Tiệm tóc bên trái, phòng sanh bên phải

Chương 7: Tiệm tóc bên trái, phòng sanh bên phải

Đoàn kiểm tra của ngành y tế tới nhà tui đúng vào buổi sáng có mười một bà đang ngồi uốn tóc ngoài hiên, và người đầu tiên bước lên cầu ván, tay cầm bìa hồ sơ, là một đứa nhỏ mà vợ tui đỡ hồi năm bảy mươi chín.

Mà thôi, để tui kể vì sao nhà tui có mười một bà uốn tóc.

Năm hai ngàn lẻ bốn, vợ chồng con Lệ về hẳn Vàm Cái Sâu. Cái tiệm uốn tóc trên Sài Gòn làm ăn được, mà chủ nhà đòi lại mặt bằng để xây khách sạn. Thằng Bảy Uốn đi kiếm chỗ khác, giá thuê cao quá trời. Hai vợ chồng ngồi tính tới tính lui, rồi một bữa con Lệ gọi điện về, nói với tui một câu ngắn:

– Ba. Con về.

Tui hỏi về chơi hả. Nó nói không, về luôn. Nó nói bé Ngân bảy tuổi rồi, nó đã lỡ bảy năm, nó không muốn lỡ thêm. Nó nói ở Vàm Cái Sâu giờ đã có đường nhựa, có chợ lớn, đàn bà cũng muốn đẹp, cũng muốn uốn tóc nhuộm tóc như trên tỉnh. Nó nói nó mở tiệm ở nhà.

– Ở nhà đâu? – tui hỏi.

– Gian trước, ba. Gian để đồ nghề của ba. Ba dời ra cái chái sau được không?

Tui dời. Tui dời cái bàn sửa máy, cái kệ đồ nghề, mấy cái thùng phụ tùng ra cái chái sau, chỗ cái lu nước mưa năm xưa. Thằng Hùng hai mươi tuổi, học trường nghề cơ khí trên tỉnh, về phụ tui dời. Nó nói ba để con, rồi nó khiêng một mình cái máy tiện mà hồi xưa phải ba người khiêng. Tui ngó nó, thấy tui hồi trẻ.

Thằng Bảy Uốn sơn lại gian trước màu hồng phấn, treo một tấm gương lớn, kê hai cái ghế xoay mua lại của tiệm cũ, dựng cái tấm bảng gỗ ngoài đầu ngõ ghi tên tiệm. Bà con đi ngang ai cũng ngó vô. Nhà cô Sáu giờ có hai cửa: cửa bên trái vô tiệm tóc, cửa bên phải vô nhà bảo sanh. Ông Ba Lù đã mất từ năm hai ngàn, mà nếu còn sống chắc ổng sẽ nói nhà này một bên làm đẹp cho mẹ, một bên lôi con ra đời.

Thằng Mười Xỉu thì nói đúng câu đó, ngay bữa khai trương. Rồi nó dắt con Chuông bốn tuổi vô tiệm, biểu dì Lệ hớt tóc mái cho con.

Vợ tui ban đầu không ưa. Bả nói mùi thuốc uốn bay qua phòng sanh, sản phụ ngửi không tốt. Con Lệ nói con làm vách kín, con mở cửa sổ phía sau. Bả nói ồn. Con Lệ nói con không mở nhạc. Bả nói đàn bà ngồi uốn tóc ngoài hiên nói chuyện như cái chợ. Con Lệ nói thì má ra nói chung cho vui.

Bả ra nói chung thiệt. Mới đầu bả chỉ ngồi uống trà. Rồi bả ngồi nghe. Rồi bả kể. Mấy bà ngồi uốn tóc phần lớn là mấy người bả đỡ đẻ cho, hoặc bả đỡ đẻ cho con họ, hoặc bả đỡ cho chính họ khi họ còn đỏ hỏn. Câu chuyện ngoài hiên nhà tui toàn là chuyện đẻ. Đứa này ngôi ngược, đứa kia quấn cổ, đứa nọ ra giữa đêm mưa. Bả kể, mấy bà cười, mấy bà khóc, ống uốn trên đầu rung rinh.

Thằng Bảy Uốn đứng sau lưng uốn tóc, nghe mà quên giờ, có bà bị ủ thuốc lâu quá, tóc xoăn tít như len.

Rồi tới cái chuyện giấy tờ.

