Tháng Năm: Bên trong cái màn

Chương 8: Tháng Năm: Bên trong cái màn

Chinh nghe tiếng chân lội qua suối lúc mười giờ đêm, và anh biết là ai trước khi ánh đèn pin quét lên cửa lưới.

Anh đang ngồi trong cái lán nhỏ cạnh nhà lưới, nơi anh ngủ những đêm có gió to, đề phòng lưới rách. Anh ra đứng ở cửa. Đài đứng bên ngoài lớp lưới thứ nhất, tóc rối, ống quần ướt tới đầu gối, đèn pin trong tay rọi thẳng vào mặt anh.

– Bố em vẽ chữ L, – cô nói. – Là lưới.

Chinh đứng im. Năm năm anh giữ lời hứa với một người. Anh nghĩ mình sẽ phải giữ nó lâu hơn. Anh không nghĩ người phá lời hứa lại là cô, và theo cách này: đứng ngoài cửa lưới lúc nửa đêm, ống quần ướt, không khóc, chỉ nói ra một sự thật như đọc một con số.

– Em vào đi, – anh nói.

Anh mở lớp cửa thứ nhất. Cô bước vào khoảng đệm giữa hai lớp cửa, chật như cái buồng điện thoại. Anh đóng lớp ngoài lại, rồi chỉ cái chậu vôi dưới chân. Cô nhúng dép vào. Anh đưa cô cái áo khoác vải trắng treo trên móc. Cô mặc vào. Rồi anh mới mở lớp cửa thứ hai.

Anh bật đèn.

Dưới những bóng đèn tuýp treo dọc xà ngang, ba nghìn hai trăm cây bưởi con đứng thẳng hàng trong những cái bầu đen, hàng nào cũng được đánh số bằng những thẻ nhựa nhỏ. Cây lớn nhất cao ngang thắt lưng, cây nhỏ nhất chỉ bằng gang tay. Lá xanh đậm, bóng, không một vết loang. Ở cuối nhà lưới có ba cây to hơn hẳn, trồng xuống đất chứ không trong bầu, tán đã xòe rộng, cành đã bắt đầu có nụ.

Đài đứng ở lối đi giữa, quay một vòng. Cô không nói gì trong một lúc rất lâu.

– Ba cây kia là gì?

– Cây mẹ, – Chinh nói. – Ghép từ cây Cụ năm đầu tiên. Ba cây ấy bây giờ cũng là cây Cụ, chỉ là trẻ hơn sáu mươi tuổi. Mắt ghép của ba nghìn cây con này đều lấy từ ba cây ấy. Không lấy từ cây Cụ ngoài sân nữa, vì ngoài sân có rầy.

– Thế cây Cụ ngoài sân…

– Là cây gốc. Còn đây là bản sao, giữ trong màn. – Anh dừng lại. – Phòng khi.

Cô quay lại nhìn anh.

– Bố em góp bao nhiêu?

Chinh nhìn ba cây mẹ ở cuối nhà lưới.

– Năm đầu bảy mươi triệu, dựng khung, mua lưới. Mỗi năm sau bốn mươi triệu, tiền giá thể, tiền xét nghiệm, tiền điện nước. – Anh nói đều đều. – Anh góp đất, góp công. Chú bắt anh hứa không nói với ai, kể cả cô Ngần. Chú bảo cô Ngần lo, biết chú bỏ tiền vào cái việc mà cả làng bảo dở hơi thì cô ấy mất ngủ.

– Sao bố em làm thế?

– Hôm anh về, anh sang xin mắt ghép, kể chuyện miền Tây. Chú ngồi nghe hết. Rồi chú dắt anh ra gốc cây Cụ, sờ tay lên thân cây, hỏi anh: cây này mà đi thì sao. Anh bảo cả xóm mất giống. Chú bảo, thế thì giữ nó lại. Chỉ một câu thế thôi.

Đài ngồi xuống một cái thùng nhựa lật úp giữa lối đi. Cô cúi mặt xuống, hai tay ôm lấy đầu. Vai cô run lên. Chinh đứng nhìn, không biết nên làm gì với hai bàn tay mình. Cuối cùng anh ngồi xổm xuống trước mặt cô, im lặng, chờ.

