Khuôn gỗ con cá ở lò bà Sáu

Chương 2: Khuôn gỗ con cá ở lò bà Sáu

– Ép mạnh tay vô. Để vậy bánh ra hổng có hoa văn, nội la cho.

Thằng Nị đứng sau lưng tui, chỉ cho tui cách cầm cái khuôn gỗ. Khuôn bằng gỗ thị, bà Sáu nói đã ba đời, lòng khuôn khắc hình con cá chép quẫy giữa mấy đám mây, mòn lẳng tới mức sờ vô thấy trơn như đá cuội. Tui nhét cục bột đã bọc nhân vô lòng khuôn, ấn bằng hai ngón cái, rồi lật úp khuôn xuống mặt bàn, gõ ba cái. Cốc, cốc, cốc. Cái bánh rớt ra, tròn trịa, con cá chép nổi lên trên mặt bánh rõ từng cái vảy.

– Được rồi đó. – Thằng Nị gật đầu. – Cái thứ mười chín. Còn một trăm tám mốt cái.

Trung thu năm 2012, tui mười lăm tuổi, lần đầu tiên đi làm thuê. Ba tui không muốn. Ba nói nhà mình có nghề, không cần đi làm cho ai. Má tui đem sổ nợ đầu mùa ra để trên bàn, ba nhìn rồi thôi không nói nữa.

Năm đó lồng đèn nhựa tràn vô chợ. Ở mấy sạp ngoài đường lớn, người ta bày từng chồng lồng đèn nhựa hình siêu nhân, hình công chúa, hình con heo hồng, gắn pin, bấm cái nút là chớp đèn bảy màu, phát nhạc kêu tò te. Giá rẻ bằng một nửa lồng đèn giấy kiếng của ba tui, mà con nít mê hơn. Đơn đặt của mấy trường mẫu giáo quen cắt mất một nửa. Sạp nhà tui ở đầu hẻm, mấy năm trước bán không kịp làm, năm nay tới mười hai tháng Tám vẫn còn treo đầy.

Ba tui ngồi vót tre mỗi đêm tới hai giờ sáng, như mọi năm. Ba không giảm số khung. Má hỏi làm nhiều vậy chi khi không ai mua, ba nói đồ nhà mình phải có sẵn, người ta tới mà hết thì người ta đi mua đồ nhựa.

– Thì người ta đang đi mua đồ nhựa đó ông.

– Thì kệ người ta.

Tui làm ở lò bà Sáu mỗi buổi chiều sau giờ học, từ đầu tháng Bảy âm lịch tới rằm. Bà Sáu trả tui hai chục ngàn một buổi, cho thêm bánh vỡ đem về. Việc của tui là ép khuôn, xếp bánh lên khay, quét trứng lên mặt bánh trước khi thằng Nị đẩy vô lò. Lò của bà là cái lò gạch xây từ hồi trước giải phóng, đốt than, nóng tới mức đứng cách hai mét là thấy mặt mình rát. Thằng Nị canh lò. Nó không cần đồng hồ. Nó ngửi mùi bánh là biết chín.

– Sao biết hay vậy?

– Nội dạy. Mùi trứng quét chín thì thơm như mùi đường thắng. Mùi đường cháy thì đắng. Ở giữa hai cái mùi đó có chừng một phút. – Nó mở cửa lò, kéo khay ra, mặt bánh vàng óng như đồng. – Một phút đó là bánh ngon.

Nó mười sáu tuổi, cao vọt lên so với năm ngoái, giọng bắt đầu bể, nói câu nào cũng như hai người nói chung. Nó học lớp Mười ở một trường gần chợ, học lực trung bình, môn hóa thì giỏi. Nó nói làm bánh cũng là hóa, trứng gặp nóng thì đông, đường gặp nóng thì cháy, nước tro gặp bột thì vỏ bánh mềm. Bà Sáu nói nó có cái mũi của ông nội nó, ông nội nó ngày xưa nướng bánh cho cả mấy con đường quanh chợ, chưa bao giờ trật một mẻ.

Tui hỏi nó con cá chép.

– Còn. Treo trên gác.

– Còn nguyên hả?

– Rách một chỗ ở đuôi, hồi mưa dột năm ngoái. Tui dán băng keo trong rồi.

– Dán băng keo nhìn kỳ lắm.

– Kỳ cũng được. Còn là được.

