Còn mười hai ngày: Cái gương trên đầu sào

Chương 3: Còn mười hai ngày: Cái gương trên đầu sào

– Anh không được bắt! – Tớ nói, to hơn tớ định.

Anh Toòng nhìn tớ. Anh không cáu. Anh chỉ nhìn, cái nhìn của một người lớn hơn bốn tuổi, cao hơn một cái đầu, và đã nghe con nít nói "không được" cả nghìn lần.

– Sao không được?

– Vì... – Tớ ấp úng. – Vì nó là của nhà kho.

– Nhà kho mười ba ngày nữa dỡ rồi. – Anh Toòng nói. – Dỡ xong thì cú cũng bay đi đâu đó. Hoặc chết. Thà bán còn hơn.

Tớ nóng mặt. Tớ bước lên một bước, hai tay nắm chặt. Tớ không định đánh nhau, nhưng tớ không biết làm gì khác với hai bàn tay. Anh Toòng đứng yên, không lùi, cũng không giơ tay lên.

Khuyên chen vào giữa. Khuyên bé tí, đứng chưa tới vai anh Toòng, cặp kính trễ xuống mũi. Khuyên đẩy kính lên, nói một mạch:

– Cú con không ăn cơm, không ăn cám. Nó chỉ ăn chuột sống, cả con, mỗi đêm mấy con. Người mua về nuôi trong lồng không có chuột cho nó ăn đâu. Nó sẽ đói. Với lại cú lợn không thích bị nhốt. Nó sợ ánh sáng ban ngày, nó sợ tiếng ồn. Mua về chơi được mấy hôm là nó chết.

Anh Toòng nhìn Khuyên. Lần đầu tiên, anh có vẻ hơi ngạc nhiên.

– Em biết à?

– Sách bảo thế.

Anh Toòng im một lúc. Rồi anh nhún vai.

– Người ta mua về làm gì là việc của người ta.

Nhưng anh nói câu ấy không chắc lắm. Anh cúi nhìn cái vợt trong tay, rồi nhìn cái lỗ thông hơi, rồi nhìn cái thang tre gãy trong nhà kho qua khe cửa sổ.

– Mà giờ cũng chả lên được. – Anh nói, như nói với chính mình. – Thang gãy, sàn gác mục, đứng lên là sụt. Lỗ thông hơi thì cao quá, cái vợt này không tới. Phải mượn cái thang nhôm của chú Biền.

Anh quay đi, vác cái vợt lên vai, cái bao tải kẹp dưới nách. Đi được mấy bước, anh ngoảnh lại:

– Xe đạp của anh gãy khung từ Tết. Tháng Chín này anh lên cấp ba, trường cách nhà bảy cây số. Đi bộ hết một tiếng rưỡi.

Rồi anh đi thẳng.

Tớ đứng nhìn theo cái lưng gầy nhẳng của anh Toòng. Tớ hết giận. Tớ chẳng biết tớ đang thấy gì nữa.

– Phải nhìn thấy chúng nó. – Khuyên nói. – Phải biết có mấy con, to hay bé, đã biết bay chưa.

– Nhìn bằng cách nào? Thang gãy rồi.

Khuyên không trả lời. Khuyên nhìn cái lỗ thông hơi, nhìn rất lâu, mắt nheo nheo sau cặp kính. Rồi Khuyên quay sang tớ:

– Nhà bà có gương không?

Hôm sau, còn mười hai ngày, ba đứa làm một cái máy nhìn trộm.

Ý là của Khuyên. Khuyên bảo trong sách có cái kính tiềm vọng của tàu ngầm, người ở dưới nước nhìn được lên trên nhờ một cái gương đặt nghiêng. Mình không có tàu ngầm, nhưng mình có cái gương. Gắn cái gương lên đầu một cây sào, giơ lên ngang cái lỗ thông hơi, nghiêng cho đúng, thì người đứng dưới đất nhìn lên cái gương sẽ thấy được bên trong.

Cái gương là gương của bà nội. Một cái gương tròn, to bằng cái đĩa, viền nhựa đỏ, có cán cầm, bà dùng để chải đầu mỗi sáng. Tớ xin, bà nhìn tớ một lúc rồi bảo: "Làm vỡ thì đền bà cái khác." Tớ gật đầu, không nghĩ ngợi gì.

