Còn mười một ngày: Đêm canh đầu tiên

Chương 4: Còn mười một ngày: Đêm canh đầu tiên

Bà nội không mắng. Đấy là cái làm tớ khó chịu nhất.

Tớ mang cái cán gương nhựa đỏ về, đặt lên bàn, đứng cúi gằm mặt. Chõe đứng nấp sau lưng tớ, mũi còn sụt sịt. Khuyên đứng bên cạnh, hai tay vặn vặn vạt áo. Tớ kể hết. Kể cái sào, kể con cú mẹ, kể tiếng choang. Kể xong tớ đứng chờ bà mắng.

Bà nhìn cái cán gương trơ trọi một lúc. Rồi bà đứng dậy, lấy cái chổi với cái hót rác, cầm cái đèn bão, đi ra bờ ao, quét từng mảnh gương vỡ trong đám cỏ gà. Bà quét rất lâu, rất kỹ, soi đèn từng chỗ một. Ba đứa đứng xung quanh soi đèn pin cho bà, không đứa nào dám nói.

Quét xong, bà đổ mảnh gương vào cái bao tải, buộc miệng lại.

– Để thế này, mai bà đem đi chôn. – Bà nói. – Để mảnh gương ngoài cỏ, trâu bò giẫm vào thì đứt chân. Trẻ con đi chân đất thì đứt chân.

Bà xách cái bao tải vào nhà. Đi tới bậc thềm, bà dừng lại, ngoảnh ra nhìn cái lỗ thông hơi đen ngòm bên kia ao. Bốn cái miệng trong ấy vẫn khè khè.

– Mai bà ra chợ phiên mua cái gương khác. – Bà nói. – Còn bây giờ thì vào rửa chân đi ngủ.

Bọn tớ không đi ngủ. Ba đứa ngồi trên bậc thềm, nhìn sang nhà kho. Chõe ngồi được một lúc thì mẹ nó gọi về. Còn lại tớ với Khuyên. Khuyên ôm hai đầu gối, ngồi sát vào tớ, vì ngoài trời tối quá. Nhưng Khuyên không vào nhà.

Tới mười giờ, cái bóng trắng vẫn không quay lại. Bốn cái miệng trong lỗ thông hơi kêu mỗi lúc một to, một gấp, rồi lại khàn đi, nhỏ dần. Bà nội ra tận hiên, kéo hai đứa vào, bắt nằm trong màn.

Đêm ấy tớ nằm nghe tiếng khè khè mãi, cho tới khi ngủ thiếp đi lúc nào không biết.

Sáng hôm sau, còn mười một ngày, tớ chạy ra nhà kho từ lúc sương còn đọng trên ngọn cỏ. Con chuột cống hôm qua vẫn nằm nguyên chỗ cũ trên bờ ao, cứng đơ, kiến bâu đầy. Con cú mẹ đã không quay lại nhặt nó. Tiếng khè khè trên sàn gác vẫn còn, nhưng thưa thớt, yếu ớt.

Tớ ngồi bệt xuống bờ ao. Tớ thấy trong ngực như có ai đặt một hòn gạch.

Cả buổi sáng ấy, ba đứa làm đủ mọi việc để không phải nghĩ. Khuyên ngồi lật đi lật lại cuốn sách tranh, đọc cái trang về cú lợn tới mức thuộc lòng. Chõe đi lùa vịt hộ mẹ, lùa nhầm con vịt nhà bác Sứ về chuồng nhà mình. Tớ ra chợ phiên với bà, xách giỏ cho bà mua cái gương mới. Bà chọn cái gương tròn viền nhựa xanh, rẻ hơn cái cũ năm nghìn. Bà soi thử, vuốt tóc, gật gù: "Cái này soi còn rõ hơn."

Buổi chiều, Khuyên nói ra cái điều mà Khuyên đã giữ trong bụng từ sáng.

– Có khi nó chỉ sợ quá thôi. Sách bảo nếu tổ không bị phá, không ai sờ vào trứng hay vào con, thì cú mẹ thường quay về. Nhưng phải để nó yên. Không được làm gì nữa. Không sào, không gương, không ai đến gần.

– Thế mình làm gì?

– Mình ngồi canh. Ở xa. Ở đây.

Khuyên chỉ cái hiên nhà bà. Từ hiên nhìn qua ao, qua hai thửa ruộng, là thấy cái đầu hồi nhà kho với cái lỗ thông hơi. Xa gần trăm bước. Đủ xa để con cú không thấy mình. Đủ gần để mình thấy con cú.