Năm đó trên tỉnh gửi giấy về, nói các cơ sở hộ sinh tư nhân phải đủ điều kiện mới được hoạt động tiếp. Phòng sanh phải bao nhiêu thước vuông, phải lót gạch men, phải có chỗ rửa tay riêng, phải có tủ thuốc cấp cứu đủ danh mục, phải có sổ sách ghi chép theo mẫu, phải có hợp đồng chuyển viện với bệnh viện gần nhứt. Vợ tui cầm tờ giấy, đọc tới đọc lui, rồi để trên bàn thờ ba ngày như hồi để lá thư con Lệ.

Con Lệ thấy. Nó lấy tờ giấy xuống, đọc. Đọc xong, nó ngó má nó.

– Má. Để con lo.

– Con biết gì mà lo. Con làm tóc.

– Con làm tóc, mà con mở tiệm trên Sài Gòn bảy năm. Giấy phép kinh doanh, giấy vệ sinh, giấy phòng cháy, con làm hết. Giấy tờ nào cũng là giấy tờ. Má lo đỡ đẻ. Con lo giấy.

Ba tháng sau đó, con Lệ chạy lên tỉnh mười một lần. Nó lót gạch men phòng sanh bằng tiền tiệm tóc. Nó kêu thằng Hùng gắn cái bồn rửa tay có vòi đạp chân, thằng Hùng chế cái vòi bằng cái van máy bơm cũ. Nó mua sổ, kẻ bảng, ngồi chép lại hồ sơ của mấy trăm ca sanh từ hai năm gần nhứt, theo mẫu mới. Nó đi gặp bệnh viện tỉnh, xin ký hợp đồng chuyển viện. Ông bác sĩ đeo kính dày năm tám mươi sáu giờ đã làm phó giám đốc, nghe tên cô Sáu Nhạn thì ký liền.

Vợ tui không nói gì. Bả chỉ thấy, mỗi tối, con gái bả ngồi dưới bóng đèn tròn, kẻ từng ô trong cuốn sổ, chữ đẹp như hồi nó học giỏi văn. Có một tối, bả bưng ra ly sữa nóng, để cạnh cuốn sổ, rồi đi vô, không nói gì. Con Lệ ngó ly sữa. Nó cũng không nói gì. Nó uống hết.

Một đêm, tui đi ngang, thấy con Lệ ngồi im, không viết. Trước mặt nó là một tờ giấy cũ đã ố vàng, chữ mực tím, nét chữ của má nó hồi còn trẻ. Đó là tờ ghi chép ca sanh tháng Sáu năm bảy mươi tám mà nó lục ra trong thùng giấy tờ của má. Mấy dòng đầu ghi đúng phép tắc: giờ sanh, cân nặng, giới tính. Tới dòng cuối, cái phần để ghi người đỡ, vợ tui không ghi tên mình. Bả ghi: "Bà Năm Dứt. Ba nó chèo xuồng qua sông giữa trời giông đi rước."

Con Lệ ngó tui.

– Ba chèo xuồng qua sông hả ba? Đêm đó?

– Ờ.

– Sao ba không kể?

– Thì giờ con đọc rồi đó.

Nó ngó tờ giấy thêm một hồi lâu, rồi kẹp nó vô giữa cuốn sổ mới, chỗ trang đầu tiên.

Và rồi đoàn kiểm tra tới, đúng buổi sáng có mười một bà ngồi uốn tóc.

Người đi đầu là một thanh niên chừng hai lăm, đeo kính trắng, mặc áo sơ mi bỏ vô quần, tay cầm bìa hồ sơ. Nó bước lên cầu ván, ngó mười một cái đầu quấn ống uốn, ngó tấm bảng tiệm tóc màu hồng, ngó cái chuông đồng trên trụ cây sao, ngó cánh cửa bên phải có tấm bảng nhỏ "Nhà hộ sinh". Mặt nó lúng túng như người đi lộn nhà.

– Dạ… cho hỏi, đây là cơ sở hộ sinh của bà Huỳnh Thị Nhạn?

Vợ tui đứng dậy từ giữa đám đàn bà, phủi áo.

– Tui là Nhạn.

Thằng thanh niên ngó bả. Rồi nó ngó lại tờ giấy trong bìa hồ sơ. Rồi nó ngó bả lần nữa, mặt đổi khác.

– Dạ… cô Sáu? Cô Sáu bà mụ?

