Mở mắt

Chương 10: Mở mắt

– Sơn khô thì pha lại. Đồ còn là được.

Ba tui nói câu đó sáng ngày rằm, cầm cái hũ sơn trắng cỡ ngón tay cái lên ngang mắt, nghiêng ra ánh sáng cửa sổ. Ba lấy mũi dao vót tre cạy cục sơn khô ra, đặt lên một miếng sành, nghiền nhỏ bằng cán dao, nhỏ dần dần thành một nhúm bột trắng mịn như bột gạo. Ba nhỏ vô đó ba giọt dầu pha sơn, rồi một giọt nữa, lấy que tre khuấy. Từ từ, cái nhúm bột trắng sánh lại, bóng lên.

– Đủ vẽ hai con mắt, – ba nói, gạt nhúm sơn vô lại cái hũ, đậy nắp. – Không dư.

Tui cầm cái hũ, ấm ấm vì hơi tay ba.

– Sao ba biết con định vẽ gì?

Ba nhìn tui qua cặp kính gọng nhựa cột dây thun.

– Mười ba năm rồi con. Cả xóm biết.

Đêm rằm năm 2023, sảnh trung tâm thương mại ở Thủ Đức sáng lên bằng sáu trăm cái lồng đèn giấy kiếng.

Tui đứng ở tầng hai, tựa lan can, nhìn xuống. Sáu trăm cái ông sao, cá chép, con thỏ, máy bay, tàu thủy có ống khói treo thành những dải dài chạy ngang sảnh, ngang tầm tay người lớn, thấp tới mức con nít nhón chân là chạm. Bóng đèn nhỏ bên trong hắt qua giấy kiếng, nhuộm cả sảnh một màu đỏ, vàng, xanh. Ở khu cá chép vảy thủng, trên mấy bức vách trắng, hàng trăm đốm sáng hình bán nguyệt đang bơi. Con nít đứng dí mũi vô tường, đưa tay bắt mấy con cá sáng. Cá bơi qua tay tụi nó rồi bơi tiếp.

Trên cao, tầng bốn, tầng năm, bốn trăm cái đèn nhựa chớp nháy bảy màu. Từ dưới nhìn lên, đúng là không ai phân biệt được.

Ở góc sảnh, cái lò than nhỏ trên bệ gạch chịu lửa đỏ rực. Khói bánh theo chụp hút đi ra ngoài, mà mùi thì không theo. Mùi trứng quét chín, thơm như đường thắng, lan khắp tầng trệt, lên tới tầng hai, tầng ba. Người ta đứng xếp hàng dài trước gian bánh. Anh Hào đứng trước cửa lò, mặc áo trắng thợ bánh, đeo tạp dề vải bố, kéo khay ra, ngửi, gật đầu. Hai cô thợ ép khuôn ở cái bàn bên cạnh, cái khuôn gỗ thị khắc con cá chép gõ cốc cốc cốc lên mặt bàn.

Bà Sáu ngồi trên một cái ghế mây đặt sát lò, nón vải trên đầu, gậy tre gác ngang đùi. Bà không làm gì cả. Bà ngồi đó, mắt nhắm, mũi phập phồng, như đang nghe một bản nhạc mà chỉ bà nghe được. Thỉnh thoảng bà mở mắt, nói một câu tiếng Quảng Đông với thằng cháu. Anh gật đầu, mở cửa lò sớm hơn mười giây.

Bên cạnh lò bánh, cái bàn gỗ dài đầy con nít. Ba tui ngồi đầu bàn, mặc cái áo sơ mi trắng đi đám cưới, giơ một bộ nan tre lên cho mười lăm đứa nhỏ coi. Cô Năm, chú Bảy, hai chị em cô Thủy, ông Chín Mập ngồi rải rác dọc bàn, mỗi người kèm hai, ba đứa. Ông Chín Mập không hút thuốc được, cứ lâu lâu lại sờ túi áo rồi thôi.

Thằng Bin ngồi giữa bàn, cạnh ba chục đứa con nít khu trọ mà chiếc xe tải xanh với hai chiếc xe khách nhỏ chở lên từ chiều. Nó cột kẽm cái ông sao lần thứ ba, lần nào cũng xệ một cánh. Ba tui đi tới, đứng sau lưng nó, chỉnh tay nó.

– Uốn theo thớ. Đừng đè.