– Hôm bố em ngã, – cô nói, giọng nghèn nghẹt sau hai bàn tay. – Bố cứ vẽ chữ L. Bố sợ bố chết mà không ai biết. Bố muốn em biết. Còn em thì tưởng bố muốn bán vườn cho lái buôn.

– Chú không trách em đâu.

– Em trách em.

Cô bỏ hai tay xuống. Mặt cô ướt, nhưng mắt đã khô.

– Người ta đồn anh nuôi bệnh, – cô nói. – Đồn anh chờ cả xóm chặt hết rồi bán cây cắt cổ.

– Anh biết.

– Thế anh định bán bao nhiêu?

Chinh nhìn những hàng cây con.

– Anh chưa nghĩ.

– Anh nghĩ rồi. – Đài nói. – Anh chỉ chưa dám nói. Anh định cho không, đúng không?

Anh không trả lời. Cô nhìn anh, rồi bật ra một tiếng cười ngắn, nửa khóc nửa cười.

– Không được, – cô nói. – Cho không thì người ta không tin. Người ta nghĩ anh có âm mưu gì to hơn. Cho không thì cũng không ai giữ. Cây cho không thì người ta trồng bừa, chăm bừa. Mà anh cho không thì bố em mất trắng năm năm.

Rồi cô lấy điện thoại ra, mở máy tính, và trước mắt Chinh, cô gái vừa khóc xong đã biến thành một người khác. Người ngồi bên kia bàn ở ngân hàng, người đọc kế hoạch kinh doanh của người khác như đọc báo.

– Một cây giá anh bán xưa nay là trăm rưỡi. Bán cho xóm, giá vốn thôi, một trăm. Không ai phải trả tiền bây giờ, vì bây giờ nhà nào cũng vừa mất cây. Trả bằng bưởi. Ba năm nữa cây cho quả bói, năm thứ tư cho quả. Mỗi cây trả năm quả bưởi loại một vào vụ thứ tư. Em bán năm quả đó qua trang bán hàng, giá ba mươi nghìn một quả, là một trăm năm mươi nghìn, trừ chi phí gửi hàng, còn khoảng một trăm hai. Anh lấy một trăm, phần dư hai chục để vào quỹ chung, mua thuốc phun rầy đồng loạt cho cả xóm. – Cô ngẩng lên. – Không ai mất tiền mặt. Anh và bố em không lỗ. Và quan trọng nhất, ai cũng có lý do để chăm cây cho tốt, vì cây xấu thì không có bưởi mà trả.

Chinh nhìn cô rất lâu. Rồi anh nói:

– Em tính hết rồi à?

– Em tính trên đường lội qua suối.

– Còn một điều, – anh nói. – Cây của anh chưa được công nhận. Anh chưa bao giờ làm hồ sơ.

– Thì làm. – Đài đứng dậy. – Chị Hiền bảo chị sẵn lòng giúp. Năm năm xét nghiệm âm tính, chị có hết. Mai anh với em lên trạm.

Đêm ấy Đài về rồi, Chinh không ngủ. Anh tắt hết đèn, chỉ để lại ngọn đèn nhỏ ở cuối nhà lưới, chỗ ba cây mẹ. Anh ngồi xuống cái thùng nhựa lật úp, chỗ cô vừa ngồi, nhìn ba cái tán cây tròn trịa dưới ánh đèn vàng.

Anh nhớ buổi chiều năm năm trước, lúc chú Khiết dắt anh ra gốc cây Cụ. Chú còn nói được, giọng sang sảng, hay pha trò. Chú bảo, cây này bố chú trồng năm chú lên ba. Chú lớn lên dưới gốc nó. Chú cưới vợ cũng nhờ nó. Con bé Đài nhà chú chào đời, chú chôn cái nhau dưới gốc nó. Rồi chú hỏi anh, giọng bỗng nhỏ hẳn: nếu nó đi trước chú thì sao. Anh đã không biết trả lời. Bây giờ anh biết. Nếu nó đi, thì nó vẫn còn ở đây.

