Tờ phiếu thi bỏ trắng

Chương 8: Tờ phiếu thi bỏ trắng

Ba tôi không la.

Ông chờ tôi leo lên cabin, đợi Chiếp chở Mẫn Nghi về nhà bà Thơ bằng xe ôm, rồi mới nổ máy. Suốt mười hai cây số từ bến xe về đồng muối, ông không nói một câu. Trời hửng dần. Những ngọn tháp muối hai bên đường từ màu xám chuyển sang màu hồng, rồi trắng.

Tới đầu ngõ nhà, ông tắt máy. Ông không xuống. Ông ngồi đó, hai tay đặt trên vô lăng.

– Thầy Kiệm gọi tao hồi tối. – Ông nói. – Con Lý nói dối ba nó không được, khai hết. Ổng gọi cho tao, không phải để mách. Ổng nói ổng tưởng tao biết. Ổng nói nhà ổng cũng từng có người đi Sài Gòn rồi không về.

Tôi không biết người đó là ai. Mấy tháng sau tôi mới biết.

– Tao đâu có cấm mày đi Sài Gòn. – Ba nói tiếp. – Xe tao tuần nào cũng chạy Sài Gòn. Lần sau đi thì nói.

Rồi ông mở cửa xe, bước xuống, vào nhà. Tôi ngồi trong cabin thêm một lúc. Cái gương chiếu hậu bên trái, trong ánh sáng sớm, ba con ốc sáng loáng như vừa được ai lau.

Năm lớp mười hai bắt đầu bằng một tờ giấy.

Trường phát cho mỗi đứa một tờ phiếu khảo sát nguyện vọng. Ba dòng kẻ, ghi ba ngành muốn học. Cô Nguyệt nói cứ ghi thật, ghi để trường biết mà tư vấn, không phải đăng ký chính thức.

Chiếp ghi một dòng: "Cao đẳng nghề, điện gió điện mặt trời". Nó ghi xong thì giơ lên cho cả bàn coi, cười hì hì. Hai năm nay, trên những ngọn đồi phía Phước Nam, phía Thuận Bắc, người ta dựng lên hàng chục cây quạt gió trắng cao như tòa nhà mười tầng. Chiếp nói đứng dưới vườn nho nhà nó, nhìn về phía tây, đếm được mười bảy cây.

– Tao biết gió. – Nó nói. – Giờ tao học sửa cái máy ăn gió.

Ky ghi một dòng, chữ nhỏ: "Gốm". Nó không ghi trường, không ghi ngành. Chỉ một chữ. Tôi hỏi nó còn đi thử đội tuyển không. Nó nói tháng Mười Hai đi, lần cuối.

Mẫn Nghi ghi: "Sư phạm Mầm non". Rồi ghi thêm bên cạnh, trong ngoặc: "ở Phan Rang".

Tôi ghi: "Kiến trúc". Rồi tôi cầm bút nhìn hai dòng trống còn lại rất lâu, không ghi được gì thêm.

Diệu Lý ở lớp 11A1, bây giờ là 12A1, tôi không biết nó ghi gì. Nhưng tôi biết thầy Kiệm ghi gì giùm nó, vì cả trường đều biết: sư phạm Toán, một trường đại học ở Quy Nhơn, miễn học phí, ra trường về dạy lại tỉnh nhà. Ba năm trước thầy đã nói như vậy với cô hiệu phó, ở căng tin, trước mặt mười mấy học sinh.

Tháng Mười Hai, Ky đi thử đội tuyển lần thứ hai. Không ai đi coi, vì nó cấm. Chiều hôm đó, nó tới vườn nho, ngồi phịch xuống cạnh ông Tư Nho, thở ra một hơi dài.

– Rớt. – Nó nói.

– Sao rớt? – Chiếp hỏi.

– Tao chạy chậm hơn năm ngoái. – Ky nói. Rồi nó cười. Lần đầu tiên tôi thấy Ky cười to như vậy, cười tới ho sặc sụa. – Năm ngoái tao chạy bốn trăm mét năm mươi lăm giây. Năm nay năm mươi chín. Thầy hỏi năm nay mày tập gì. Tao nói tao nhồi đất.

Ông Tư Nho ngồi trên ghế bố, không hiểu chuyện gì, nhưng thấy Ky cười thì cũng cười theo, cái miệng méo một bên.

