Hũ sơn trắng ba ngàn đồng

Chương 3: Hũ sơn trắng ba ngàn đồng

– Mẻ cuối, – bà Sáu nói. – Ba trăm cái. Rồi thôi.

Bà nói câu đó lúc sáu giờ sáng mười bốn tháng Tám năm 2014, đứng trước cửa lò, tay chống lên cái cán xẻng xúc than. Bà tám mươi lăm tuổi. Lưng bà còng tới mức cái đầu búi tóc chỉ cao ngang cái bàn ép khuôn. Bà không khóc. Bà chưa bao giờ khóc trước mặt ai trong xóm. Bà chỉ đứng nhìn cái lò gạch một lúc lâu, rồi khom xuống mở cửa lò, xúc than vô.

Tui mười bảy tuổi, học lớp Mười Hai. Thằng Nị mười tám, vừa thi tốt nghiệp xong hồi tháng Sáu. Hai tuần nữa người ta tới đập lò.

Cả xóm biết rồi. Không ai giữ được chuyện đó lâu hơn một mùa mưa. Mấy bà hàng xóm tới lò từ sáng sớm, mỗi người một tay. Má tui nghỉ dán giấy một ngày, qua ép khuôn. Mấy đứa con nít trong hẻm được giao xếp hộp. Đơn đặt bánh năm đó nhiều gấp đôi mọi năm, không phải vì bánh ngon hơn mà vì ai cũng muốn mua mẻ cuối cùng. Có ông khách già chạy xe từ Thủ Đức xuống, nói hồi nhỏ ba ông dắt ông đi mua bánh ở đây, giờ ông dắt cháu.

Ba tui thì không qua lò. Ba ngồi ở sạp đầu hẻm, bán lồng đèn. Năm đó sạp nhà tui có một thứ mới.

Hai mươi cái lồng đèn cá chép. Khung tre như cũ, cái đuôi uốn ba khúc. Mà thân cá không dán giấy kiếng đặc. Ba khoét thủng từng cái vảy bằng mũi dao nhọn, dán hai lớp giấy kiếng mỏng, một lớp đỏ một lớp vàng. Đốt đèn cầy bên trong lên thì ánh sáng lọt qua mấy cái vảy thủng, in lên vách tường xung quanh hàng trăm đốm sáng nhỏ hình bán nguyệt, như có một bầy cá con đang bơi trên tường.

Ba làm từ tháng Sáu, không nói với ai. Tới ngày mười hai tháng Tám, ba bưng ra treo lên sạp, im lặng. Tui đi học về, đứng sững ở đầu hẻm. Đó là cái mẫu tui vẽ hồi mười lăm tuổi, tờ giấy tập gấp tư ba lượm trong sọt rác rồi kẹp vô cuốn lịch.

Hai mươi cái bán hết trong hai ngày. Một cô giáo mẫu giáo đặt thêm ba chục cái cho năm sau. Ba tui cầm xấp tiền, đếm, rồi đưa hết cho tui.

– Mẫu của con. Tiền của con.

– Ba làm mà.

– Ba làm tay. Con làm đầu. – Ba gãi gãi cái càng kính gãy cột dây thun. – Năm sau con làm tay luôn.

Tui cầm tiền mà muốn khóc. Tui không khóc, vì ba tui ghét người ta khóc ngoài hẻm.

Chiều mười bốn, mẻ bánh cuối cùng ra lò lúc bốn giờ mười. Thằng Nị kéo khay ra, mặt đỏ gay vì hơi nóng. Nó ngửi. Nó gật đầu với bà nội. Bà Sáu cầm một cái bánh lên, bẻ đôi, nhìn lớp nhân thập cẩm bên trong, nhìn lớp vỏ vàng óng. Bà đưa nửa cái cho thằng Nị, nửa cái cho tui.

– Ăn đi. Cái cuối.

Tui ăn. Mỡ đường, hạt dưa, lạp xưởng, vỏ quýt khô, ngọt và béo và thơm mùi nước tro. Thằng Nị ăn chậm lắm, nhai thiệt lâu, như muốn nhớ.

Bà Sáu nhìn hai đứa ăn. Rồi bà đi vô buồng, đem ra cái khuôn gỗ thị khắc hình con cá chép, cái khuôn ba đời, bọc trong một miếng vải đỏ.

