Rừng Chung

Chương 10: Rừng Chung

Bụi tre nhà Tiêu rụng chiếc lá cuối cùng vào sáng ngày thứ mười một. Tôi biết chính xác, vì sáng hôm ấy tôi đứng dưới gốc nó, ngửa cổ nhìn chiếc lá vàng xoay xoay rơi xuống, đậu lên mu bàn tay mình.

Chiều hôm trước, đứa cuối cùng trong bốn mươi sáu đứa chiết khí xong. Thằng nhỏ nhà Đoàn, mới đốt bốn, chiết vào một cây măng vỏ tím của bụi chị quê miệt núi đá. Lúc nó mở mắt, chị ấy đang ngồi bên cạnh, tay cầm sẵn một miếng bánh đa chị mang từ quê lên. Thằng nhỏ nhìn chị, nhìn miếng bánh đa, rồi khóc. Chị bẻ đôi miếng bánh, đưa nó một nửa. Không ai nói câu gì cho ra câu.

Sư phụ ngồi chiết suốt mười ngày, mỗi lượt năm sáu đứa cùng lúc, đứa này vừa mở mắt thì đứa kia đã nhắm mắt. Bà gầy rộc đi, má hóp lại, hai bàn tay run run lúc cầm bát cháo. Đêm cuối, chiết xong thằng nhỏ nhà Đoàn, bà ngủ gục ngay dưới mái lá ở góc giếng trời, đầu gối lên cái giỏ mây. Tôi đắp cho bà tấm áo của tôi. Lúc ấy tôi mới để ý tóc bà đã bạc gần hết. Năm năm, tôi chưa từng nhìn tóc bà kỹ như thế.

Trên Đồi Tổ, mười bốn bụi tre giờ đứng trơ như những bộ xương. Thân vàng khô, lá rụng sạch, gõ vào thì kêu lốc cốc như gõ mõ. Nhưng trên từng cành trụi, những chùm bông vàng úa đã nặng hạt. Hạt nhỏ, dài, vỏ nâu, nhìn y như hạt lúa.

Bà nội tôi gọi nó là gạo tre.

– Tre đi thì để lại hạt. – Bà nói, năm lũy tre sau xóm Đát Tre trổ bông. – Hạt rụng xuống đất thì chuột về ăn. Chuột ăn no thì đẻ, đẻ nhiều thì ăn luôn lúa trong ruộng. Năm tre trổ bông là năm chuột. Phải gom hạt trước chuột.

Tôi nói với chưởng môn câu ấy. Ông nghe xong thì gật đầu, rồi hỏi tôi một câu không dính gì tới chuột.

– Ở xóm con, gom hạt bằng gì?

– Bằng nong. – Tôi nói. – Trải nong dưới gốc, rung cành.

– Núi này không có nong.

– Thì đan. – Tôi nói.

Thế là suốt mười ngày sau đó, ở sân Tiết Đường, có một cảnh mà một trăm hai mươi năm núi Bảy Đốt chưa ai thấy. Đệ tử Đồi Tổ, áo xanh thẫm thêu đốt tre chỉ bạc, ngồi xếp bằng thành vòng tròn, mỗi đứa ôm một mớ lạt, học đan nong. Người dạy là mười hai đứa Bờ Lạc. Người dạy chính là tôi.

Mấy ngày đầu chúng đan xấu như cái mẹt rách. Lạt đứt, tay tróc, nong méo xệch như cái bánh tráng phơi gió. Con bé nhà Lạc mười lăm tuổi đan tới cái thứ ba thì ngồi khóc vì cái nong của nó hở một lỗ to bằng nắm tay. Mơ ngồi xuống cạnh nó, cầm tay nó chỉ lại từng nan, giọng Bắc nhanh như ném đá: luồn dưới hai, đè trên hai, kéo cho căng, thế, thế, thế là được. Tới ngày thứ năm, con bé đan được cái nong tròn đầu tiên, giơ lên khoe cả sân như khoe một thanh kiếm.

Hành Viễn đan đẹp nhất trong đám Đồi Tổ. Tay anh tróc hết da ở ngón trỏ, ngón cái. Anh không kêu. Anh đan được mười một cái nong, cái nào cũng tròn trịa. Cái thứ mười hai, anh đan một kiểu hoa văn tôi chưa dạy, hoa văn mắt cáo, y như nắp cái giỏ mây của sư phụ. Anh đặt nó trước cửa nhà sư phụ, không nói gì.