– Bà tao nói, – Ky nói khi đã hết cười, – tháng Bảy bà dắt tao đi gặp một ông thầy dạy gốm trong Sài Gòn. Bà nói đàn ông không nặn gốm là chuyện của Bàu Trúc hồi xưa. Bà nói bà bảy mươi lăm tuổi rồi, bà không đợi Bàu Trúc đổi ý được.

Tháng Ba năm lớp mười hai, trường tổ chức thi thử tốt nghiệp. Ba ngày, đủ các môn, phòng thi xếp theo số báo danh như thi thật, giám thị là giáo viên trong trường. Phòng thi của Diệu Lý ở tầng ba nhà B. Giám thị số một: thầy Kiệm.

Chuyện xảy ra ở môn Toán, buổi sáng ngày thứ hai.

Tôi không có mặt ở đó. Tôi ngồi phòng thi tầng một, cách hai dãy nhà. Nhưng tới giờ ra chơi giữa hai buổi, cả trường đã biết. Học sinh kể lại cho nhau, mỗi đứa kể một kiểu, nhưng chi tiết chính thì giống nhau.

Diệu Lý ngồi chín mươi phút. Không viết gì. Không tô một ô trắc nghiệm nào. Đề thi để úp trên bàn, cây bút chì nằm yên cạnh cục tẩy. Nó ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên mặt bàn, nhìn ra cửa sổ.

Thầy Kiệm đứng trên bục. Mười phút đầu, ông không để ý. Hai mươi phút, ông nhìn xuống. Ba mươi phút, ông đi xuống, đứng cạnh bàn nó. Đứng đó, không nói gì. Cả phòng thi nín thở, không đứa nào dám làm bài. Bốn mươi phút, ông quay lại bục. Ông đứng ở đó cho tới hết giờ, mắt không rời khỏi con gái.

Hết giờ, nó nộp tờ phiếu trắng. Ký tên. Rồi đứng dậy, đi ra khỏi phòng thi trước mặt ba nó.

Chiều hôm đó, chúng tôi tìm thấy nó ở mỏm kè đá cuối bãi Ninh Chữ. Mẫn Nghi tới trước. Rồi Chiếp chở Ky. Rồi tôi. Diệu Lý ngồi trên tảng đá, chỗ mà một năm trước con chim của Mẫn Nghi vỡ ra làm ba mảnh. Nó vẫn mặc áo dài trắng, tà áo bị gió thổi bay, quấn vào chân.

– Tui làm được hết. – Nó nói khi chúng tôi ngồi xuống. Không ai hỏi. – Đề dễ. Tui nhìn câu cuối là biết cách giải. Tui ngồi chín mươi phút trong đầu giải hết từng câu. Được mười.

– Rồi sao bà không tô? – Chiếp hỏi.

– Vì tui được mười thì ba tui gửi hồ sơ vô sư phạm Toán. – Nó nói. – Ba tui đã ghi sẵn hồ sơ. Tui được mười là ổng đóng dấu.

Mẫn Nghi ngồi sát vào nó.

– Bà muốn học gì?

Diệu Lý im lâu. Gió thổi tóc nó tuột khỏi cái kẹp đen, lần đầu tiên trong ba năm tôi thấy tóc nó xõa.

– Luật. – Nó nói. – Trong Sài Gòn.

Tôi nhớ lại ba năm trước ở phòng giám thị, cái giọng nó đọc phân công như đọc thông báo. Nhớ những tờ giấy chi phí ghi từng dòng. Nhớ chữ "Đợi" viết bằng bút đỏ thẳng như kẻ thước. Tôi không biết luật sư người ta làm gì mỗi ngày. Nhưng tôi nghĩ nếu có ai sinh ra để làm việc đó, thì là nó.

– Ba bà biết không? – Ky hỏi.

– Biết. Năm lớp mười một tui nói rồi. Ổng không trả lời. Ổng ghi hồ sơ sư phạm.

– Sao ổng không cho?

Diệu Lý nhìn ra biển. Có một chiếc thúng chai đang chèo vào bờ, người đàn ông trên thúng khua mái chèo nhịp nhàng.

– Mẹ tui đi Sài Gòn năm tui sáu tuổi. – Nó nói. – Đi học thạc sĩ, nói hai năm về. Rồi không về. Giờ ở bên Úc. Mỗi năm Tết gọi về một lần. – Nó ngừng. – Ba tui sợ Sài Gòn. Ổng nghĩ ai vô đó cũng không về.

