Còn ba mươi ngày

Chương 5: Còn ba mươi ngày

Còn ba mươi ngày tới rằm tháng Tám.

– Một ngàn cái lồng đèn giấy kiếng làm tay, – chị Vân Kiều đọc lại con số trên màn hình, chậm rãi, như đọc tên một căn bệnh. – Em biết một ngàn cái là bao nhiêu tiền không Vỹ?

– Dạ em biết chị. Em gửi bảng giá chi tiết trong file rồi.

– Chị đọc rồi. – Chị Vân Kiều gõ móng tay lên mặt bàn kính. – Gấp ba lần đèn nhựa in hình. Mà đèn nhựa có pin, sáng ba mươi ngày không cần ai thay đèn cầy. Đèn giấy của em thì gió thổi là tắt, mưa là rách, con nít cầm là cháy.

Phòng họp tầng mười hai của công ty tụi tui lạnh như tủ đông. Ngoài cửa kính, Sài Gòn tháng Tám mưa trắng trời. Anh Duy Khương, giám đốc sáng tạo, sếp tui, ngồi cuối bàn, hai tay đan vô nhau, không nói gì. Ảnh không nói gì nghĩa là ảnh đang tính coi nên bỏ ai.

Tui hai mươi sáu tuổi. Làm thiết kế ở công ty này được bốn năm, lên trưởng nhóm được một năm. Dự án này là dự án đầu tiên tui tự đi chào, tự viết ý tưởng, tự đặt tên: "Phố Lồng Đèn Trong Nhà". Một trung tâm thương mại mới mở ở Thủ Đức muốn làm Trung thu cho thật khác, thật đông khách. Tui đề xuất biến cái sảnh chính năm tầng thành một con phố lồng đèn xưa, treo một ngàn cái lồng đèn giấy kiếng làm tay ở xóm Phú Bình, có góc dạy con nít làm lồng đèn, có một lò bánh nướng thủ công bày ngay tại sảnh, khói bánh bay lên tới tầng năm.

Ban giám đốc trung tâm duyệt ý tưởng hồi tháng Sáu. Rồi chị Vân Kiều vô, đại diện bên chủ đầu tư, phụ trách ngân sách. Chị bốn mươi mấy tuổi, tóc búi gọn, nói chuyện bằng con số. Chị không ghét ý tưởng. Chị chỉ ghét cái giá.

– Chị đề xuất vầy, – chị Vân Kiều nói. – Giữ concept. Đổi vật liệu. Đèn nhựa in hoa văn giống giấy kiếng, bên chị có xưởng quen, mười ngày giao đủ một ngàn cái. Treo lên cao năm tầng, khách nhìn từ dưới lên đâu có biết là giấy hay nhựa.

– Con nít biết chị, – tui nói. – Con nít cầm lên là biết.

– Con nít không có quyền ký hợp đồng em.

Anh Duy Khương đằng hắng. Anh nhìn tui một cái, cái nhìn nghĩa là "em đừng nói thêm câu nào nữa".

– Mình xin chị Kiều ba ngày, – anh nói. – Team bên em tính lại.

Ra khỏi phòng họp, anh kéo tui vô góc hành lang.

– Vỹ. Anh biết đó là đồ nhà em. Anh biết ba em cần đơn này. Mà em đừng để chuyện nhà em chìm theo dự án của công ty. Nếu phải đổi, mình đổi.

– Đổi thì không còn là "Phố Lồng Đèn" nữa anh. Đổi thì là cái chợ đồ nhựa.

– Thì cái chợ đồ nhựa đó cũng trả lương cho cả team em.

Ảnh đi. Tui đứng ở hành lang, nhìn mưa.

Chuyện tui không nói với ai trong công ty là năm nay ba tui không có đơn ba trăm cái. Lần đầu tiên sau tám năm. Đầu tháng Bảy âm lịch, ba ngồi cạnh cái điện thoại bàn hai tuần. Tui gọi vô số điện thoại cũ của người đàn ông giọng miền Tây, máy báo không liên lạc được. Tui gọi tổng đài công ty bao bì ở Thuận An, cô lễ tân nói công đoàn công ty năm nay không có kế hoạch mua lồng đèn, mấy năm trước có đâu mà mua. Tui hỏi vậy ai đặt. Cô nói em không biết chị ơi.

