Còn bốn ngày: Cuộc họp ở nhà văn hóa cũ

Chương 7: Còn bốn ngày: Cuộc họp ở nhà văn hóa cũ

Nhà chú Biền ở xóm Chùa, cuối một cái ngõ hẹp lát gạch nghiêng, hai bên là hai hàng rào dâm bụt đỏ rực. Sáng hôm ấy, còn bốn ngày, tớ đứng trước cổng nhà chú, ôm trong tay con lợn đất.

Con lợn đất màu hồng, vẽ hai cái tai xanh, to bằng quả bưởi. Tớ nuôi nó từ Tết. Tiền mừng tuổi, tiền bà cho đi chợ thừa, tiền bán ve sầu lột cho ông lang đầu làng. Tớ không biết trong bụng nó có bao nhiêu, nhưng lắc lên thì kêu xủng xoẻng, nghe nặng lắm.

Khuyên đứng bên cạnh. Chõe đứng sau. Chõe đã thề là sáng nay sẽ không nói câu nào, vì tớ sợ nó nói hỏng việc.

Anh Toòng đang ngồi giữa sân, trước mặt là cái xe đạp cũ của anh, lật ngửa, bánh xe chổng lên trời. Cái khung xe gãy ngang ở chỗ gần cổ, anh đang lấy dây thép quấn vòng quanh chỗ gãy, quấn chặt, lấy kìm vặn. Nhìn là biết quấn kiểu ấy thì đi được mấy hôm lại gãy.

Anh thấy bọn tớ, không đứng dậy, chỉ ngẩng lên.

– Gì?

Tớ hít vào một hơi, rồi nói hết một mạch. Tớ kể cái xà nứt, kể năm ngày, kể chuyện cái chòi, kể chuyện chú Biền bảo chỉ có anh mới thò tay vào được cái lỗ thông hơi. Tớ nói anh đóng giúp bọn em cái chòi, anh lấy giúp bọn em bốn con cú con xuống, bỏ vào chòi. Tớ nói xong thì chìa con lợn đất ra.

– Em trả công. Em có tiền.

Anh Toòng nhìn con lợn đất. Rồi anh bật cười. Không phải cười chế giễu. Anh cười như người ta cười khi thấy một con chó con đứng sủa một con trâu.

– Trong ấy được bao nhiêu?

– Em không biết. Nhiều lắm.

– Lắc anh nghe.

Tớ lắc. Xủng xoẻng.

– Chừng tám chục, chín chục nghìn. – Anh Toòng nói. – Tiền xu nhiều, tiền giấy ít.

Tớ đỏ mặt. Anh Toòng cúi xuống, quấn tiếp sợi dây thép quanh khung xe.

– Cất đi. – Anh nói. – Một con cú con ở trên phố người ta trả bốn trăm nghìn. Bốn con là một triệu sáu. Một triệu sáu là đủ mua cái xe đạp cũ, khung sắt, đi được hết ba năm cấp ba.

Tớ đứng im. Tớ không biết nói gì. Một triệu sáu. Tớ chưa bao giờ cầm một triệu sáu.

Khuyên bước lên.

– Thế anh Toòng có biết đóng chòi cú không?

Anh Toòng ngẩng lên, cau mày.

– Biết thì sao?

– Em hỏi thôi. – Khuyên nói. – Em đọc sách thấy cái chòi phải cao sáu mươi phân, sâu bốn mươi phân, cửa tròn mười lăm phân. Phải có mái dốc cho nước mưa chảy, phải đục lỗ thoát nước dưới đáy. Em nghĩ khó lắm, chắc chẳng ai ở làng mình đóng được.

Anh Toòng nhìn Khuyên. Tớ thấy hai cái lông mày anh nhích lên một tí.

– Thế mà khó. – Anh nói. – Anh đóng chuồng bồ câu cho bác Sứ còn khó hơn thế.

– Thế à. – Khuyên nói, giọng bình thường như không. – Chắc chuồng bồ câu khác chòi cú.

Anh Toòng không trả lời. Anh cúi xuống cái xe đạp. Nhưng tớ thấy anh không quấn dây thép nữa. Anh cầm cái kìm, ngồi im.

Bọn tớ về. Đi tới đầu ngõ, Chõe phá lời thề.

– Chị Khuyên ơi, chị lừa anh ấy à?

– Không lừa. – Khuyên nói. – Chòi cú đúng là thế thật mà.

