Còn năm ngày: Cây xà nứt

Chương 6: Còn năm ngày: Cây xà nứt

Tớ đứng trước cửa nhà kho, tay ôm cái đĩa đầy sọ chuột, và tớ nghe thấy cái số mười ngày trong đầu tớ vỡ ra như cái gương của bà.

– Đổ á chú? – Tớ hỏi. – Đổ thật á?

Chú Biền không trả lời ngay. Chú lấy cái đèn pin to trong tay chú thợ phụ, rọi lên trần. Tớ nhìn theo. Qua cửa kho mở toang, tớ thấy cây xà nóc chạy dọc mái, to bằng cái cột đình, đen bóng vì khói bụi bao nhiêu năm. Và dọc thân cây xà là một vết nứt dài, chạy xiên từ gần đầu hồi bên này ra tới quá nửa, chỗ rộng nhất nhét lọt được cả ngón tay. Đúng cái vệt đen tớ thấy hôm trước qua khe cửa sổ. Hôm ấy thằng Chõe bảo con cú đi lại làm rơi bụi. Hôm ấy tớ bảo chắc thế.

– Cái mái ngói này nặng lắm. – Chú Biền nói. – Hàng nghìn viên ngói, cộng với mấy chục cây rui mè, đè hết lên cây xà ấy. Cây xà nứt thì nó võng xuống, ngói xô lệch, nước mưa ngấm vào gỗ, gỗ mục thêm. Một trận mưa to, gió to nữa thôi.

Chú không nói hết câu. Chú không cần nói hết.

Có tiếng xe máy phành phạch từ đầu đường. Ông Hàm trưởng thôn phóng tới, cái mũ bảo hiểm đội lệch, áo sơ mi còn chưa cài hết cúc. Theo sau ông là chú Quang khuyến nông, đạp cái xe đạp cũ, thở hổn hển, rồi Khuyên với thằng Chõe chạy bộ, đứa nào mặt cũng đỏ như gấc.

Ông Hàm dựng xe, đi thẳng vào cửa kho, nhìn lên cây xà. Ông nhìn lâu. Rồi ông quay ra, nói với chú Biền, giọng nhỏ hơn hẳn giọng ông nói trên loa:

– Ông Biền tính sao?

– Tôi không dám để thêm mười ngày đâu ông Hàm ạ. – Chú Biền nói. – Cuối tuần này đài báo có mưa dông. Mái mà đổ thì đổ vào trong, may còn không ai. Nhưng lỡ đổ lúc có đứa trẻ con nào chui vào nghịch... – Chú liếc sang tớ. – Tôi tính thế này: mai tôi cho anh em dựng hai cây cột chống đỡ lấy cây xà, rồi dỡ ngói từ đầu hồi bên kia trước, cho nhẹ mái. Năm ngày nữa thì dỡ xong cả cái mái. Còn tường thì để sau.

– Năm ngày. – Ông Hàm nhắc lại.

– Năm ngày. Không thể lâu hơn.

Năm ngày. Không phải mười ngày. Không phải một tháng như tớ định xin. Năm ngày.

Tớ đứng đó, cái đĩa sọ chuột trong tay nặng như cục đá. Tớ đã chạy suốt từ nhà văn hóa cũ tới đây, đã nghĩ sẵn trong đầu những câu sẽ nói với ông Hàm. Ông ơi, cú ăn hàng nghìn con chuột một năm, ông đừng dỡ kho, ông chờ thêm một tháng, cho cú con biết bay. Bây giờ những câu ấy chẳng còn để làm gì.

Ông Hàm thấy cái đĩa trong tay tớ. Ông nhíu mày.

– Cái gì đấy?

Tớ không nói được. Khuyên bước lên, cầm cái đĩa ra khỏi tay tớ, đưa cho ông Hàm. Chú Quang đứng bên cạnh, giải thích. Chú nói về bảy mươi tư cái sọ, nói về hàng nghìn con chuột một năm, nói về bả chuột với con cú. Ông Hàm cầm cái đĩa, soi lên trước ánh hoàng hôn, nheo mắt nhìn từng cái sọ một.