– Cái này, – bà nói, đưa cho thằng Nị, – con giữ. Chừng nào con có lò thì xài.

– Nội...

– Hổng có lò thì treo lên vách mà nhìn. – Bà quay đi. – Nhân gì cũng được. Khuôn này đừng bỏ.

Đêm rằm năm 2014, thằng Nị rủ tui đi phố Lương Nhữ Học.

Tui đã đi phố lồng đèn nhiều lần, với ba, đi coi người ta bán gì để về làm. Đây là lần đầu tui đi với một đứa con trai. Má tui biết. Má chỉ dặn mười giờ phải về, rồi dúi vô túi áo tui hai chục ngàn. Ba tui ngồi ở sạp, không nói gì, chỉ nhìn theo.

Phố Lương Nhữ Học đêm rằm đông nghẹt. Hai bên đường lồng đèn treo kín từ dưới đất lên tới tầng ba, lồng đèn nhựa chớp nháy, lồng đèn vải in hình hoạt hình, lồng đèn giấy kiếng lác đác. Người ta chen nhau đi, chụp hình bằng điện thoại, con nít ngồi trên vai ba. Thằng Nị đi trước, mở đường, cứ đi một khúc lại quay lại coi tui còn ở sau không. Tới khúc đông nhất, nó chìa tay ra sau lưng. Tui nắm. Tay nó thô, chai sạn vì xúc than, ấm như cái bánh vừa ra lò. Tụi tui đi như vậy hết con đường mà không ai nhìn ai.

Tới cuối đường, chỗ vắng hơn, nó buông tay. Hai đứa đứng dưới một cái mái hiên, nhìn dòng người đi qua.

– Tui có đem cái này, – tui nói.

Tui móc trong túi áo ra một hũ sơn trắng nhỏ xíu cỡ ngón tay cái và một cây cọ vẽ nét. Tui mua ở tiệm văn phòng phẩm gần trường, ba ngàn đồng.

– Bà đem con cá ra đây đi. Tui vẽ mắt cho nó. Tối nay.

Thằng Nị nhìn hũ sơn. Nó nhìn lâu, như nhìn cái khay bánh trước khi kéo ra khỏi lò, canh cái một phút giữa thơm với cháy.

– Chưa được.

– Sao chưa? Bà nói chừng nào lớn. Tui mười bảy rồi. Bà mười tám rồi.

– Thì đó. – Nó gãi đầu. – Bây giờ mà vẽ là vẽ để chia tay. Tui hổng muốn con cá mở mắt ra mà thấy cảnh đó.

Tui đứng im. Tui không ngờ thằng Nị nói được câu như vậy. Tui cầm hũ sơn trong tay, thấy nó nặng hơn cái giá ba ngàn đồng.

– Bà đậu cao đẳng không? – tui hỏi. Tui biết nó có nộp hồ sơ, ngành công nghệ thực phẩm, nó khoe hồi tháng Ba.

Nó không trả lời liền.

– Đậu.

– Rồi sao?

– Hổng học. – Nó nói nhanh, như sợ nói chậm thì nói không được. – Ba tui bị thoát vị đĩa đệm, nghỉ làm ba tháng nay rồi. Nội già. Tui đi làm ở xưởng ba tui. Công nhân đóng gói. Làm ca, có tăng ca, lương được.

– Bà nói bà muốn làm bánh. Đổi cái ruột, giữ cái lò.

– Lò đập rồi Vỹ.

Tui không nói được gì nữa. Tui nghĩ tới tờ giấy tập ba lượm trong sọt rác. Tui nghĩ tới hai mươi cái cá chép vảy thủng bán hết trong hai ngày. Tui thì có người lượm lại cho tui. Nó thì không có ai.

– Đi làm hai năm, – nó nói, giọng nhẹ lại, như an ủi tui chứ không phải an ủi nó. – Để dành. Rồi học. Bà học đại học trước đi. Học vẽ. Bà vẽ đẹp.

– Bà hứa đi.

– Hứa cái gì?

– Hứa là học.

Nó nhìn tui, cười. Cái cười của nó năm mười tám tuổi vẫn y như năm mười bốn, lệch về một bên, có chút bột mì ở đâu đó.

– Hứa. Bà giữ hũ sơn đi. Chừng nào được thì vẽ.