Trên đường về, bọn tớ đi vòng qua nhà kho. Thợ đã tới từ sáng sớm. Hai cây cột gỗ to được dựng thẳng đứng trong kho, đầu cột chống lấy cây xà nóc, chân cột kê trên mấy hòn đá tảng. Ở đầu hồi bên kia, xa cái lỗ thông hơi nhất, mấy chú thợ đã leo lên mái. Các chú gỡ từng viên ngói, chuyền tay nhau xuống, xếp thành từng chồng ngay ngắn dưới sân gạch. Một khoảng mái đã trơ ra mấy cây rui mè, nắng rọi xuyên qua, trông như bộ xương sườn của một con cá khổng lồ.

Tớ đứng dưới gốc xoan, nghe tiếng ngói va nhau lách cách, tiếng các chú gọi nhau, và tớ lo. Ban ngày cú ngủ. Ồn thế này thì ngủ sao được.

Chú Biền đang đứng dưới sân chỉ huy. Chú thấy bọn tớ, đi lại.

– Chú dặn anh em rồi. – Chú nói, chẳng đợi tớ hỏi. – Làm từ đầu bên kia, làm khẽ thôi, không ai được gõ búa ầm ầm, không ai được leo sang đầu hồi bên này. Hai hôm đầu chỉ gỡ ngói, chưa đụng tới rui mè. – Chú hất hàm về phía cái lỗ thông hơi. – Nhà nó ở bên này thì mình để bên này lại sau cùng.

Tớ ngước nhìn chú Biền. Tớ không ngờ chú to khỏe thế, mặt dữ thế, mà lại nghĩ tới cả chuyện ấy.

– Cảm ơn chú.

– Cảm ơn cái gì. – Chú Biền gãi gáy. – Thợ xây thì phải biết nhà nào có người ở chứ.

Buổi trưa, cái loa đầu ngõ rè rè. Lần này không phải giọng ông Hàm sang sảng như mọi khi. Giọng ông nghe gấp gáp hơn.

– A lô, a lô. Mời đại diện các hộ thôn Đồng Vọng bảy giờ tối nay họp tại nhà văn hóa cũ, bàn về việc tháo dỡ nhà kho hợp tác và việc diệt chuột. Đề nghị bà con đi họp đầy đủ.

Đấy là lúc thằng Chõe làm cái việc mà về sau ai trong làng cũng nhớ.

Chõe không đợi ai bảo. Chõe chạy. Chạy từ xóm Chùa sang xóm Đình, từ xóm Đình xuống xóm Dưới. Nhà nào nó cũng ghé, cổng nào nó cũng gào vào. Nó gào đúng cái giọng nó gào "nhà kho có ma" hôm trước, chỉ có cái tin là khác:

– Bà ơi! Tối nay họp! Nhà kho có cú! Cú lợn! Cú ăn hàng nghìn con chuột một năm! Bảy mươi tư cái sọ chuột! Chú khuyến nông đếm rồi! Bà đi họp đi bà!

Nó chạy tới nỗi đứt quai dép, phải xách dép chạy chân đất. Tới chiều, cả làng Đồng Vọng ai cũng biết trong nhà kho có cú, và ai cũng biết con số bảy mươi tư, có người còn nghe thành bảy trăm bốn mươi.

Bảy giờ tối, nhà văn hóa cũ chật kín. Người ngồi trên ghế, người ngồi trên chiếu, người đứng ngoài cửa sổ thò đầu vào. Không chỉ đại diện các hộ. Có cả các bà, các cụ, có cả trẻ con, có cả thằng Hĩm với mấy đứa hôm trước nhặt đá đòi ném ma. Chõe ngồi hàng đầu, tay ôm cái lọ thủy tinh đựng bảy mươi tư cái sọ chuột, ôm như ôm báu vật.

Ông Hàm đứng lên, hắng giọng. Ông nói về cái xà nứt. Ông nói chuyện phải dỡ mái sớm. Ông nói về chuột phá lúa. Rồi ông mời chú Quang nói về con cú.

Chú Quang nói. Chú nói chậm, dễ hiểu, chú giơ cái lọ thủy tinh lên cho mọi người xem. Chú nói về bả chuột, về con chuột trúng bả chạy loạng choạng, về con cú ăn phải. Chú nói ở trong Nam người ta dựng chòi cho cú.

