Cái tù và còn treo

Chương 5: Cái tù và còn treo

Tệp số 22. Sáu giờ ba mươi sáng. Loa phát thanh thôn mới, nghe vọng xuống lòng hồ.

"…thực hiện chỉ đạo chống hạn, cứu lúa vụ hè thu cho các xã vùng hạ du, đầu mối hồ Khe Lim tiến hành xả nước qua cống lấy nước trong ba ngày, kể từ năm giờ sáng nay. Đề nghị bà con không xuống lòng hồ đánh bắt ở khu vực lòng sông cũ…"

Tới trưa, vũng nước xám phía tây đã rút thêm gần một mét. Từ hiên nhà Hạp nhìn xuống, mặt nước lùi lại như tấm vải bị ai kéo, để lộ ra một vạt đất cong cong đen bóng theo khúc sông cũ. Và trên vạt đất ấy, rõ ràng, không cần lọc màu, không cần ống kính, là bảy cái nền nhà.

Hạp đứng nhìn rất lâu. Rồi cô đi ra sau nhà, vác ra bốn tấm ván tre dài, loại người đi bắt cá dùng để lót đường trên bùn.

– Muốn ra đó thì phải lót ván mà đi. – Cô nói. – Tui dẫn. Ban ngày tui đi được.

– Chị không sợ à? – Bờm hỏi.

– Sợ. – Hạp buộc lại tóc. – Mà cái máy bay của em nằm ngoài đó, mấy chục triệu bạc. Với lại… – Cô ngừng lại. – Với lại tui muốn coi.

Ông Cưởng không có nhà. Sáng sớm ông đã về thôn mới, nói đi lấy thuốc lưng.

Họ đi vòng bằng xe máy xuống bến tạm phía nam như đêm trước, rồi lội bộ dọc theo mép nước. Hạp đi đầu, đặt một tấm ván xuống bùn, bước lên, rồi quay lại nhận tấm ván tiếp theo từ tay Trưng, cứ thế mà tiến, như người ta lát một cây cầu trên đất. Đi chưa tới năm trăm mét mà mất gần một tiếng. Mặt trời đứng bóng, bùn bốc hơi tanh nồng, ruồi nhặng bâu đen trên mấy con cá chết mắc cạn. Thinh đi sau cùng, cần micro gác trên vai, nghe tiếng ván tre lún xuống bùn kêu bộp bộp như tiếng tim đập chậm.

Bãi Sậy rộng chừng bằng hai sân bóng. Bảy cái nền nhà nằm rải rác, không theo hàng lối nào, cái gần cái xa, đúng kiểu nhà người ta dựng tạm rồi ở mãi. Nền thấp, tường đắp bằng đất trộn rơm, chỉ còn trơ những gờ đất mủn. Riêng nền lớn nhất ở giữa thì khác: tường xây gạch, còn cao ngang gối, góc nhà có một cái giếng khơi thành gạch tròn, miệng giếng đầy bùn. Trong lòng nền nhà, giữa bốn bức tường gạch, là một đống ngói vỡ, ngói âm dương, phủ một lớp bùn và vỏ hến trắng.

– Nhà mụ Sậm. – Hạp nói. Cô không cần ai bảo.

Con flycam của Bờm nằm trên ngạch cửa của căn nhà ấy.

Nó nằm ngay ngắn, chính giữa bậc gạch, bốn cánh tay đã gập gọn vào thân, như lúc Bờm cất nó vào hộp. Lớp vỏ nhựa xám lấm tấm bùn nhưng không vỡ. Không có vết rơi, không có vết kéo lê trên bùn. Quanh ngạch cửa, mặt bùn mịn, phẳng, chỉ có một hàng dấu chân trần nhỏ, đi từ miệng giếng tới ngạch cửa, rồi đi ngược về miệng giếng.

Bờm đứng sững. Cậu không chạy lại nhặt máy như Thinh tưởng. Cậu đứng cách ngạch cửa ba bước, hai tay buông thõng.

– Em không gập cánh nó. – Cậu nói. – Lúc nó rơi cánh vẫn đang mở. Muốn gập phải bấm khóa từng cái.

Trưng là người nhặt nó lên. Anh tháo thẻ nhớ, đưa cho Bờm. Bờm cắm vào điện thoại bằng cái đầu đọc nhỏ cậu luôn mang theo, ngón tay vẫn chưa hết run.

Đoạn phim cuối cùng trong thẻ dài một phút bốn mươi giây. Mười giây đầu là cảnh bay thấp qua nền nhà, cái mặt dưới nước ngước lên. Rồi nhiễu, rồi đen. Rồi hình hiện lại, nhòe nhoẹt vì nước. Máy quay chúi lên trời, thấy bầu trời chiều xanh nhạt, mép khung hình đọng mấy giọt nước. Máy đang nổi trên mặt nước. Tiếng nước óc ách.

