Khung hình lúc ba giờ năm mươi hai

Chương 4: Khung hình lúc ba giờ năm mươi hai

Sáng thứ Ba, tôi dậy lúc bốn giờ, nấu một nồi cháo trắng.

Bu tôi ăn cháo trắng với ruốc thịt mỗi khi mệt. Cái nồi gang nhỏ ấy là nồi của bu, quai đã gãy một bên, phải lót giẻ mới nhấc được. Tôi đứng canh nồi cháo trong bếp, nhìn ra cánh cửa sau đã cài then, và nghĩ tới con đường bê tông giữa hai hàng tre bên kia sông Cấm. Giờ này bà Lượt chắc đã dậy quét sân. Bu tôi chắc đang ngồi ở hiên, khoác cái áo bông cũ tôi nhét vào túi cho bu đêm hôm ấy.

Tôi đã tin như thế. Tôi muốn ghi lại rằng sáng thứ Ba tôi còn tin như thế, để không ai nghĩ là tôi đã biết trước những chuyện về sau.

Sáu giờ, Lam xuống bếp. Nó và Khải đã dọn từ khách sạn về nhà từ tối qua, Lam bảo nằm khách sạn không ngủ được, nằm ở nhà bu còn ngửi thấy mùi bu. Nó ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh bếp, hai tay đặt lên bụng.

– Chị ơi, hồi bé chị có nhớ bu hay hát bài gì không?

– Bài gì là bài gì?

– Bài ru ấy. Em không nhớ nữa. Em định đến lúc em bé ra đời thì hát cho nó nghe, mà em quên hết rồi.

Tôi nhớ. Bu chẳng bao giờ hát ru. Bu bận chợ từ ba giờ sáng tới bảy giờ tối, người ru chúng tôi là bà nội, mà bà nội thì chỉ thuộc mỗi một câu: cái ngủ mày ngủ cho lâu, mẹ mày đi cấy đồng sâu chưa về. Hát đi hát lại câu ấy suốt. Lam sinh ra thì bà nội đã mất. Lam sinh muộn, lớn lên lúc bu đã bớt hàng, chiều nào cũng về sớm, nằm võng ôm nó hát mấy bài nghe trên đài.

– Bu hát bài "Cô gái mở đường", – tôi nói. – Hát sai lời, nhưng hát to.

Lam bật cười, rồi lại khóc. Tôi múc cho nó một bát cháo.

Khải xuống sau, áo sơ mi xanh nhạt, quần âu, cặp da kẹp nách. Anh ấy bảo trưa mai anh phải về Hà Nội một hôm, có việc ở công ty không thể hoãn, tối mai sẽ quay lại. Lam nắm tay chồng, bảo anh cứ đi, ở nhà có chị Đạm.

– Có chị Đạm, – Khải nhắc lại, mỉm cười với tôi. – Em yên tâm.

Bảy giờ, trung úy Mến gọi điện, mời tôi lên trụ sở làm việc lúc tám giờ. Cô ấy nói rất lịch sự, nói rõ là làm việc chứ không phải triệu tập, có thể đi cùng người nhà nếu muốn. Tôi bảo tôi tự đi.

Toại đứng ở cầu thang nghe thấy. Nó nhìn tôi, không nói gì. Từ hôm qua đến giờ nó chưa nói với tôi câu nào.

Trụ sở công an ở một toà nhà sơn vàng, sân trước trồng hai hàng cau vua. Trung úy Mến đón tôi ở cửa, dẫn lên tầng ba, một căn phòng nhỏ có một cái bàn gỗ, bốn cái ghế, một cửa sổ nhìn ra một cây xà cừ rất già. Trên bàn có một cái máy tính xách tay, một ấm trà, hai cái chén. Không có gì giống như trên phim.

Trung úy Mến để tôi ngồi một mình mấy phút. Qua cánh cửa khép hờ, tôi nghe ở phòng bên một người đàn ông trình báo mất xe máy trước cổng chợ Ga, giọng gắt gỏng, cứ hỏi đi hỏi lại bao giờ thì tìm được. Một cán bộ trẻ kiên nhẫn đọc lại cho ông ấy nghe từng dòng biên bản. Tôi ngồi nghe, hai tay đặt trên đùi như học trò bị gọi lên phòng hiệu trưởng. Hai mươi năm đứng lớp, tôi đã ngồi phía bên kia cái bàn ấy không biết bao nhiêu lần, nhìn những đứa trẻ cúi đầu, ngón tay vặn vạt áo, chờ xem cô giáo biết được bao nhiêu. Tôi vẫn nghĩ mình hiểu chúng nó. Ngồi ở đây rồi tôi mới biết là tôi chưa hiểu gì.