– Bảy mươi tư con thật à? – Ông hỏi.

– Trong ba mươi cục, ông ạ. – Chú Quang nói.

Ông Hàm im lặng một lúc lâu. Rồi ông trả cái đĩa cho Khuyên.

– Chuyện bả thì để tôi tính. – Ông nói. – Chuyện cái kho thì không tính được. Các cháu thấy rồi đấy. Cái xà nó thế kia. Tôi không thể để cái kho đứng chờ cú lớn. Mái mà sập thì cú con trên ấy cũng chết, mà lỡ có người ở dưới thì còn tệ hơn.

Không ai cãi được câu ấy. Tớ biết ông Hàm nói đúng. Đó là cái làm tớ khó chịu nhất.

Tớ quay lưng, đi thẳng ra bờ ao. Tớ không chạy, vì chạy thì người ta biết là mình sắp khóc. Tớ đi tới gốc tre già sát mép nước, chỗ ngày xưa tớ hay ngồi câu cá rô, ngồi phịch xuống. Mặt ao đỏ ối ánh hoàng hôn. Mấy con muỗi bay vo ve trên mặt nước. Bên kia, ông Hàm với chú Biền vẫn đứng nói chuyện, tay chỉ lên mái kho.

Một lúc sau, Khuyên tới, ngồi xuống bên cạnh. Khuyên không nói gì, chỉ ngồi. Cái đĩa sọ chuột Khuyên vẫn ôm trong lòng.

– Hôm trước anh thấy cái vết nứt. – Tớ nói. – Anh thấy rồi. Thằng Chõe bảo con cú làm rơi bụi, anh bảo chắc thế. Anh mà nói ra từ hôm ấy...

– Em cũng thấy. – Khuyên nói. – Em nhìn nó mãi. Em thấy nó lạ. Mà em không nói.

Hai đứa ngồi im. Trên đầu hồi nhà kho, một cái bóng trắng lặng lẽ trượt ra khỏi lỗ thông hơi, bay thấp qua mặt ao đỏ, đi săn bữa tối. Nó bay qua ngay trên đầu bọn tớ, im lặng như mọi lần.

– Mà nếu hôm ấy mình nói, – Khuyên nói tiếp, chậm rãi, – thì cái xà vẫn nứt. Người ta vẫn phải dỡ sớm. Chỉ là mình biết sớm hơn mấy hôm thôi.

Tớ nghĩ một lúc. Khuyên nói đúng. Nhưng nghe đúng mà vẫn không thấy đỡ hơn được bao nhiêu.

Tối hôm ấy tớ không ăn được cơm. Bà nội nấu canh cua rau đay với cà muối, món tớ thích nhất, tớ ăn được hai miếng rồi đặt bát xuống. Khuyên cũng không ăn. Khuyên ngồi lật cuốn sách tranh, lật đi lật lại, như thể trong đó sẽ hiện ra một trang mới chưa ai đọc. Chõe sang, ngồi ở bậc cửa, không nói câu nào. Chõe mà không nói câu nào thì có nghĩa là chuyện to lắm.

Ngoài kia, bên kia ao, nhà kho đen sẫm dưới trời tối. Cái lỗ thông hơi lúc nào cũng tối. Tiếng khè khè vọng sang.

Bà nội dọn mâm, ngồi xuống cạnh ba đứa.

– Cái kho thì không giữ được. – Bà nói. – Thế cái gì giữ được?

Tớ ngẩng lên nhìn bà.

– Cú ấy. – Bà nói. – Cái kho là cái nhà của nó. Cái nhà thì sắp đổ. Ngày xưa nhà bà dột nát, sắp đổ, thì ông nội mày dắt cả nhà sang ở nhờ chái bếp nhà bác Hai Tấc một tháng, chờ làm nhà mới. Có ai bảo nhà đổ thì cả nhà phải chết theo đâu.

Khuyên đặt cuốn sách xuống. Khuyên nhìn bà. Rồi Khuyên quay sang chú Quang. Chú cũng đang ngồi uống nước vối ở hiên nhà bà, vì chú theo bọn tớ về để nói chuyện với bố tớ về bả chuột.