Lúc đưa gương, bà còn kể một chuyện mà tớ chưa nghe bao giờ. Ngày bà mười lăm tuổi, bà đi làm công điểm cho hợp tác, ngày nào cũng gánh thóc về kho. Hồi ấy trong kho có một đôi cú lợn, năm nào cũng đẻ, năm nào cũng nuôi một lứa con trên sàn gác. Ông thủ kho ngày ấy là cụ Khoát, cụ cấm tiệt không ai được trèo lên quấy. Ai hỏi, cụ bảo: "Kho có cú thì thóc không hao." Cả hợp tác ai cũng biết thóc trong kho Đồng Vọng ít bị chuột khoét nhất xã.

– Thế sau con cú đi đâu hả bà? – Tớ hỏi.

– Thì kho bỏ không, chẳng còn thóc, chuột cũng bỏ đi. Chuột đi thì cú đi. – Bà nói. – Bây giờ nó về, là vì ngoài đồng chuột lại nhiều. Năm nay chuột cắn lúa chiêm mất của nhà mình hai sào đấy.

Tớ cầm cái gương, nghĩ mãi về câu "kho có cú thì thóc không hao".

Làm cái máy nhìn trộm không dễ như Khuyên tả. Lần thử đầu tiên, bọn tớ tập trên cái mái chuồng gà nhà bà, để xem có nhìn được ổ trứng của con gà mái hoa không. Tớ buộc gương nghiêng quá, Khuyên nhìn lên chỉ thấy một mảng trời xanh với một đám mây. Lần thứ hai, buộc ít nghiêng quá, Khuyên chỉ thấy cái mặt mình phản chiếu ngược lại. Lần thứ ba, sợi dây chun tuột, cái gương quay tròn như cái chong chóng, suýt nữa rơi xuống đầu thằng Chõe. Phải tới lần thứ năm, khi tớ lấy thêm một mẩu gỗ chêm vào sau cán gương, buộc bằng hai lần dây chun, Khuyên mới reo lên: "Thấy rồi! Có ba quả trứng!" Con gà mái hoa trong chuồng kêu cục tác ầm ĩ, chắc nó tức lắm.

Chõe thì đòi giữ gốc sào vì nó bảo nó khỏe nhất. Giữ được hai phút thì nó kêu mỏi tay. Tớ phải dạy nó tì gốc sào xuống đất, chống vào mũi chân, thì mới đỡ nặng.

Cây sào là cây sào tre phơi quần áo nhà thằng Chõe, dài chừng năm mét. Tớ lấy dây chun buộc cái cán gương vào đầu sào, buộc nghiêng nghiêng. Chõe giữ gốc sào. Tớ đỡ giữa. Khuyên đứng dưới, ngửa cổ nhìn lên cái gương, chỉ huy: "Lên tí nữa. Sang trái. Nghiêng vào trong. Rồi! Rồi!"

Bọn tớ làm lúc chạng vạng, vì Khuyên bảo cú ngủ ban ngày, gần tối mới dậy. Lúc ấy trời chuyển tím, ánh sáng còn đủ để nhìn mà chưa tối hẳn. Tớ cầm sẵn cái đèn pin đỏ trong túi.

Cái gương lên tới ngang lỗ thông hơi. Khuyên ngửa cổ nhìn, im lặng. Lâu lắm.

– Có không? – Chõe hỏi, giọng run vì phải giữ sào nặng. – Có không chị?

– Bật đèn lên. – Khuyên nói nhỏ. – Chiếu vào cái gương.

Tớ bật cái đèn pin đỏ, chĩa lên cái gương. Ánh đỏ hắt vào gương, gương hắt vào cái lỗ thông hơi. Khuyên nhìn. Rồi Khuyên đổi chỗ cho tớ, giữ lấy khúc giữa sào, đẩy tớ ra chỗ đứng.

Tớ ngửa cổ lên nhìn cái gương.

Trong cái gương tròn bằng cái đĩa, dưới ánh đèn đỏ lờ mờ, có bốn cục bông.

Bốn cục bông trắng, xếp cạnh nhau trên một lớp gì đó xam xám, lổn nhổn. Cục to nhất to bằng con gà giò, lông đã lốm đốm vàng nâu ở hai bên cánh, cái mặt trắng đã ra hình trái tim. Cục nhỏ nhất bé bằng nắm tay, toàn lông tơ, cái đầu to hơn cái mình, cái mỏ cong cong như cái móc áo bé xíu. Hai cục ở giữa thì một to một vừa. Cả bốn đứa đang ngồi chụm vào nhau, ngoẹo đầu bên này rồi ngoẹo đầu bên kia, mắt lim dim, miệng khè khè.