Anh Sơn vào sau năm phút. Anh ấy rót trà cho tôi trước, rồi mới rót cho mình.

– Trước khi bắt đầu, tôi nói rõ để chị biết, – anh ấy nói. – Hôm nay chị lên đây với tư cách người nhà của người mất tích, đồng thời là người có thông tin liên quan. Chị có quyền trình bày, có quyền không trả lời những gì chị chưa muốn nói. Nhưng nếu chị khai không đúng sự thật, làm sai lệch việc tìm kiếm, thì đấy là chuyện khác, và chị phải chịu trách nhiệm về chuyện đó. Tôi nói trước để sau này chị không trách là tôi không nói.

– Tôi hiểu.

Anh ấy xoay cái máy tính về phía tôi, bấm một phím.

Màn hình đen trắng, hạt nhiễu lấm tấm. Góc trên bên phải có dòng số chạy: 03:52:17. Khung hình nhìn từ trên cao xuống một đoạn bờ kè. Tôi nhận ra ngay cái cột điện nghiêng và cái mái tôn của xưởng sửa thuyền nhà ông Bảy Mộc, cách cửa sau nhà tôi chừng năm chục mét về phía hạ lưu. Mặt nước loang loáng đèn đường.

Một chiếc xe máy chạy vào khung hình, chạy chậm, không bật đèn pha, chỉ có đèn xi nhan bên trái nhấp nháy mãi không tắt. Hai người trên xe đều mặc áo mưa cánh dơi màu xanh lá. Người cầm lái đội mũ bảo hiểm màu hồng nhạt. Người ngồi sau thấp hơn hẳn, hai tay ôm chặt eo người trước. Lúc chiếc xe đi qua ngay dưới bóng đèn đường, thấy rõ một đôi giày vải màu trắng đặt trên gác chân, đôi giày quá to so với cái bàn chân, mũi giày cong lên.

Đôi giày ba ta của tôi. Tôi mua ở chợ Sắt hai năm trước, đi tập thể dục được ba hôm thì chán.

Cái xi nhan bên trái của chiếc xe ấy hỏng từ tháng Tám. Bật lên là không tắt được, phải đợi rẽ xong rồi gạt lại hai lần. Tôi đã định mang đi sửa mãi.

Anh Sơn bấm thêm một phím. Dòng số nhảy sang 04:38:40. Chiếc xe ấy chạy ngược lại, cũng không bật đèn pha, xi nhan bên phải lần này. Trên xe chỉ còn một người, mũ hồng, áo mưa xanh. Cái áo mưa ở yên sau gấp lại, nhét vào giữa hai chân.

Anh Sơn tắt máy, gập màn hình xuống.

– Bốn mươi sáu phút, – anh ấy nói. – Đi bốn mươi sáu phút, về một mình. Cái mũ hồng có dán hình con mèo ở sau gáy, ảnh không rõ, nhưng tôi đã thấy nó treo ở móc cửa nhà chị từ sáng Chủ nhật. Chiếc xe là xe của chị, biển số không đọc được, nhưng cái xi nhan hỏng thì hàng xóm nhà chị ai cũng biết. Ông Cửu đối diện kể với trung úy Mến là ông nhắc chị sửa ba lần.

Tôi nhìn chén trà. Nước trà màu vàng nhạt, một cái lá chè nhỏ nổi trên mặt, xoay xoay.

– Chị Đạm, tôi không vội, – anh Sơn nói. – Nhưng tôi phải nói với chị điều này. Ba ngày qua có hơn trăm người đi tìm bà cụ. Dân quân đi dọc bờ sông. Ca nô cảnh sát đường thuỷ chạy ba ca. Bên phường, bên bệnh viện, các bến xe đều đang tìm. Hai đứa nhỏ nhà anh Toại hôm qua không dám đến trường vì bạn bè trêu bố nó giết bà nội. Em gái chị đang có bầu, mấy đêm liền không ngủ được. Còn anh Toại, sáng qua ngồi ở chính cái ghế chị đang ngồi, khóc như một đứa trẻ, nói nếu bu có làm sao thì anh ấy cũng không sống nổi.