Thằng Bin cột lại. Cánh sao đứng thẳng. Nó la lên một tiếng như vừa ghi bàn.

Má tui đứng ở gian bán lồng đèn, bán hết cái này tới cái khác. Đợt đầu bán hết từ hôm khai mạc, đây là đợt thứ hai, cả xóm thức thêm hai đêm làm bù. Má bán mà cứ lâu lâu lại quay qua nhìn ba, cái nhìn của người vợ ba mươi năm hát đối với chồng mỗi mùa Trung thu, giờ không còn gì để cãi.

Chị Vân Kiều đi ngang gian bánh, dắt theo một đứa con gái chừng bảy tuổi. Đứa nhỏ cầm một cái ông sao giấy kiếng đỏ, giấy hơi nhăn ở một cánh. Chị thấy tui ở tầng hai, giơ tay vẫy, rồi chỉ chỉ cái ông sao trong tay đứa nhỏ, cười.

Chín giờ, lò bánh ra mẻ cuối. Anh Hào bẻ đôi một cái, đưa cho bà nội nửa. Bánh nhân trứng muối, vỏ mỏng hơn bánh ngày xưa, ít đường hơn. Bà Sáu cầm nửa cái bánh, nhìn lớp nhân vàng óng bên trong, ngửi, rồi cắn một miếng nhỏ. Bà nhai lâu lắm. Cả gian bánh im lặng chờ.

Bà gật đầu. Một cái thôi. Rồi bà nói một câu tiếng Quảng, anh Hào quay mặt đi, đưa mu bàn tay lên quẹt mắt, làm bộ như bị khói lò.

– Nội nói gì vậy anh? – tui hỏi nhỏ.

– Nội nói ruột đổi rồi, mà lò vẫn là lò.

Lúc dọn bàn làm lồng đèn, ba tui đi tới gian bánh. Ba móc trong túi áo sơ mi ra cái hộp thiếc đựng bánh quy cũ, nắp in hoa đã tróc sơn, đặt lên bàn ép khuôn trước mặt anh Hào.

– Tám tờ biên nhận, – ba nói. – Ba giữ để trả ơn ông chủ công ty. Giờ trả cho chủ.

Anh Hào nhìn cái hộp, không dám cầm.

– Năm sau, – ba nói tiếp, – muốn đặt đồ nhà tao thì tự gọi. Gọi bằng tên thật. Tao bán giá đủ, không bớt một đồng.

– Dạ.

Ba quay đi, rồi quay lại, như sực nhớ.

– Mà tên thật của mày là gì? Tám năm tao ghi biên nhận mà không biết.

– Dạ, Hào. Lâm Gia Hào.

Ba gật gù, lẩm bẩm cái tên hai lần, như người thợ nhẩm số đo trước khi vót một thanh tre.

Mười giờ đêm, trung tâm thương mại đóng cửa. Người ta tắt đèn tầng bốn, tầng năm, đèn nhựa tắt phụt, im lặng. Sáu trăm cái đèn giấy dưới sảnh vẫn sáng thêm một lúc nữa, chờ công nhân đi tắt từng dải.

Anh Hào dập lửa lò, phủ tro lên than. Anh tháo tạp dề, xếp gọn, đặt lên bàn. Rồi anh đi ra chiếc xe tải xanh ở bãi xe, mở thùng, bê vô một cái thùng các tông nhỏ, đi rất chậm, hai tay ôm sát. Tui biết trong thùng có gì.

Tụi tui không vẽ ở sảnh.

Mười một giờ rưỡi, chiếc xe tải xanh đậu ở đầu hẻm xóm Phú Bình. Ba với má về trước bằng xe ôm, đèn nhà đã tắt. Bà Sáu ngủ gục ở ghế phụ, anh đắp cho bà cái áo khoác. Hẻm vắng, chỉ còn mấy tấm giấy kiếng phơi trên dây, đèn đường hắt xuống những vệt màu nhạt.

Anh ôm cái thùng, tui cầm cái hũ sơn với cây cọ vẽ nét, đi vô cuối hẻm. Cái nhà trọ bốn tầng sơn xanh dương. Tối qua tui đã gõ cửa ông chủ, nói tui xin lên sân thượng một chút vào đêm rằm, ổng nhìn tui như nhìn người điên, rồi đưa chìa khóa.