Không ai nói gì. Tôi nhớ tới câu ba tôi nói trong cabin xe tải: nhà ổng cũng từng có người đi Sài Gòn rồi không về.

Một tiếng xe máy dừng lại trên con đường bê tông ven biển. Chúng tôi quay lại. Thầy Kiệm. Ông dựng xe, đi bộ xuống bãi cát, đôi giày da đen bóng lún xuống cát mà ông không để ý. Ông đi tới chân mỏm kè, đứng đó, ngước lên.

Chúng tôi đứng dậy, định đi. Thầy Kiệm giơ tay.

– Ngồi. – Ông nói. – Mấy đứa ngồi đó.

Chúng tôi ngồi xuống. Ông leo lên mỏm kè, chậm, có lúc phải chống tay. Ông ngồi xuống một tảng đá thấp hơn, cách Diệu Lý hai bước. Năm đứa học trò và một ông giám thị ngồi trên kè đá nhìn ra biển, không ai nói gì, như những người lạ chờ cùng một chuyến xe.

– Con Lý, – thầy Kiệm nói sau một lúc lâu. Lần đầu tiên tôi nghe ông gọi nó bằng tên trước mặt chúng tôi, không phải bằng "con". – Con giải được câu cuối không?

– Dạ được.

– Nói ba nghe con giải sao.

Diệu Lý nhìn ba nó. Rồi nó nói. Nó nói về một cái hàm số, về một cái tham số m, về hai trường hợp và một điều kiện. Tôi không hiểu một chữ nào. Thầy Kiệm nghe, gật đầu từng chặp, có lúc nhíu mày, có lúc mắt sáng lên. Khi nó nói xong, ông im.

– Đúng. – Ông nói. – Cách đó ba chưa nghĩ ra. Ba giải dài hơn con hai bước.

Ông nhìn ra biển. Chiếc thúng chai đã vào bờ, người đàn ông vác nó lên vai, đi bộ qua bãi cát như con rùa khổng lồ đi bằng hai chân.

– Mai thi lại. – Ông nói. – Ba xin cho con thi lại một mình, phòng giáo vụ, có giám thị khác. Con làm bài cho đàng hoàng.

Diệu Lý không nói gì.

– Được mười, – ông nói tiếp, chậm, như mỗi chữ phải nhấc lên từ đáy biển, – thì về nhà ngồi với ba. Nói cho ba nghe học luật trong Sài Gòn thì học trường nào, ở đâu, tiền bao nhiêu, ra làm gì. Nói như con nói câu cuối.

Rồi ông đứng dậy, leo xuống kè, đi bộ qua bãi cát về chỗ để xe. Đôi giày da đen lún sâu xuống cát từng bước.

Diệu Lý ngồi im. Rồi nó cúi xuống, ôm mặt. Vai nó run lên. Mẫn Nghi ôm lấy nó. Chiếp quay đi, nhìn trời, liếm ngón tay giơ lên như đang đo gió, dù chẳng ai nhờ nó đo.

Hôm sau Diệu Lý thi lại. Mười điểm.

Tối đó tôi đạp xe qua nhà thầy Kiệm. Đèn tầng một sáng tới mười một giờ đêm. Qua khung cửa sổ, tôi thấy hai cái bóng ngồi đối diện nhau ở bàn ăn, giữa bàn là một xấp giấy.

Tôi không thổi chim.

Về tới nhà, đã gần nửa đêm, tôi thấy má còn thức, ngồi ở bàn ăn. Trước mặt má là tờ thông báo của trường về kỳ thi năng khiếu vẽ cho ngành kiến trúc, cái tờ tôi kẹp trong cuốn tập vẽ, bỏ quên trên bàn. Thi ở Sài Gòn. Hai ngày, đầu tháng Bảy. Lệ phí, tiền xe, tiền trọ.

Má nhìn tôi.

– Ba mày coi rồi. – Má nói.

– Ba nói sao?

Má gấp tờ giấy lại, đặt vào tay tôi.

– Ba mày không nói gì. – Má nói. – Ba mày đi ra sân, đứng nhìn cái xe tới giờ mới vô ngủ.

— Hết chương 8 —