Rồi khung hình chuyển động. Không phải trôi. Mà được nhấc lên, đều đặn, chập chờn theo từng bước chân. Bầu trời lắc lư. Có tiếng nước nhỏ giọt từ đâu đó rơi lên ống kính. Và tiếng thở. Tiếng thở ngắn, hổn hển, của một đứa trẻ đang ôm một vật nặng so với sức mình. Một phút. Rồi khung hình ngừng lắc. Bầu trời đứng yên. Có tiếng sột soạt như ai đó lấy tay quệt bùn trên vỏ máy.

Rồi một giọng nói, sát micro tới mức méo tiếng, khẽ như hơi thở:

– Trả nè.

Đoạn phim hết.

Không ai nói gì trong một lúc lâu. Nghiên là người lên tiếng trước, và giọng chị lạ đi, không còn là giọng của người đạo diễn:

– Mình về thôi.

– Chưa. – Thinh nói.

Cô đã tháo tai nghe ra khỏi một bên tai, đầu nghiêng về phía đông, phía gò đình. Gió chiều bắt đầu thổi, từ phía tây lên, quét qua bãi bùn trống. Và trong gió có một tiếng rất mảnh, rất cao, như tiếng sáo thổi sai hơi. Nó ngân lên mỗi khi gió mạnh, rồi tắt khi gió lặng.

– Ở đình. – Cô nói. – Có cái gì ở đình đang kêu.

Họ quay về theo đường ván, lần này đi thẳng về phía gò đình. Mất thêm nửa tiếng. Khi họ leo lên được những bậc gạch thì gió đã mạnh, tiếng sáo mảnh ấy rõ hơn, và Thinh lần theo nó như lần theo một sợi chỉ. Không phải ở sân đình, nơi họ đã quay đi quay lại suốt mấy ngày. Mà ở phía sau, chỗ nền hậu cung, phần thấp hơn của gò mà mấy hôm trước còn ngập bùn. Một bức tường gạch đổ còn đứng được một khúc, cao ngang ngực. Trên bức tường có một cái móc sắt to bằng ngón tay cái, rỉ sét, cắm sâu vào gạch.

Trên cái móc treo một thứ mà ai nhìn qua cũng tưởng là một khúc cành cây khô. Cong, dài chừng nửa sải tay, bám đầy bùn và vỏ ốc nhỏ.

Gió thổi qua, nó kêu lên một tiếng sáo mảnh.

Trưng gỡ nó xuống. Anh dùng tay áo lau bùn ở một đầu. Lớp bùn bong ra, để lộ màu sừng đen bóng, những đường vân nâu chạy xoắn, và ở đầu nhỏ là một cái bịt đồng đã xanh ten. Anh lật nó lại, xoay trong tay, tìm một vết nứt.

Không có vết nứt nào.

– Ông từ bảo ông Cưởng nói cái cũ bị nứt, bỏ lại rồi. – Nghiên nói khẽ. – Nên ông mới mua cái mới.

– Nó không nứt. – Trưng nói.

Bờm cầm lấy cái tù và từ tay Trưng. Cậu nhìn nó, rồi nhìn Nghiên. Thinh biết cậu đang nghĩ gì, vì chính cô cũng nghĩ thế, và Nghiên cũng nghĩ thế: cảnh này. Cảnh người ta thổi lại cái tù và sau ba mươi mốt năm. Nghiên gật đầu rất khẽ. Trưng nâng máy quay.

Bờm đưa đầu bịt đồng lên môi.

– Đừng!

Tiếng hét từ phía dưới gò. Ông Cưởng đang leo lên bậc gạch, không có gậy, hai tay chống xuống bậc mà leo, quần ướt bùn tới đùi. Ông đã lội theo vệt ván của họ mà ra. Ông lao tới, nhanh hơn bất cứ ai có thể nghĩ một ông già bảy mươi đau lưng làm được, giật cái tù và khỏi tay Bờm. Cậu sinh viên lảo đảo lùi lại.

– Đừng thổi. – Ông thở dốc. – Đừng thổi cái ni. Nghe chưa.

Ông ôm cái tù và vào ngực, như ôm một đứa trẻ. Rồi ông ngồi phịch xuống bậc gạch, ngay trên nền hậu cung, hai vai rung lên. Hạp chạy tới quỳ bên ông.

– Ông. Ông làm răng rứa ông?

Ông Cưởng không trả lời cháu. Ông nhìn Nghiên, nhìn Trưng, nhìn cái máy quay vẫn đang đỏ đèn. Ông không bảo tắt máy. Có lẽ ông không còn sức để bảo.