Mười giờ kém năm, nó đưa tui về tới đầu hẻm. Ba tui còn ngồi ở sạp, đã dọn gần hết. Nó cúi đầu chào ba tui. Ba tui gật đầu, rồi làm một chuyện mà tui không ngờ. Ba đứng dậy, lấy trên sạp xuống cái lồng đèn cá chép vảy thủng cuối cùng ba giữ lại không bán, đưa cho nó.

– Đem theo. Lên đó treo.

– Dạ con hổng có tiền chú.

– Không bán. – Ba tui nói. – Cho.

Thằng Nị cầm cái lồng đèn, đứng im. Rồi nó cúi đầu thiệt sâu, sâu như người Hoa cúi trước bàn thờ, rồi quay đi vô hẻm, về phía cái lò đã tắt lửa.

Sáng hôm sau, sáu giờ, một chiếc xe tải nhỏ đậu ở đầu hẻm. Mấy người đàn ông khiêng đồ của bà Sáu ra: cái tủ thờ, cái giường gỗ, mấy bao bố quần áo, mấy cái khay nướng bánh méo mó. Thằng Nị khiêng xuống từ gác lửng một cái thùng các tông, đi rất chậm, hai tay ôm sát. Tui đứng ở cửa nhà nhìn. Tui biết trong thùng có gì. Một con cá chép giấy kiếng đỏ đã phai thành hồng, đuôi dán băng keo, chưa có mắt. Một con cá chép vảy thủng còn mới, đủ mắt.

Bà Sáu ngồi ở ghế trước xe tải, nhìn ra cửa sổ. Bà không nhìn lò. Bà nhìn xóm.

Trước khi leo lên xe, thằng Nị chạy lại chỗ tui, dúi vô tay tui một miếng giấy xé từ nắp hộp bánh đỏ, mặt trong có ghi một dãy số điện thoại bằng bút bi.

– Số mới. Máy cũ hư rồi. Ca đêm tui tắt máy, bà nhắn thì sáng tui trả lời.

– Ừ.

– Bà học đi nghen.

– Bà cũng vậy.

Nó gật đầu, chạy lại xe. Thằng Nị leo lên thùng xe, ngồi giữa mấy bao bố. Xe nổ máy. Nó giơ tay lên. Tui giơ tay lên. Không ai la "nhớ nghen" như hồi mười bốn tuổi. Xe chạy ra đường lớn, quẹo trái, mất.

Chiều đó, lúc ông chủ đất tới khóa cửa lò, tui xin vô một chút. Ổng nhìn tui, nhún vai, nói mười phút.

Tui leo cái thang gỗ lên gác lửng. Trống trơn. Cái chiếu, cái gối, chồng sách, cái quạt bàn đều đi rồi. Chỉ còn cây đinh đóng trên xà nhà, chỗ con cá chép từng treo bốn năm, và một vệt sạch hình chữ nhật trên vách gỗ, chỗ không bị khói lò ám vì bị con cá che.

Trên cây xà, ngay dưới cây đinh, có mấy dòng chữ viết bằng bút chì, nhỏ xíu, nghiêng nghiêng. Tui phải kiễng chân mới đọc được.

"Rằm 8 – 2010. Cá về."

"2011. Mưa dột. Dán đuôi."

"2012. Vỹ lên coi. Chưa vẽ."

"2013. Vẫn chưa."

"2014. Chưa được."

Dòng cuối cùng viết đậm hơn mấy dòng trên, như viết đi viết lại nhiều lần. Tui đứng dưới cây đinh trống, trong cái gác lửng nóng hầm hập mùi than nguội, đọc tới dòng cuối thì không đọc được nữa. Ông chủ đất ở dưới gọi lên, hết mười phút rồi cô ơi.

Hai tuần sau, người ta tới đập lò. Một cái máy xúc nhỏ chạy vô hẻm, cả xóm ra đứng coi. Cái ống khói gạch đổ xuống đầu tiên, gạch vụn rơi xuống chỗ sân thượng nơi hai đứa từng ngồi dựa lưng coi trăng. Bụi gạch bay mù mịt, phủ lên mấy tấm giấy kiếng phơi trên dây nhà tui một lớp đỏ mờ.

Tui đứng trong bụi, tay nắm chặt trong túi áo một hũ sơn trắng cỡ ngón tay cái, chưa mở nắp.

— Hết chương 3 —