Chúng tôi gom được bốn mươi ba thúng gạo tre trước khi chuột về. Chuột về thật. Đêm thứ chín, cả Đồi Tổ rào rào như mưa, hàng nghìn con chuột rừng từ đâu kéo tới, gặm sạch những hạt rơi lại trên đất. Sáng ra, Kiếm Đường phải cho người canh kho thóc suốt ba tháng.

Hội Hạ Kiếm tới vào ngày rằm.

Sân đá trước Tiết Đường đông hơn hôm Thử Kiếm. Có cả người dưới làng chân núi leo lên xem. Mười chín đệ tử đốt chín ra sân hạ kiếm, mười hai đứa Đồi Tổ, bảy đứa Bờ Lạc. Năm nay là năm đầu tiên Bờ Lạc có đủ bảy người.

Đinh Văn Sóc hạ kiếm trước tiên. Anh đặt hai bàn tay lên cây tre của mình, cây vỏ xanh mắt to, dẫn khí một hơi dài, rồi rút con dao hạ kiếm bằng đồng mà chưởng môn trao, chặt một nhát sát gốc. Cây tre ngã xuống như người cúi chào. Anh cầm lên. Thân tre trong tay anh co lại, rút ngắn, thẳng ra, thành một thanh kiếm màu xanh ngọc, dài bằng cánh tay, vang lên một tiếng ngân như tiếng sóng vỗ vào mạn thuyền.

Đứa thứ tư hạ kiếm là Tiêu Hành Đạt. Cây tre anh ta hạ là cây măng tháng trước còn nằm trong giỏ ở Hang Dơi, măng của bụi Sóc, giờ đã lên đủ chín đốt. Khi thanh kiếm thành hình, anh ta xin chưởng môn con dao khắc. Anh ta ngồi xuống giữa sân, khắc lên chuôi kiếm, chậm, từng nét. Khắc xong, anh ta giơ lên cho cả sân thấy.

Đinh Văn Sóc.

Ở hàng ghế dưới, nơi những người đã thôi giữ chức ngồi, Tiêu Cảnh Dực nhìn con trai rất lâu. Rồi ông cúi đầu. Từ hôm ở Hang Dơi, ông không nói với ai câu nào. Sáng nào ông cũng ra Đồi Tổ, ngồi dưới gốc bụi tre nhà Tiêu đã chết khô, vót những thân tre chết ấy thành nan. Không ai biết ông vót để làm gì. Tới hôm Hội Hạ Kiếm thì người ta biết. Ông đan những cái nong. Đan vụng, méo, nhưng đan. Ông đặt chúng ở góc sân Tiết Đường, chồng thành một chồng cao ngang ngực, không nói của ai.

Tôi không hạ kiếm năm ấy. Tôi mới đốt bảy. Cây mắt cong của tôi lên thêm một đốt vào đêm sau trận Thử Kiếm, đốt ấy cũng lệch, cũng cong như mọi đốt khác. Sáu năm nữa mới tới Hội Hạ Kiếm sau. Tôi không vội.

Hành Viễn cũng không hạ kiếm. Đốt tám. Cây măng mắt cong của anh giờ đã cao quá đầu người, đứng ở Bờ Lạc, ngay cạnh cây của tôi, cái gốc chia chung một mỏm đá với gốc cây mẹ. Sáng nào hai đứa cũng ra tưới khí cùng một giờ. Lá trên đầu hai cây xào xạc cùng một lúc. Mơ bảo nghe như hai bà già ngồi nói chuyện. Tôi bảo nó im.

Sau Hội Hạ Kiếm, sư phụ xuống Thung Vắng.

Chưởng môn không cho bà thôi làm trưởng lão. Ông bảo: Thất Tiết Kiếm Phái chưa có ai biết nuôi hạt tre. Bà biết nuôi măng lạ sống qua mùa khô, thì đi nuôi hạt. Thế là bà xuống Thung Vắng, dựng lại ngôi miếu đổ, dọn cái gò đất nơi bụi Phùng bị đốt, và gieo bốn mươi ba thúng gạo tre xuống đó, trên cái lòng chảo cỏ tranh không một tiếng chim.