Ba tui không nói gì. Ba vẫn vót tre mỗi đêm, như mọi năm. Mà má nói ba ho nhiều hơn. Má nói, đây là mùa cuối thiệt rồi.

Dự án một ngàn cái lồng đèn là cách duy nhất tui nghĩ ra để mùa này không phải là mùa cuối.

Tối đó tui về xóm. Hẻm nhà tui giờ khác nhiều. Chỗ lò bánh bà Sáu là một cái nhà trọ bốn tầng sơn màu xanh dương, ban công phơi đầy đồ. Một nửa số nhà trong xóm đã thôi làm lồng đèn, chuyển qua bán tạp hóa, cho thuê phòng, mở tiệm nail. Chỉ còn bảy nhà giữ nghề. Nhà tui là một.

Ba ngồi ở bàn gỗ dài, vót tre dưới bóng đèn tuýp. Ba sáu mươi bốn tuổi. Tóc bạc trắng, cái kính gọng nhựa đen vẫn cột dây thun ở một bên càng, cái dây thun thì đã thay không biết bao nhiêu lần. Má ngồi trước cửa dán giấy kiếng cho mấy cái khung ông sao.

– Một ngàn cái, – tui nói, ngồi xuống cạnh ba. – Nếu ký được. Ba làm nổi không ba?

Ba ngừng tay.

– Một ngàn cái trong một tháng?

– Dạ.

– Bảy nhà trong xóm làm chung thì nổi. – Ba nhìn tui qua cặp kính. – Còn ký được không là chuyện của con.

– Bên chủ đầu tư muốn đổi qua đèn nhựa.

Ba im. Ba cầm thanh tre lên, vót tiếp. Tiếng dao lướt trên tre nghe soạt soạt.

– Con làm đồ cho người ta, – ba nói, không ngẩng lên, – người ta muốn gì con làm nấy. Đó là nghề của con. Còn nghề của ba thì ba làm lồng đèn giấy. Hai cái nghề khác nhau.

– Ba...

– Mà con nhớ, – ba nói tiếp, – hồi con mười lăm tuổi, con vẽ con cá vảy thủng. Ba nói đừng bày đặt. Ba sai. Năm nay con nói gì thì ba nghe.

Tui ngồi im. Ngoài hẻm, mưa đã tạnh, mấy tấm giấy kiếng trên dây nhỏ nước tong tong.

Tối hôm sau, tui đi gõ cửa sáu nhà còn giữ nghề trong xóm. Nhà cô Năm làm khung máy bay, nhà chú Bảy làm ông sao năm cánh, nhà hai chị em cô Thủy chuyên dán giấy, nhà ông Chín Mập làm tàu thủy có ống khói. Nhà nào cũng hỏi một câu giống nhau: chắc không con, hay lại như mấy cái đơn trường học hứa rồi hủy. Tui nói chưa chắc. Tui nói nếu ký được thì trả tiền công trước một nửa. Ông Chín Mập rít một hơi thuốc, nhìn ra cái nhà trọ sơn xanh chỗ lò bánh cũ, nói thôi được, làm mùa nữa, coi như mùa cuối cho đẹp. Bảy nhà ngồi chung một bàn, tính ra mỗi đêm cả xóm làm được ba mươi lăm cái nếu không ai bệnh, ba mươi đêm vừa đủ.

Còn hai mươi tám ngày.

Phần thứ hai của dự án, phần tui chưa giải quyết được, là cái lò bánh.

Trung tâm thương mại muốn có một lò bánh nướng thủ công thật, đặt ngay tại sảnh, nướng bánh trước mặt khách. Không phải bánh công nghiệp đem tới hâm nóng. Phải có lò, có khuôn gỗ, có thợ. Tui đã đi coi chín cái lò bánh ở Sài Gòn, Chợ Lớn, Biên Hòa. Lò thì có, mà lò nào cũng xài lò điện. Lò than thì không ai chịu đem ra sảnh trung tâm thương mại. Người thì ngại khói, người thì ngại phòng cháy chữa cháy.