Bà nội nghe hai đứa xin ngồi canh tới mười giờ đêm. Bà không nói gì, chỉ lấy hai cái chiếu cói trải ra hiên, đặt thêm một đĩa ổi với một ấm nước vối. Rồi bà ra ngồi cùng, cái khay trầu đặt trên đùi. Chõe trốn mẹ sang lúc tám giờ, mang theo một túi bỏng ngô.

Đêm ấy làng Đồng Vọng có trăng. Trăng non, cong như cái lưỡi liềm, treo lơ lửng trên ngọn tre. Ruộng mạ mới cấy xanh mờ dưới ánh trăng. Ếch nhái kêu ộp oạp. Một con dế mèn đâu đó dưới chân thềm cứ rỉ rả, rỉ rả.

Ba đứa ngồi im, nhìn sang nhà kho. Tớ cầm cái đèn pin đỏ, không bật.

– Đèn của mày đỏ thế mà hóa ra hay. – Bà nội tự nhiên nói.

– Hay gì đâu bà. Nó tối hù.

– Thì tối hù mới hay. – Bà nhai trầu bỏm bẻm. – Ngày xưa bà đi soi ếch, ông nội mày dạy bà lấy cái giấy đỏ trùm lên đèn. Bảo con ếch, con chim, nó không thấy ánh đỏ rõ như mình tưởng. Soi đèn trắng thì nó chạy, soi đèn đỏ thì nó cứ ngồi im ngơ ngác.

Khuyên quay phắt sang bà:

– Thật hả bà?

– Thì bà soi ếch cả đời, bà biết.

Khuyên nhìn cái đèn pin trong tay tớ, mắt sáng lên. Tớ nhớ lại cái lúc chiều qua, khi tớ chĩa ánh đỏ vào cái gương, bốn con cú con vẫn ngồi lim dim, không hề giật mình. Con cú mẹ sợ cái sào, sợ cái gương chắn cửa, chứ không phải sợ ánh đèn.

Chín giờ. Chín giờ mười lăm. Chín giờ rưỡi. Chõe ăn hết túi bỏng ngô, ngủ gà ngủ gật trên chiếu. Bà nội têm xong miếng trầu thứ ba.

Rồi Khuyên níu chặt lấy cổ tay tớ.

Một cái bóng trắng vừa lướt tới từ phía cánh đồng. Nó bay thấp, sát ngọn lúa, nhẹ như một tờ giấy. Nó bay một vòng quanh nhà kho, một vòng thật rộng, như đang dò xem có gì lạ không. Rồi một vòng nữa, hẹp hơn. Rồi nó lao thẳng vào cái lỗ thông hơi, mất hút.

Ngay lập tức, trên sàn gác vang lên một tràng khè khè ầm ĩ, náo động, như bốn cái miệng cùng tranh nhau nói một lúc.

Khuyên thở hắt ra một hơi. Tớ thấy hai vai nó run lên. Rồi nó cười, cười không ra tiếng, cái cười lẫn với nước mắt. Chõe giật mình tỉnh dậy, ngơ ngác hỏi gì thế gì thế. Bà nội không nói gì, chỉ gật đầu một cái, chậm rãi, như thể bà biết từ đầu.

Tớ nằm ngửa ra chiếu, nhìn lên vầng trăng lưỡi liềm. Hòn gạch trong ngực tớ đã biến đâu mất.

Bà nội đang giục cả bọn vào ngủ thì tớ thấy một cái gì đó ở đầu bờ ao, phía sau nhà kho.

Một ánh đèn pin trắng. Ánh đèn ấy chập chờn, lúc bật lúc tắt, như người cầm nó không muốn ai thấy. Dưới ánh trăng, tớ nhìn ra một cái bóng người cao gầy đang vác một cái gì đó dài dài trên vai. Một cái thang. Cái thang nhôm của chú Biền.

– Anh Toòng. – Tớ nói.

Tớ không nghĩ. Tớ chỉ biết tớ đã đứng dậy, đã nhảy xuống sân, đã chạy. Tớ chạy xuyên qua sân, qua cái ngõ, xuống bờ ruộng. Bờ ruộng hẹp, trơn, tối. Tớ trượt chân một cái, một chân thụt xuống ruộng mạ, bùn ngập tới bắp chân. Tớ rút chân lên, chạy tiếp.