– Bãi Sậy không có tên trong danh sách. – Ông nói. Giọng ông khàn, mất hết cái đều đặn của người đọc bài thuộc. – Không có hộ khẩu thì không có tên. Không có tên thì không có đền bù. Trên xã nói rứa. Tui đi xuống báo cho họ biết. Tui nói các người phải đi, đi trước Rằm tháng Chín. Sáu nhà đi. Nhà mụ Sậm không đi.

– Rồi sao ông? – Nghiên hỏi.

– Mụ nói mụ không có chỗ mô mà đi. Mụ nói mụ ở đây mười năm, con gái mụ đẻ thằng cháu ở đây. Mụ nói mụ chờ đền bù. – Ông lắc đầu. – Tui nói không có đền bù mô. Tui nói đi đi. Tui xuống ba lần. Lần cuối là đầu tháng Mười. Lần cuối… tui thấy nhà mụ đóng cửa. Tui nghĩ mụ đi rồi.

– Ông nghĩ? – Trưng hỏi. Giọng anh rất bình thản, và chính cái bình thản ấy làm Thinh lạnh người. – Ông không vào xem?

Ông Cưởng ngẩng lên nhìn Trưng. Một cái nhìn dài.

– Eng hỏi như người biết chuyện.

Trưng không đáp.

– Thằng Mọn. – Nghiên nói. – Ông có biết thằng Mọn không?

Ông Cưởng cúi đầu xuống cái tù và trong lòng. Ngón tay ông lần theo những đường vân xoắn trên sừng, chậm rãi, như người mù sờ lại một gương mặt quen.

– Nó hay đứng dưới chân cột ngó cái ni. – Ông nói rất khẽ. – Có bữa tui cho nó thổi thử. Nó thổi không ra tiếng, hai má phồng như con ếch, cả làng cười. Nó nói lớn lên nó làm ông từ để được thổi tù và.

Ông không nói thêm gì nữa. Hạp dìu ông đứng dậy. Ông không chịu buông cái tù và, nhưng tới chân gò, khi phải dùng hai tay bám ván, ông đưa nó cho Nghiên. Đưa mà không nhìn. Như người ta đưa một vật nóng.

Tối đó ông Cưởng ăn cháo rồi vào phòng nằm sớm. Hạp ngồi canh ngoài cửa phòng ông. Cô không hỏi đoàn thêm câu nào, không trách ai câu nào, nhưng Thinh thấy cô cứ cầm cái điện thoại lên, mở ra trang rao bán nhà, rồi tắt đi.

Cái tù và được bọc trong một cái túi vải bạt đựng chân máy quay, để trong phòng của Nghiên và Thinh, trên cái bàn gỗ cạnh cửa sổ. Nghiên muốn sáng mai quay cận nó dưới nắng sớm. Chị kéo khóa túi cẩn thận, rồi đặt cả cái máy tính lên trên cho chắc.

Thinh nằm nghe tiếng Nghiên trở mình. Mãi gần mười hai giờ cô mới ngủ.

Cô bị đánh thức không phải bởi tiếng động, mà bởi một luồng gió lạnh. Cửa sổ phòng mở toang. Cô nhớ rõ đã cài then trước khi ngủ. Rèm cửa bay phần phật. Ngoài kia trời tối đen, không trăng.

Cô bật đèn pin. Cái máy tính vẫn nằm trên bàn. Cái túi vải bạt vẫn nằm dưới máy tính. Khóa túi vẫn kéo kín.

Thinh nhấc cái túi lên. Nó nhẹ bẫng.

Cô kéo khóa. Bên trong trống không. Không có cái tù và nào. Chỉ có mấy vệt bùn ướt ở đáy túi, và mùi rong.

Rồi từ phía tây, từ lòng hồ, tiếng tù và vang lên.

Không phải cái tiếng khàn đục, xa xôi của hôm đầu. Lần này nó rõ, tròn, vang, như người thổi đang đứng giữa bãi bùn mà thổi, và tiếng của nó dội vào sườn đồi rồi dội lại. Một hồi dài. Ngừng. Một hồi dài nữa. Ngừng. Một hồi thứ ba, dài hơn hai hồi trước, kéo tới khi hết hơi.

Ba hồi.

Nghiên đã ngồi bật dậy trên giường. Ngoài hành lang có tiếng chân chạy, tiếng Bờm gọi, tiếng Trưng. Và ở dãy nhà sau, Thinh nghe một tiếng mà cả đời cô sẽ không quên được: tiếng một ông già bảy mươi tuổi khóc rống lên trong đêm, như một đứa trẻ.

— Hết chương 5 —