– Ờ.

– Dạ, con là thằng Tèo, con bà Tư Nhàn ở xóm Cầu Ván. Năm bảy chín cô đỡ con. Má con nói con ra đời ngôi mông, cô xoay không được, cô đỡ ngược mà con vẫn sống.

Mười một bà ngồi uốn tóc la ồ lên. Có bà nhớ ra liền: trời ơi thằng Tèo con bà Tư Nhàn, cái thằng đẻ ra chân trước đầu sau đó hả, giờ làm cán bộ rồi hả. Thằng Tèo đỏ mặt tới mang tai, cầm bìa hồ sơ che ngực như cái khiên.

Buổi kiểm tra kéo dài hai tiếng. Thằng Tèo với hai người đi cùng đo phòng, coi tủ thuốc, lật sổ sách, mở cái vòi rửa tay đạp chân của thằng Hùng ra thử, đạp mấy lần, gật gù. Họ hỏi vợ tui đủ thứ. Bả trả lời từng câu, ngắn gọn, đúng như bả trả lời mấy bà đẻ. Tới cuối, thằng Tèo ngồi xuống cái ghế đẩu ở hiên, ghi biên bản.

– Cơ sở đủ điều kiện, cô Sáu. – Nó nói, rồi ngập ngừng. – Mà con nói thiệt với cô. Trạm y tế xã bây giờ có nữ hộ sinh, có giường sanh, đẻ ở đó được miễn phí nhiều thứ. Đường lên tỉnh giờ có xe. Mấy năm nữa, người ta sẽ đi bệnh viện hết. Nhà nước cũng khuyến khích sanh ở cơ sở y tế có đủ phương tiện. Cô… cô nên tính.

Vợ tui ngồi im. Mười một bà uốn tóc cũng im. Thằng Bảy Uốn đứng sau lưng, cây lược dừng giữa chừng.

– Tui biết – vợ tui nói. – Năm nay tui năm mươi hai. Tui tính rồi. Tới năm hai ngàn mười, tui nghỉ.

Con Lệ đứng ở cửa tiệm tóc, ngó má nó. Tui thấy nó cắn môi.

Chiều đó, đoàn kiểm tra về rồi, có một chuyện nhỏ mà tui nhớ hoài.

Bé Ngân bảy tuổi ngồi ở hiên, cầm cây kéo của má nó cắt giấy làm con búp bê. Cây kéo bén. Nó cắt trúng ngón tay. Máu ứa ra một giọt đỏ tươi, rồi chảy dài xuống lòng bàn tay.

Tui ngồi ngay cạnh nó.

Nó không khóc. Nó giơ ngón tay lên trước mặt tui, ngó giọt máu, ngó tui.

– Ông ngoại. Máu nè. Ông có xỉu hông?

Cả nhà biết chuyện đêm nước lớn rồi. Tui kể hết, sau đêm đó. Mà con nít thì vẫn hỏi.

– Không – tui nói. – Ông không xỉu.

– Vì sao?

– Vì ông với con ngồi đây. Không phải ngồi ở chỗ khác.

Nó không hiểu. Mà nó gật đầu. Rồi nó ngó giọt máu thêm chút nữa, kiểu ngó của má nó hồi xưa coi ông Ba hớt tóc, của ngoại nó coi cái bụng bầu.

– Ông ngoại. Mai mốt con làm bác sĩ đỡ đẻ. Như bà ngoại. Mà con có máy móc như bệnh viện tỉnh.

Vợ tui đi ra hiên đúng lúc đó, cầm bông gòn với chai cồn. Bả nghe. Bả ngồi xuống, kéo tay đứa cháu lại, lau vết thương, băng lại bằng miếng băng keo nhỏ. Bả làm chậm, chậm như bả chưa bao giờ làm chậm.

– Làm bác sĩ thì phải học giỏi – bả nói.

– Con học giỏi mà bà ngoại.

– Giỏi hơn nữa.

– Dạ.

Bả ngẩng lên, ngó tui. Rồi bả ngó qua con Lệ đang đứng ở cửa tiệm tóc. Hai má con ngó nhau. Không ai nói gì. Cái chuông ngoài cổng đứng im trên trụ cây sao, buổi chiều không có gió.

Sáu năm còn lại của nhà bảo sanh Sáu Nhạn bắt đầu từ buổi chiều đó.

— Hết chương 7 —