Chiều mười hai, có một bà khách đi xe hơi tới, mặc đầm, đeo kính đen, đặt bà Sáu năm chục hộp bánh để biếu đối tác. Bà khách cầm một cái bánh lên ngửi, rồi chê vỏ dày, chê nhân ngọt, hỏi có làm được kiểu bánh ít đường, nhân hạt sen trà xanh như mấy tiệm trên đường lớn không. Bà Sáu lắc đầu. Bà nói lò của bà chỉ có bốn thứ nhân: thập cẩm, đậu xanh, khoai môn, hạt sen. Ông nội thằng Nị làm bốn thứ đó, bà làm bốn thứ đó, ai ăn được thì ăn. Bà khách đi ra xe, không đặt nữa.

Thằng Nị đứng sau quầy, nhìn theo cái xe hơi, rồi quay qua bà nội, nói một tràng tiếng Quảng Đông thiệt nhanh. Tui không hiểu chữ nào, chỉ hiểu cái giọng là giọng năn nỉ. Bà Sáu gõ cái bàn tính một cái cạch, trả lời đúng một câu, rồi quay lưng vô lò.

– Bà nói gì vậy?

– Nội nói chừng nào nội chết thì tui muốn làm nhân gì thì làm. – Thằng Nị cúi xuống quét trứng lên khay bánh, mặt đỏ gay. – Bà với chú Tám giống nhau ghê. Hai người cứng đầu nhất cái xóm này.

– Rồi bà muốn làm nhân gì?

Nó ngừng tay, nghĩ một lúc.

– Nhân trứng muối mà vỏ mỏng hơn. Ít đường hơn. Mà vẫn nướng bằng lò than này. – Nó gõ gõ cây chổi quét trứng vô thành khay. – Đổi cái ruột, giữ cái lò.

Tui nhớ câu đó rất lâu. Đổi cái ruột, giữ cái lò.

Tối mười bốn, lò bánh nghỉ sớm vì hết hàng. Bà Sáu ngồi đếm tiền dưới cái bóng đèn vàng, miệng lẩm bẩm tiếng Quảng Đông, tay gõ bàn tính. Thằng Nị kéo tui lên cái sân thượng nhỏ trên nóc lò, phải leo qua cái thang gỗ dựng đứng, qua một cái gác lửng thấp tới mức phải khom lưng.

Trên gác lửng, tui thấy con cá chép.

Nó treo trên một cây đinh đóng vô xà nhà, ngay cạnh cái cửa sổ nhỏ nhìn ra hẻm. Giấy đỏ đã phai thành màu hồng đậm, mấy cái vảy vàng bong ra vài cái, cái đuôi có một miếng băng keo trong dán chéo. Hai khoảng giấy trơn ở chỗ mắt vẫn còn đó, trống trơn. Bên dưới con cá, trên cái chiếu trải sát vách, có một cái gối, một cái mền, một chồng sách giáo khoa, một cái quạt bàn cũ. Đó là chỗ thằng Nị ngủ. Nó ngủ cạnh con cá của tui hai năm nay.

Tui đứng nhìn con cá lâu tới mức thằng Nị phải đằng hắng.

– Lên đi. Trăng lên rồi.

Sân thượng lò bánh chỉ rộng bằng hai cái chiếu, có mấy chậu ớt, một cái khạp nước, và cái ống khói lò bằng gạch còn ấm. Hai đứa ngồi dựa lưng vô ống khói. Trăng mười bốn tròn gần đủ, vàng như cái bánh vừa ra lò. Dưới hẻm, đèn tuýp nhà nào cũng sáng, những tấm giấy kiếng phơi trên dây lấp lánh như vảy cá.

– Bên kia kìa. – Thằng Nị chỉ qua mấy mái tôn, về phía con đường lớn. – Phố Lương Nhữ Học. Năm nay người ta treo lồng đèn kín đường luôn. Đông lắm.

– Lồng đèn nhựa đó.

– Lồng đèn giấy cũng có. Ít.

Tui không nói gì. Tui nghĩ tới mấy chồng lồng đèn ông sao của ba còn treo ở sạp. Tui nghĩ tới hai ngón tay cong queo của ba, đêm nào cũng vót tre tới hai giờ sáng cho những cái khung không ai mua.

– Tui vẽ thử mấy mẫu lồng đèn mới, – tui nói. – Đưa ba coi. Ba hổng chịu.

– Mẫu gì?