Tháng nào tôi cũng xuống thăm bà một lần, đi đường vực, theo dây lạt. Tôi mang theo cái giỏ mây có nắp đan kiểu mắt cáo, trong đựng gạo, muối, mắm, một ít trầu. Bà không ăn trầu, nhưng bà bảo cứ mang, để thắp hương ở cái miếu cho ông tổ nhà Phùng, người khắc câu thật thà lên đá.

Tháng thứ hai, hạt nảy mầm.

Tháng thứ tư, chưởng môn cho người khiêng những cây con đầu tiên từ Thung Vắng về núi Bảy Đốt, trồng xuống Đồi Tổ, chỗ mười bốn bụi tre cũ đã được đào gốc. Không ai gọi nơi ấy là Đồi Tổ nữa. Người ta gọi nó là Rừng Chung. Cây con nào cũng mọc từ một hạt riêng, hạt nào cũng từ một bông riêng. Không cây nào có chung một gốc mẹ. Không cây nào có họ.

Trong Kiếm Phổ mới chép lại, trang đầu tiên không còn mười bốn sự tích. Chỉ có một dòng, chép đúng từng chữ trên tấm bia ở Thung Vắng. Dòng thứ hai ghi tên mười hai người Bờ Lạc đã ấn tay cho măng. Dòng thứ ba ghi tên một thằng con trai miệt biển, mười bảy tuổi, chết bốn mươi năm trước trong một trận lũ quét. Sư phụ là người đọc cái tên ấy cho người chép. Bà đọc chậm, rõ từng chữ, như sợ người ta chép sai.

Chiều hôm trồng cây con, cả núi kéo ra Rừng Chung. Đệ tử cũ, đệ tử mới, Đồi Tổ, Bờ Lạc, giờ không ai phân biệt được ai, vì áo ai cũng lấm bùn đỏ như nhau. Người cuốc hố, người đặt cây, người tưới nước, người lấy những cái nong đan vụng của Tiêu Cảnh Dực che nắng cho cây con.

Trồng xong, mặt trời đã xuống thấp. Người ta về dần. Tôi ở lại.

Tôi đi dọc những hàng cây con, cây nào cũng chỉ cao chừng gang tay, lá non xanh như mạ. Tới cây cuối cùng, sát mép rừng, phía nhìn sang Bờ Lạc, tôi dừng lại. Cây này mọc hơi nghiêng. Thân nó mới có một đốt, mà cái mắt tre ở đốt ấy đã không tròn. Hơi dẹt. Hơi lệch qua một bên.

Tôi không biết hạt của nó rụng từ bụi nào. Có thể là bụi Tiêu, có thể bụi Phùng, có thể bụi tre cảnh trước cửa Tiết Đường. Chẳng ai biết. Nó không có họ.

Tôi ngồi xuống cạnh nó. Hành Viễn từ đâu đi tới, ngồi xuống phía bên kia. Anh không hỏi gì.

Tôi gỡ sợi lạt đỏ trên cổ tay. Năm năm, màu đỏ củ nâu của bà nội đã bạc thành màu gạch. Nút buộc cũ cứng lại, phải gỡ mất một lúc. Tôi buộc nó quanh thân cây con, ngay dưới cái mắt tre lệch, buộc lỏng thôi, để nó còn lớn.

– Bà nội cô buộc cho cô sợi lạt ấy. – Hành Viễn nói.

– Ừ. – Tôi nói. – Lên núi lạ, đi rừng lạ, lạc đường thì buộc lạt mà đánh dấu.

Gió chiều thổi qua Rừng Chung. Hàng nghìn cây con khẽ lay, lá non chạm vào nhau, nghe rất nhỏ, như tiếng ai đó đang cười khẽ trong cổ họng. Bên kia khe, ở Bờ Lạc, hai cây mắt cong của tôi và của anh xào xạc cùng một lúc.

Tôi đặt tay lên đất quanh gốc cây con, ấn nhẹ, như sư phụ vẫn làm.

– Ở đây hổng ai có họ. – Tôi nói với nó. – Lạc thì nhìn lạt mà về.

— Hết —