi làm hồ sơ thi. Nó không làm hồ sơ trung học y tế. Nó lấy cái ống tre ba trăm ngàn, đi lên chợ tỉnh, đóng tiền học nghề ở một tiệm uốn tóc. Nó về, đặt tờ biên nhận lên bàn.

Vợ tui cầm tờ biên nhận, đọc một lần, rồi đặt xuống.

– Con nghỉ học hả?

– Con học xong lớp mười hai rồi mới đi. Con đóng tiền trước để giữ chỗ.

– Rồi trung học y tế?

– Con không thi.

Hai má con đứng đối mặt nhau giữa gian thờ. Tui ngồi ở hiên, làm bộ sửa cái quạt máy, mà tai thì dỏng lên như tai chó.

– Lệ. Má nuôi con mười bảy năm…

– Má nuôi con để làm bà mụ hả má?

Vợ tui đứng sững.

– Không phải. Má nuôi con để con có cái nghề cho đàng hoàng.

– Hớt tóc không đàng hoàng hả má? Ông Ba ngoài chợ hớt tóc bốn chục năm, nuôi sáu đứa con ăn học. Ổng không đàng hoàng hả?

– Má không nói ông Ba. Má nói con. Con học giỏi…

– Con học giỏi văn. Má biểu con đi học đỡ đẻ. Má có hỏi con muốn gì đâu.

Vợ tui im. Rồi bả nói một câu mà bả hối hận cả đời:

– Muốn gì? Muốn làm cái nghề rờ đầu người ta, mấy đồng bạc lẻ? Cả cái khúc sông này người ta trông vô nhà mình. Má già rồi, ai đỡ cho người ta?

– Thì má kiếm người khác. Chị Út Mai đó. Má có học trò mà.

– Út Mai không phải con má.

– Thì con cũng không phải cái nồi luộc kéo của má!

Tiếng bạt tai vang lên trong gian thờ, nghe khô khốc như ai bẻ một nhánh củi.

Tui đứng dậy. Cái quạt máy rớt xuống sàn ván. Con Lệ đứng đó, một bên má đỏ ửng, mắt mở lớn. Nó không khóc. Hồi nhỏ tui đã nói rồi, con Lệ ít khi khóc. Nó chỉ nhìn má nó, rất lâu, rồi quay lưng đi vô buồng.

Vợ tui đứng nhìn bàn tay mình. Mười tám năm bả đỡ cả ngàn đứa con nít, bàn tay đó chưa từng đánh ai. Bả nhìn nó như nhìn tay một người lạ.

Tháng Sáu năm đó, con Lệ thi tốt nghiệp xong. Buổi sáng trước bữa nó đi, nó bưng cái ghế đẩu ra hiên, quấn cái khăn tắm quanh cổ tui, y như hồi nó tám tuổi quấn cho thằng Hùng.

– Ba ngồi yên. Con hớt cho ba lần chót.

Tui ngồi yên. Cây kéo kêu xẹt xẹt trên đầu tui, lược chải qua chải lại. Tóc tui rớt xuống vai, nửa đen nửa bạc. Con Lệ hớt chậm, chậm hơn mọi lần, như nó muốn kéo dài cái buổi sáng đó ra.

– Ba.

– Hử.

– Sao ba thấy máu là xỉu?

Cây kéo dừng trên đầu tui. Tui ngó ra con rạch.

– Ba sợ.

– Sợ cái gì?

– Chuyện hồi nhỏ. Bữa nào con lớn, ba kể.

– Con lớn rồi mà ba.

Tui không nói gì. Con Lệ cũng không hỏi nữa. Nó hớt xong, lấy cái gương nhỏ đưa tui coi. Đầu tui gọn gàng như mấy ông giáo về hưu. Nó phủi tóc trên vai tui, rồi cúi xuống, áp má lên đầu tui một chút, rất nhanh, như sợ ai thấy.

Qua cửa sổ gian bên phải, tui thấy vợ tui đứng nhìn ra. Bả đứng đó từ lúc nào, không biết. Thấy tui ngó, bả quay đi.

Chiều đó, con Lệ xếp hai bộ đồ vô cái túi xách, đi lên tỉnh học nghề. Hai tháng sau, nó gửi về một lá thư, nói nó đã theo ông chủ tiệm lên Sài Gòn, làm thợ phụ cho một tiệm uốn tóc ở Chợ Lớn. Thư gửi cho tui. Không gửi cho má nó.

Vợ tui không đọc lá thư. Bả nói anh đọc đi. Tui đọc. Bả ngồi ở hiên, lưng quay vô, ngó ra con rạch. Tui đọc tới đoạn con Lệ viết "ba nói với má, con ăn uống đầy đủ, ông chủ tốt, tháng này con được hớt đầu khách thiệt", thì thấy vai bả run lên. Tui ngưng đọc. Bả nói đọc tiếp đi. Tui đọc tiếp.

Năm đó, bà Năm Dứt mất.