Sân thượng nhà trọ rộng gấp năm lần cái sân thượng lò bánh cũ, lát gạch đỏ, có giàn phơi đồ, có mấy cái bồn nước inox. Mà nó nằm đúng chỗ đó. Ngay dưới chân tụi tui, bốn tầng bên dưới, là chỗ cái lò gạch ông cố anh xây. Chỗ cái ống khói. Chỗ hai đứa ngồi dựa lưng coi trăng năm mười lăm tuổi.

Trăng rằm tròn, vàng như cái bánh vừa ra lò.

Anh mở thùng. Anh lấy con cá ra.

Giấy đỏ đã phai thành màu hồng đất. Vảy vàng bong gần hết. Cái đuôi uốn ba khúc có miếng băng keo dán chéo đã ngả vàng. Khung tre móp một bên. Hai khoảng giấy trơn ở chỗ mắt. Mười ba năm. Ba cái phòng trọ, một cái lò bánh.

Anh đặt con cá lên mặt bồn nước inox, cái đầu cá quay về phía trăng. Tui mở nắp hũ sơn. Sơn trắng ba pha sáng nay, sánh và bóng.

– Bà vẽ đi, – anh nói.

– Anh vẽ một con, tui vẽ một con.

– Tui vẽ xấu.

– Hồi đó anh nói "tụi mình". Tụi mình là hai người.

Anh nhìn tui, rồi cười. Cái cười lệch về một bên, y như năm mười bốn tuổi, có chút bột mì ở đâu đó trên tóc.

Tui chấm cọ vô sơn. Tay tui run. Tui đặt đầu cọ lên lớp giấy kiếng đỏ, ngay bên trái đầu cá, vẽ một vòng tròn. Không tròn lắm. Tui tô kín vòng tròn bằng sơn trắng. Rồi tui đưa cọ cho anh.

Anh cầm cây cọ bằng mấy ngón tay quen cầm khuôn gỗ, quen xúc than, chai và thô. Anh vẽ bên phải. Vòng tròn của anh méo hơn của tui, lệch lên trên một chút.

– Lé rồi, – tui nói.

– Lé cũng được. – Anh đặt cây cọ xuống. – Còn là được.

Anh lấy trong túi áo ra một hạt mè đen, nhỏ xíu, đã giữ sẵn từ lúc nào tui không biết. Anh bẻ đôi một cây tăm, đưa tui một nửa. Hai đứa chấm một chút sơn ướt lên đầu tăm, đặt hai nửa hạt mè đen vô giữa hai vòng tròn trắng. Hai con ngươi.

Anh cắm cây đèn cầy vô bụng cá, bật quẹt.

Con cá chép sáng lên. Ánh lửa hắt qua lớp giấy đỏ đã phai, lọt qua mấy cái lỗ nhỏ nơi vảy vàng đã bong, in lên mặt bồn nước inox những đốm sáng run run. Trên bụng cá, bóng hai chữ T8 hiện ra, mờ mờ, như mười ba năm trước. Và ở đầu cá, hai con mắt trắng, một con tròn một con lé, đang mở. Nhìn thẳng về phía trăng.

Tui không biết tui khóc lúc nào. Tui chỉ biết anh đưa tay lên, ngón tay cái thô ráp lau má tui, chậm, như lau mép một tờ giấy kiếng cho khỏi nhăn. Rồi anh không rút tay về.

Tui nghiêng người tới trước. Hay anh nghiêng trước. Tui không nhớ. Môi anh có vị mỡ đường và hạt dưa, vị của miếng bánh nướng nhân thập cẩm bà Sáu dúi vô tay tui năm mười ba tuổi, lớn gấp đôi miếng của mấy đứa khác. Sau vai anh, trăng rằm đứng yên. Bên cạnh, con cá chép đỏ mở mắt nhìn hai đứa, không chớp.

Lâu sau, anh lấy trong túi quần ra một cây bút chì ngắn ngủn, cái loại thợ mộc hay giắt tai. Anh lật con cá lại, tìm cây nan tre ở bụng cá, chỗ ba tui ký hai chữ T8 mười ba năm trước. Ngay dưới chữ ký của ba, anh viết, chữ nhỏ xíu, nghiêng nghiêng, y như những dòng chữ trên cây xà gác lửng năm nào:

"Rằm 8 – 2023. Mở mắt."

— Hết —