Một cô bạn làm báo ẩm thực gửi cho tui một cái tên. "Lò bánh Gia Hào", ở Bình Dương, gần một khu công nghiệp. Lò nhỏ, mới mở bốn năm, nổi lên trong mấy hội nhóm ăn uống vì làm bánh nướng kiểu Quảng Đông cũ, lò than, khuôn gỗ, mà vỏ mỏng, ít đường, nhân trứng muối tan chảy. Cô bạn nói ông chủ khó tính, không chịu bán qua ứng dụng giao hàng, không nhận đơn của mấy công ty lớn. Mà cô nói thêm: nghe nói năm nay lò đang khó khăn, vay nợ sửa lò, có khi ổng chịu.

Tui gọi điện. Một cô nhân viên bắt máy, nói anh chủ đang canh lò, không nghe điện thoại được, chị muốn gặp thì cứ tới.

Chiều thứ Bảy, tui chạy xe máy lên Bình Dương. Hai tiếng, nắng rồi mưa rồi nắng. Lò bánh nằm trong một con hẻm nhỏ sau dãy nhà trọ công nhân, mặt tiền chỉ rộng ba mét, bảng hiệu là một tấm gỗ sơn đỏ, chữ vàng viết tay: Lò bánh Gia Hào.

Tui đọc cái tên đó lần thứ hai, và có cái gì đó cựa quậy trong trí nhớ. Một cái sân xi măng ở khu nhà trọ, năm năm trước. Một chị mập mạp giọng Thanh Hóa chỉ tay về đầu dãy trọ: anh Hào gửi, năm nào cũng vậy, ảnh làm ở lò bánh trong khu công nghiệp. Tui đứng dưới tấm bảng hiệu, tự nói với mình rằng Bình Dương có cả ngàn người tên Hào, cả trăm người làm bánh.

Từ đầu hẻm đã ngửi thấy mùi. Mùi trứng quét chín, thơm như mùi đường thắng.

Tui đứng sững ở đầu hẻm.

Tui đã không ngửi thấy cái mùi đó, đúng cái mùi đó, từ năm mười bảy tuổi. Mùi nước tro với bột mì. Mùi mỡ đường. Mùi than đá cháy âm ỉ. Tui đã đi chín cái lò bánh, mà không cái lò nào có mùi đó.

Tui dắt xe vô. Cửa lò mở. Bên trong là một gian nhà hẹp và sâu, hai bên vách treo kín khay nướng, thau nhôm, rây bột. Ở cuối gian, một cái lò gạch nhỏ đỏ rực lửa, hai cô thợ đang ép khuôn ở cái bàn gỗ dài. Trên vách ngay trên cái bàn ép khuôn, treo ngay ngắn trên hai cây đinh, có một cái khuôn bánh bằng gỗ thị. Mòn lẳng. Trơn như đá cuội. Lòng khuôn khắc hình một con cá chép quẫy giữa mấy đám mây.

Bên cạnh cái khuôn, treo trên một cây đinh khác, có một cái lồng đèn.

Một con cá chép giấy kiếng. Giấy đỏ đã phai gần thành màu hồng đất. Mấy cái vảy vàng bong gần hết, chỉ còn lại lác đác. Cái đuôi uốn ba khúc, có một miếng băng keo trong đã ngả vàng dán chéo. Cái khung tre bị móp một bên, như từng bị đè trong một cái thùng các tông. Ở chỗ hai con mắt, chỉ có hai khoảng giấy trơn.

Tui đứng giữa lò bánh, không nghe thấy gì nữa. Không nghe tiếng than nổ lách tách, không nghe cô thợ hỏi chị mua bánh hả chị.

Cửa lò mở ra. Một người đàn ông cúi người kéo khay bánh ra, mặc cái áo thun trắng ướt đẫm mồ hôi, đeo tạp dề vải bố, hai cánh tay lấm tấm bột. Anh đặt khay xuống bàn, ngửi, gật đầu. Rồi anh ngẩng lên, nhìn ra cửa, nhìn thấy một người đứng chắn ánh sáng.

Anh đứng im. Cái khay bánh trong tay anh nghiêng đi, một cái bánh lăn ra khỏi khay, rớt xuống nền gạch, vỡ đôi.

– Vỹ, – anh nói.

Giọng anh không còn bể nữa. Mà vẫn là giọng của một người nói câu nào cũng như hai người nói chung.

— Hết chương 5 —