– Chú ơi. Chú bảo ở trong Nam người ta dựng chòi cho cú.

– Ừ.

– Thế mình dựng một cái chòi được không? Rồi mình chuyển cú con sang chòi?

Chú Quang đặt cốc nước vối xuống. Chú gãi cằm.

– Chuyển cú con à. – Chú nói chậm rãi. – Chú có đọc người ta làm rồi. Ở mấy nơi, nhà kho, nhà thờ họ, tháp nước có cú làm tổ mà phải sửa, phải dỡ. Người ta đóng một cái chòi gỗ, treo ngay gần đó, cùng độ cao. Rồi ban đêm chuyển cú con sang. Cú con đói thì kêu. Cú bố mẹ nghe tiếng con kêu thì tìm tới. Nhiều khi được.

– Nhiều khi? – Tớ hỏi.

– Nhiều khi. – Chú Quang nói thật thà. – Không phải lần nào cũng được. Phải làm nhanh, làm khẽ, làm ban đêm, đặt cái chòi thật gần chỗ cũ. Không được để cú con một mình lâu. Không được soi đèn sáng, không được ồn. Cái chòi phải chắc, phải kín mưa, phải có cái lỗ cửa vừa cho cú chui. Trong chòi phải lót cái rác cũ trong tổ, để nó quen.

Ba đứa nhìn nhau. Lần đầu tiên từ chiều tới giờ, tớ thấy cái gì đó nhẹ đi trong ngực.

– Nhưng mà sao cú mẹ biết con nó ở chòi? – Chõe hỏi. – Nó có nhìn thấy đâu?

– Cú nghe giỏi lắm. – Khuyên nói. – Hai cái lỗ tai của cú lợn không nằm ngang nhau, một cái cao một cái thấp. Nên nó nghe được tiếng động ở đâu, chính xác tới từng tí một. Con chuột trốn dưới cỏ, sột soạt một cái, nó cũng biết con chuột ở chỗ nào. Thì tiếng con nó kêu, chắc chắn nó nghe ra.

Chõe sờ sờ hai cái tai mình, như kiểm tra xem tai mình có lệch không.

– Thế mình làm! – Chõe nói, như cái lò xo bật ra. – Mình đóng chòi! Mình chuyển!

– Ai đóng chòi? – Chú Quang hỏi. – Đóng chòi phải có gỗ, có đinh, có cưa. Phải có người biết đóng cho chắc. Treo lên cao thì phải có cột, phải có người trèo. Còn chuyển cú con ra khỏi cái sàn gác, mà cái sàn gác ấy mục rồi, cái xà nứt thế kia, thì ai lên?

Không ai trả lời. Ba đứa nhìn nhau. Đóng chòi thì bọn tớ không biết. Trèo lên sàn gác thì bọn tớ không được, mà cũng không dám.

Tối hôm ấy, bố tớ đi họp tổ về, nghe chuyện, ngồi xuống uống cốc nước. Bố bảo bố nói chuyện với chú Biền rồi. Bố bảo chú Biền bảo cái sàn gác ấy, chú không cho thằng thợ nào đặt chân lên. Ván mục, xà nứt, người nặng đặt chân lên là sụt. Chú Biền bảo muốn lấy cái gì trên ấy xuống thì chỉ có cách đứng thang nhôm ở bên ngoài. Thò tay qua cái lỗ thông hơi, với tới chỗ sát mép tường. Mà phải người nhẹ, tay dài mới với tới. Người to nặng đứng thang tựa vào bức tường cũ ấy, chú không yên tâm. Còn trẻ con thì không đủ sức đứng thang lâu.

– Chú Biền bảo, – bố tớ nói, – ở làng mình mà làm được việc ấy thì chỉ có một đứa. Nhẹ người, tay dài, leo giỏi, tay khéo, lại biết cầm cưa cầm đục vì theo chú đi làm từ hồi lên mười.

Bố tớ không cần nói tên. Ba đứa đều biết là ai.

Thằng Chõe nói to cái tên ấy lên, giọng như mếu:

– Anh Toòng! Mà anh Toòng thì muốn bắt cú con đi bán!

— Hết chương 6 —