Tớ nhìn mà không thở được. Chúng nó xấu thật. Xấu đến mức đáng yêu. Như bốn ông cụ bé tí mặc áo bông, ngồi họp chợ.

– Bốn con. – Tớ thì thào. – To nhỏ khác nhau.

– Vì chúng nó nở cách nhau mấy hôm. – Khuyên thì thầm lại. – Cú mẹ đẻ quả trứng thứ nhất, mấy hôm sau mới đẻ quả thứ hai. Nên đứa nở trước to hơn.

Chõe năn nỉ mãi, tớ phải đổi cho nó giữ chỗ nhìn. Chõe ngửa cổ lên, há mồm, và lần đầu tiên trong đời tớ thấy thằng Chõe không nói được câu nào. Nó cứ há mồm ra như thế mà nhìn. Rồi nó thì thầm:

– Con to nhất tên là Bông. Con nhỏ nhất tên là Nếp. Hai con giữa là Gòn với Bột.

– Ai cho mày đặt tên? – Tớ hỏi.

– Em thấy trước mà.

Tớ định cãi, nhưng nghĩ lại, mấy cái tên ấy cũng hợp.

Đúng lúc ấy, con Bông đứng dậy. Nó giang hai cái cánh ra, hai cái cánh còn lởm chởm lông tơ lẫn lông thật, vỗ phành phạch, vỗ tới nỗi bụi bay mù cả cái gương. Vỗ một hồi thì nó mất thăng bằng, ngã chổng kềnh lên lưng con Gòn. Con Gòn khè lên một tiếng tức tối.

– Nó tập bay. – Khuyên nói.

– Thế sắp bay được rồi à?

Khuyên lắc đầu, mắt vẫn dán vào cái gương.

– Sách bảo cú con phải hai tháng mới bay được. Con Bông này trông mới được hơn một tháng. Con Nếp thì còn bé lắm. Ít nhất cũng phải một tháng nữa, cả bốn đứa mới bay được.

Một tháng. Tớ nhẩm trong đầu. Còn mười hai ngày nữa là người ta dỡ nhà kho.

Ba đứa còn đang thay nhau ngước nhìn thì Khuyên níu lấy vai tớ. Khuyên không nói gì, chỉ chỉ tay ra phía sau lưng bọn tớ, phía mặt ao.

Một cái bóng trắng đang bay tới. Nó bay sát mặt nước, im lặng như không có thật, hai chân quắp một con chuột cống to tướng. Nó bay thẳng về phía cái lỗ thông hơi, về phía cái cây sào với cái gương đang chắn ngay cửa nhà nó.

Nó nhìn thấy cái gương.

Nó dừng lại giữa không trung, xòe rộng đôi cánh trắng như một cái quạt, rồi kêu một tiếng.

Khèèèèèèèèèc!

Ở gần thế, tiếng kêu ấy không còn giống tiếng xé vải nữa. Nó giống như có ai cầm cái cưa sắt cưa vào ngay trong lỗ tai mình. Thằng Chõe thét lên. Tay nó buông cây sào. Cây sào chao đi, tớ không giữ kịp, nó đổ xiên xuống, đầu sào đập vào mép tường gạch.

Choang.

Cái gương của bà nội vỡ tan. Mảnh gương bắn ra lấp lánh dưới ánh chạng vạng, rơi lả tả xuống đám cỏ gà dưới chân tường.

Con cú mẹ vụt lên cao, cao hơn cả bụi tre. Con chuột cống rơi khỏi chân nó, rơi bịch xuống bờ ao. Nó lượn một vòng trên đầu bọn tớ, kêu thêm một tiếng nữa, rồi bay thẳng về phía cánh đồng, mất hút trong bóng tối.

Bốn cái miệng trong lỗ thông hơi khè khè dồn dập, như gọi.

Ba đứa đứng chết lặng. Chõe khóc ầm lên. Tớ nhìn cái cán gương nhựa đỏ trơ trọi trên đầu cây sào, rồi nhìn về phía cánh đồng tối thui.

– Nó có quay lại không? – Tớ hỏi.

Khuyên không trả lời ngay. Khuyên nhìn theo hướng con cú mẹ bay đi. Rồi Khuyên nói, rất nhỏ:

– Sách bảo... nếu cú mẹ bị làm sợ quá, nó có thể bỏ tổ.

— Hết chương 3 —