Sau lưng tớ có tiếng chân chạy theo. Tớ ngoái lại. Khuyên. Khuyên đang chạy trên bờ ruộng tối thui, tay cầm cái đèn pin đỏ tớ đánh rơi lúc đứng dậy, ánh đỏ nhảy nhót dưới chân. Khuyên sợ tối. Khuyên vẫn chạy.

Tớ tới chân tường nhà kho lúc anh Toòng vừa dựng xong cái thang vào đầu hồi, ngay dưới lỗ thông hơi. Anh đặt một chân lên bậc thang thứ nhất.

– Anh Toòng! – Tớ thở không ra hơi. – Anh đừng lên!

Anh Toòng quay lại. Ánh đèn pin trắng của anh rọi thẳng vào mặt tớ, chói lóa.

– Về đi Tõm.

– Hôm qua cú mẹ suýt bỏ tổ! Vì bọn em! Nó vừa mới quay về! Anh lên bây giờ là nó bỏ thật đấy!

Khuyên chạy tới, đứng sau tớ, thở hồng hộc. Cái đèn đỏ trong tay Khuyên run run.

– Anh tắt đèn đi. – Khuyên nói, giọng nhỏ mà rõ. – Đèn trắng làm cú mẹ sợ. Anh tắt đi.

Anh Toòng đứng im, một chân trên bậc thang. Trên đầu, trong lỗ thông hơi, tiếng khè khè đột ngột im bặt. Rồi một cái bóng trắng vọt ra khỏi lỗ thông hơi, vọt qua ngay trên đầu anh Toòng. Nó bay về phía bụi tre, đậu xuống một cành cao, quay mặt về phía ba người. Hai con mắt đen nhìn xuống. Không chớp.

Đúng lúc ấy, con chó nhà bác Sứ cạnh bờ ao sủa lên inh ỏi. Rồi con chó nhà thằng Hĩm sủa theo. Rồi cả xóm chó sủa. Đèn trong nhà bác Sứ bật sáng. Có tiếng bác Sứ quát:

– Đứa nào đấy? Đứa nào ngoài kho đấy?

Anh Toòng nhìn con cú trên cành tre. Nhìn tớ. Nhìn Khuyên với cái đèn đỏ run run. Rồi anh rút chân khỏi bậc thang, tắt đèn pin, gỡ cái thang ra khỏi tường, vác lên vai.

– Không phải vì chúng mày đâu. – Anh nói, rồi bước nhanh vào bóng tối, mất hút sau bụi chuối.

Tớ với Khuyên đứng đó, giữa tiếng chó sủa, cho tới khi con cú trắng trên cành tre lặng lẽ bay trở về cái lỗ thông hơi.

Lúc về, hai đứa đi chậm trên bờ ruộng. Một chân tớ đen sì bùn tới bắp chân, mỗi bước đi kêu bì bõm trong dép. Khuyên đi trước, cầm cái đèn đỏ soi đường. Đi được nửa bờ ruộng, Khuyên đứng lại, quay đầu nhìn quanh. Bốn phía tối om. Ruộng tối, tre tối, trời chỉ có cái lưỡi liềm trăng.

– Tõm. – Khuyên nói. – Lúc nãy em chạy trên bờ ruộng này đấy.

– Ừ.

– Một mình. Trong tối.

– Ừ. Chạy nhanh hơn cả anh.

Khuyên đứng im một lúc, như đang cố nhớ lại xem mình đã làm thế nào. Rồi Khuyên quay đi, bước tiếp, cái đèn đỏ lắc lư. Tớ thấy Khuyên đi thẳng lưng hơn lúc nãy.

Sáng hôm sau, sáu giờ, cái loa đầu ngõ lại rè rè. Giọng ông Hàm sang sảng:

– A lô, a lô. Thông báo với bà con thôn Đồng Vọng. Do chuột phá hoại lúa mùa nghiêm trọng, thôn tổ chức đợt diệt chuột tập trung. Ba ngày tới, đề nghị các hộ nhận bả chuột tại nhà văn hóa cũ, rải dọc bờ ruộng, bờ ao, khu vực nhà kho hợp tác...

Khuyên đang ngồi ăn cơm nắm, đánh rơi cả nắm cơm xuống chiếu.

– Bả chuột. – Khuyên thì thầm. Mặt Khuyên tái đi. – Con chuột ăn phải bả, nó chưa chết ngay đâu, nó còn chạy loạng choạng ngoài ruộng. Cú bắt nó, cú ăn. Rồi cú chết. Cú con ăn chuột cú mẹ mang về. Cú con cũng chết.

— Hết chương 4 —