Tôi biết. Tôi biết hết những chuyện ấy. Tôi đã ở trong cái nhà ấy suốt ba ngày, đã nấu cơm cho dân quân, đã rót nước cho từng người đến hỏi thăm. Tôi đã nghe Toại khóc trên gác. Tôi đã thấy hai đứa cháu tôi ngồi trong góc nhà, không dám bật ti vi.

Nhưng có một câu bu đã nói với tôi đêm hôm thứ Bảy, khi bu nắm cổ tay tôi bằng mấy ngón tay gầy guộc mà khoẻ đến lạ: Đạm, đừng nói với ai, cả con Lam. Hứa với bu.

Tôi đã hứa. Ba mươi tám năm làm con bu, đó là lần đầu tiên bu xin tôi một việc.

– Mẹ tôi ở Trùng Khánh cũng thế, – anh Sơn nói. Anh ấy nói câu ấy chậm hơn hẳn mọi câu khác. – Bảy mươi sáu tuổi. Mỗi lần tôi về, bà hỏi tôi là con nhà ai, đến chơi có việc gì. Có hôm bà nhận ra tôi, bà nắm tay tôi, dặn tôi đừng nói với ai là bà quên. Bà sợ người ta biết. Bà sợ các con bàn nhau đem bà đi đâu đó.

Anh ấy rót thêm trà vào chén tôi, dù chén tôi chưa vơi.

– Người già biết mình đang quên thì sợ lắm, chị ạ. Họ sợ đến mức sẽ nhờ đứa con nào họ tin nhất làm một việc dại. Và đứa con ấy sẽ làm, vì nó thương mẹ. Tôi hiểu. Nhưng một người bảy mươi mốt tuổi, huyết áp cao, đầu óc bắt đầu lẫn, ba ngày nay không ở trong tầm mắt của ai trong gia đình, không có điện thoại. Chị chắc chắn là bà cụ an toàn chứ?

Tôi định nói có.

Rồi tôi nghĩ tới bốn viên thuốc. Bốn viên là đến sáng thứ Tư. Tôi đã tính thế: bu đi bốn ngày, qua cái ngày ký giấy, qua thêm mấy ngày nữa cho mọi người nguội, rồi tôi sẽ sang đón bu về, nói với cả nhà là bu tự đi sang nhà bạn cũ, bu lẫn, bu quên báo. Ai cũng sẽ tin, vì bu lẫn thật. Chuyện bán nhà sẽ phải hoãn, vì một bà cụ lẫn đến mức tự bỏ nhà đi thì không ai dám đưa ra ký công chứng nữa. Tôi đã tính rất kỹ. Tôi là giáo viên văn, tôi biết cách sắp xếp một câu chuyện cho người ta tin.

Tôi chỉ không tính tới một trăm người đi dọc bờ sông. Không tính tới hai đứa cháu ngồi trong góc nhà. Không tính tới cái xi nhan hỏng.

Ba ngày rồi, tôi cũng không biết bà Lượt nghễnh ngãng có nhớ nhắc bu uống thuốc không. Không biết đêm đêm bu có ngồi dậy hỏi bà Lượt: tôi đang ở đâu đây, sao tôi lại ở đây.

– Tôi muốn hỏi chị lần cuối cùng, – anh Sơn nói. – Bà cụ đang ở đâu?

Ngoài cửa sổ, cây xà cừ già lay lay mấy cành trơ lá trong gió bấc. Có tiếng còi tàu từ phía cảng vọng vào, kéo dài, trầm như tiếng ai thở dài.

Tôi thò tay vào túi áo, nắm lấy chiếc khăn ba nút.

– Bu tôi ở nhà bà Lượt, – tôi nói. – Bên kia sông Cấm. Tôi đưa bu sang lúc bốn giờ sáng Chủ nhật.

Anh Sơn đứng dậy ngay, không nói một lời trách. Anh ấy với lấy cái áo khoác gió trên lưng ghế.

– Chị dẫn đường. Đi bây giờ.

— Hết chương 4 —