Ngoài kia gió đêm thổi qua lớp lưới, nghe như tiếng ai thở dài rất dài. Anh ngồi tới khi gà gáy, rồi đứng dậy đi tưới cây.

Tháng Năm là tháng của những việc làm cùng nhau.

Hai người lên trạm, ngồi với chị Hiền ba buổi, làm hồ sơ. Trên đường đi, Đài ngồi sau xe máy, hai tay ôm cái cặp đựng giấy tờ như ôm một đứa trẻ, và nói suốt dọc đường về những con số. Chinh không nghe được nửa. Anh chỉ nghe cái giọng cô sau lưng mình, lẫn trong tiếng gió, và thấy con đường lên tỉnh hôm ấy ngắn hơn mọi lần. Đài viết, Chinh đọc lại, chị Hiền sửa. Những thứ cần đo thì đo, những thứ cần kiểm thì kiểm. Đoàn kiểm tra của tỉnh về xóm, mặc áo blouse trắng, lấy mẫu ba cây mẹ trong nhà lưới, đi một vòng xem lưới, xem cửa, xem chậu vôi, rồi về. Họ nói vài tuần nữa có kết quả.

Đài nghĩ ra một việc khác, và cái việc ấy, sau này Chinh nghĩ lại, mới là việc dập được tin đồn.

Cô không đăng gì lên mạng. Cô không lên tiếng ở nhà văn hóa. Cô chỉ nhờ ông trưởng thôn mời cả xóm, chiều Chủ nhật, sang xem cái màn.

– Mọi người tự xem, – cô nói. – Ai nghĩ trong đó nuôi bệnh thì tự vào mà xem.

Chiều Chủ nhật, người ta kéo sang, ban đầu dăm người, rồi cả chục, rồi đông dần. Ai cũng phải đi qua hai lớp cửa, nhúng dép vào chậu vôi, khoác áo trắng. Mấy ông già vừa khoác áo vừa cười, bảo vào xem bưởi mà như vào bệnh viện. Bên trong, Chinh đứng ở lối đi, ai hỏi gì anh trả lời nấy. Vì sao phải hai lớp cửa. Vì sao lưới phải nhỏ như thế. Vì sao không lấy mắt ghép từ cây Cụ ngoài sân nữa. Ba cây mẹ ở cuối là gì. Ông Khiết ngồi xe lăn ở cửa, Đài đẩy vào. Ông không nói được, nhưng ai đi ngang qua ông cũng dừng lại, và ông cứ chỉ tay về phía ba cây mẹ, chỉ đi chỉ lại.

Bà Ngần là người vào sau cùng. Bà đi chậm một vòng, không hỏi gì. Tới chỗ ba cây mẹ, bà đứng lại rất lâu, rồi quay ra nhìn chồng ở cửa. Ông Khiết cúi mặt, như đứa trẻ bị bắt quả tang. Bà Ngần đi thẳng tới, đứng trước xe lăn, chống nạnh.

– Năm năm, – bà nói. – Mấy chục triệu một năm. Phân với thuốc.

Ông Khiết không dám ngẩng lên.

– Ông giỏi, – bà nói. Rồi bà cúi xuống, sửa lại cái chăn trên đùi ông, sửa rất lâu, dù cái chăn chẳng xô lệch gì. – Lần sau có bỏ tiền đi đâu thì nói. Tôi lo thì tôi lo. Không nói thì tôi lo gấp đôi.

Bà Đẩu không sang.

Cái Mít thì sang. Nó đứng ở cửa lưới, nhìn vào rất lâu, rồi chạy về. Một tiếng sau nó quay lại, cầm theo cái lọ thủy tinh, trong đó vẫn còn mười một con rầy chết khô và một con mới, còn sống, đang chổng đuôi bò dọc thành lọ.

Nó không đưa cho Chinh ngay. Nó đứng thở hổn hển, mặt tái đi, đôi mắt tròn xoe nhìn anh như sợ bị mắng.

– Chú Chinh ơi, – nó nói. – Con này cháu bắt ở cây Cụ.

— Hết chương 8 —