Bà mất vào một buổi chiều mùa khô, tháng Hai âm lịch, ngồi trên cái võng trước nhà mà đi, nhẹ như ngủ trưa. Bà tám mươi mốt tuổi. Thằng cháu nội bà chèo xuồng qua sông, đứng ở cầu ván nhà tui, giật dây chuông. Bong. Bong. Tui ra, nó nói bà nội con đi rồi chú Tư, trước khi đi bà nội dặn kêu chú Tư.

Tui qua sông. Bà Năm nằm trên bộ ván giữa nhà, mặc bộ bà ba đen, tóc bới củ hành, miệng còn hơi đỏ màu trầu. Cái giỏ đệm của bà để dưới chân. Mấy đứa con cháu bà đứng quanh, khóc. Thằng con trai lớn của bà, giờ cũng đã sáu chục, đưa cho tui cái giỏ đệm.

– Má tui dặn, cái này đưa cho chú Tư. Má tui nói chú Tư biết.

Tui mở cái giỏ. Bên trong có miếng lồ ô vót đã lên nước bóng, gói tro bếp, cuộn chỉ, chai rượu đế đã cạn. Và một miếng giấy học trò gấp làm tư. Bà Năm không biết chữ. Chữ trong đó là chữ thằng cháu nội bà viết giùm, xiêu xiêu vẹo vẹo:

"Bà Năm biểu chú Tư kể đi."

Tui cầm miếng giấy, đứng giữa nhà bà Năm, nghe mấy đứa cháu bà khóc. Tui không khóc. Tui gấp miếng giấy lại, bỏ vô túi áo.

Đám tang bà Năm, cả hai bên sông tới. Mấy chục người bà đỡ hồi xưa, giờ đã thành ông thành bà, chống gậy đi theo quan tài. Vợ tui đi ngay sau con cháu bà. Bả mặc áo dài đen, bịt khăn tang trắng, như con cháu trong nhà. Tới lúc hạ huyệt, bả quỳ xuống bên mép mộ, bốc một nắm đất, thả xuống, nói nhỏ:

– Con cảm ơn bà Năm.

Tui đứng phía sau, nghe. Tui không biết bả cảm ơn cái gì. Cảm ơn mấy chục ca khó. Cảm ơn đêm giông năm bảy mươi tám. Hay cảm ơn cái nhúm tro bếp rắc ở góc giường sanh, mà bả thấy mà để yên.

Về tới nhà, tui đem cái giỏ đệm của bà Năm treo lên vách gian bên phải, ngay trên cái giường sanh. Vợ tui thấy. Bả không nói gì. Bả chỉ lấy khăn lau sạch bụi, rồi treo lại cho ngay.

Đêm đó, bả hỏi tui:

– Bà Năm biểu anh kể cái gì?

Tui nằm im. Tui sờ miếng giấy trong túi áo treo trên vách.

– Chuyện hồi nhỏ.

– Anh kể đi.

– Để bữa khác.

Bả thở dài. Rồi bả xoay người vô vách, nói nhỏ:

– Nhà mình ai cũng có cái để giấu. Anh giấu chuyện hồi nhỏ. Con Lệ giấu chuyện nó muốn gì. Còn em… – Bả ngưng lại. – Em giấu cái tay em đánh con.

– Em không giấu. Cả nhà thấy mà.

– Em giấu cái chỗ em hối hận.

Tui quay qua, ôm bả từ phía sau. Bả để yên cho tui ôm. Ngoài cổng, gió mùa khô thổi qua, sợi dây chuông đập lách cách vô trụ cây sao.

Cuối năm đó, gần Tết, có một lá thư nữa từ Sài Gòn. Lần này phong bì đề tên vợ tui. Bả cầm lá thư, lật qua lật lại, không mở. Bả để nó trên bàn thờ ba ngày. Ngày thứ tư, bả mới mở ra, đọc một mình trong gian bên phải, cửa đóng.

Bả đọc xong, bước ra, mặt không biết là vui hay buồn. Bả đưa lá thư cho tui.

Thư ngắn. Con Lệ viết nó khỏe, nó đã lên thợ chính, nó xin lỗi má vì câu cái nồi luộc kéo. Nó nói Tết này nó không về được, tiệm đông khách. Cuối thư, nó viết thêm một dòng, chữ nhỏ hơn, như viết xong rồi mới nghĩ ra:

"Con có quen một người. Ảnh là thợ uốn tóc chính của tiệm. Người ta kêu ảnh là anh Bảy Uốn. Tết năm sau, con dắt ảnh về ra mắt ba má."

Vợ tui ngồi xuống cái ghế đẩu ở hiên. Bả ngó ra con rạch.

– Bảy Uốn – bả nói. – Tên gì mà nghe như tên con lươn.

Tui bật cười. Bả cũng cười. Hai vợ chồng ngồi cười ở hiên như hai đứa con nít, cười tới chảy nước mắt. Mà tui biết, cái nước mắt đó không phải chỉ vì cười.

— Hết chương 4 —