Rồi bà Lụa đầu ngõ đứng dậy. Bà Lụa là người hôm trước bảo nhà kho có ma.

– Cú thì cú. – Bà Lụa nói. – Nhưng các cụ ngày xưa dặn, cú kêu đêm là gở. Bây giờ còn đem nó về dựng chòi ngay giữa làng thì tôi không yên tâm.

Có mấy người gật gù. Có mấy người xì xào. Tớ thấy tim mình đập thình thịch.

Bà nội tớ đứng dậy. Bà đứng chậm, chống tay lên đầu gối. Cả nhà văn hóa im lặng, vì bà nội tớ là một trong mấy người già nhất làng.

– Chị Lụa nói phải. – Bà nói, giọng nhỏ nhưng ai cũng nghe rõ. – Các cụ ngày xưa sợ tiếng cú. Tôi hồi con gái cũng sợ. Nhưng mà chị Lụa còn nhớ cụ Khoát thủ kho không?

Bà Lụa ngẩn ra một lúc. Rồi bà gật đầu.

– Nhớ chứ.

– Ngày ấy cụ Khoát nuôi cú trên sàn gác cái kho ấy, cấm không ai trèo lên. Cụ bảo kho có cú thì thóc không hao. Chị với tôi gánh thóc vào kho ấy mấy mùa, có thấy bao thóc nào bị chuột khoét không?

Bà Lụa im. Rồi một cụ ông ngồi ở góc, cụ Tạo, cụ chống gậy, cụ gật gù:

– Phải. Phải đấy. Cái kho Đồng Vọng ngày ấy thóc tốt nhất xã. Cả xã ai cũng biết.

Rồi một bà khác nói. Rồi một ông khác nói. Người này nhớ ra chuyện này, người kia nhớ ra chuyện kia. Cả nhà văn hóa rì rầm như một cái chợ, mà cái chợ ấy toàn những người già kể chuyện ngày xưa.

Ông Hàm gõ gõ cái bút lên bàn.

– Thế này. – Ông nói. – Bả chuột thì từ bờ ao trở ra, quanh khu nhà kho, quanh sân chơi sau này, không rải. Khu ấy thì thôn mua lồng bẫy về đặt. Còn cái chòi cho cú, thì cái cây xoan to cạnh nhà kho, sau này nằm ở góc sân chơi, giữ lại, không chặt. Treo chòi lên cây xoan ấy. Gỗ làm chòi thì lấy gỗ cũ dỡ ở nhà kho ra. – Ông dừng lại. – Còn ai đóng chòi, ai chuyển cú con, thì ông Biền nói.

Chú Biền ngồi ở hàng ghế sau, đứng dậy.

– Tôi thì tay to, đóng thô. Chòi cú phải đóng khéo. Thò tay vào cái lỗ thông hơi lấy cú con ra thì phải người nhẹ, tay dài. – Chú dừng lại, ngoái nhìn ra phía cửa. – Thằng Toòng làm được. Nhưng mà nó là thợ phụ, làm thì thôn phải trả công nó.

Cả nhà văn hóa quay ra cửa. Anh Toòng đứng ở đấy, dựa lưng vào khung cửa, hai tay khoanh trước ngực. Chẳng ai biết anh đến từ lúc nào.

– Năm ngày dỡ kho, thôn thuê nó làm thợ phụ cho ông Biền, trả công như thợ phụ. – Ông Hàm nói. – Toòng, cháu làm không?

Anh Toòng nhìn ông Hàm. Rồi anh nhìn sang hàng đầu, nhìn thằng Chõe với cái lọ sọ chuột, nhìn Khuyên với cuốn sách tranh, nhìn tớ. Anh nhìn tớ lâu nhất.

– Công dỡ kho thì cháu lấy. – Anh nói. – Công đóng chòi thì cháu không lấy.

Cả nhà văn hóa im phăng phắc. Rồi bà nội tớ vỗ tay. Rồi bà Lụa cũng vỗ tay. Rồi cả nhà văn hóa vỗ tay rào rào như mưa rào trên mái tôn.

Anh Toòng không cười. Anh quay sang chú Biền:

– Đóng chòi mất hai ngày. Cháu phải làm từ sáng mai.

Chú Biền gật đầu. Rồi chú nói thêm một câu, nhỏ thôi, nhưng hàng đầu nghe rõ:

– Hai ngày thì được. Mà đài vừa báo, tối ngày kia có dông to.

— Hết chương 7 —