Tui rút trong túi quần ra một tờ giấy tập gấp tư, mở ra. Tui vẽ bằng bút chì một con cá chép nằm trong một cái vòng tròn như mặt trăng, đuôi cá quấn quanh vòng. Ở chỗ thân cá không dán giấy kiếng đặc mà cắt thủng từng cái vảy, để ánh đèn cầy hắt ra ngoài thành những đốm sáng nhỏ trên tường. Bên cạnh tui ghi chú: "Khung tre như cũ. Giấy kiếng hai lớp. Đốt đèn lên thì vảy cá in lên vách."

Thằng Nị cầm tờ giấy, nghiêng ra ánh trăng coi. Coi lâu lắm.

– Đẹp.

– Ba nói lồng đèn là lồng đèn, đừng bày đặt.

– Ba bà sai rồi. – Nó nói thẳng, rồi như sợ, nói nhỏ lại. – Ý tui là, chú Tám làm đẹp nhất xóm. Mà đẹp kiểu ngày xưa. Bà vẽ đẹp kiểu bây giờ. Hai cái đó gặp nhau được.

Tui nhìn nó. Nó gấp tờ giấy lại, trả cho tui.

– Bữa nào bà làm được cái này, tui mua.

– Bà mua hoài đồ tui làm. Bà có tiền đâu.

– Thì tui để dành.

Tụi tui ngồi im một lúc. Dưới hẻm, tụi con nít bắt đầu tập rước đèn cho đêm mai, tiếng trống ếch lụp bụp, tiếng hát lạc giọng. Thằng Nị móc trong túi áo ra một cái bánh nướng nhỏ, cỡ lòng bàn tay, gói giấy bóng kính.

– Cái này tui làm riêng. Khuôn con cá của nội. Mà tui chấm mắt cho nó.

Tui mở ra. Con cá chép nổi trên mặt bánh, vảy rõ từng cái, và ở chỗ con mắt có một cái chấm đen nhỏ, làm bằng một hạt mè đen ấn vô bột trước khi nướng.

– Bánh thì có mắt được, – nó nói. – Lồng đèn thì chưa.

Tui cười. Tui cắn một miếng nhỏ ở cái đuôi, chừa con mắt lại. Thằng Nị nhìn tui ăn, không nói gì, rồi ngước nhìn trăng. Cái giọng bể của nó lúc nói câu tiếp theo trầm xuống, gần như của một người lớn:

– Vỹ nè. Hai năm nữa lò đóng.

Tui ngừng nhai.

– Ông chủ đất gửi giấy rồi. Hết tháng Tám năm 2014 là hết hợp đồng. Người ta đập lò, xây nhà trọ bốn tầng. – Nó gõ gõ ngón tay lên cái ống khói còn ấm sau lưng. – Cái lò này ông cố tui xây đó. Nội nói đập thì đập, nội già rồi, không đi kiếm chỗ khác nổi. Nội nói về Bình Dương ở với ba tui.

– Còn bà?

– Tui đi theo nội chớ đi đâu. – Nó nhún vai. – Học hết mười hai thì đi làm. Ba tui nói xưởng ổng làm đang tuyển người.

Tui không biết nói gì. Hai năm, nghe thì xa. Mà tui nhìn cái ống khói, nhìn mấy chậu ớt, nhìn cái thang gỗ dẫn xuống gác lửng có con cá chép mù treo trên xà nhà, tui thấy hai năm ngắn như cái khoảng một phút giữa mùi trứng chín với mùi đường cháy.

– Bà đừng nói với ai nghen, – thằng Nị nói. – Nội chưa muốn cả xóm biết.

– Ừ.

– Hứa đi.

– Hứa.

Nó gật đầu, rồi đứng dậy phủi quần, như chuyện vừa nói chỉ là chuyện giá bột mì lên. Nó đi tới mép sân thượng, chống tay lên lan can, nhìn xuống hẻm.

– Vỹ. Ra đây coi nè.

Tui đi tới. Dưới hẻm, ngay trước sạp nhà tui, ba tui đang đứng một mình dưới bóng đèn tuýp. Ba cầm một tờ giấy, nghiêng ra ánh đèn mà đọc, đọc lâu lắm. Tờ giấy gấp tư, nhìn từ trên sân thượng thì nhỏ xíu, mà tui nhận ra ngay. Tờ mẫu lồng đèn tui vẽ hồi tuần trước, đưa ba coi, ba nói đừng bày đặt rồi tui vò bỏ vô sọt rác.

Ba tui đọc xong, vuốt tờ giấy cho thẳng, kẹp vô trong cuốn lịch treo tường ở cửa, rồi quay vô nhà, cầm con dao vót tre lên.

— Hết chương 2 —