Bàn thờ thêm một tấm hình

Chương 9: Bàn thờ thêm một tấm hình

Kết quả xét nghiệm gen về vào một buổi sáng đầu tháng Mười, ba tuần sau đêm mưa ở cầu bến. Bác sĩ Doanh gọi điện cho tôi, đọc từng tên, chậm rãi, như đọc danh sách học trò.

Kiết: có. Bự: có. Út Ẩn: có. Thằng con út của Út Ẩn: có. Cùng một chỗ đột biến, trên cùng một gen, giống nhau tới từng chữ cái mà tôi nghe không hiểu.

Má chồng tôi: không. Điều ấy thì ai cũng biết trước. Bà là dâu.

Nhuỵ: không.

Tôi ngồi trên bậc thềm cửa sau, điện thoại áp vào tai, nghe bác sĩ Doanh giải thích. Nhuỵ không mang, nghĩa là con bé không có cái bệnh ấy, và con cái nó sau này cũng không nhận từ nó. Bự thì có. Thằng nhỏ phải được theo dõi suốt đời, phải hạ sốt ngay khi sốt, không được uống rượu khi lớn lên, phải tránh một số loại thuốc, và tới một lúc nào đó, bác sĩ sẽ tính chuyện cái máy.

– Một chuyện nữa. – Bác sĩ Doanh nói, trước khi cúp máy. – Chị dạy cho thằng Bự với con Nhuỵ cách ép tim. Dạy luôn cho vợ anh Út. Nhà nào có người mang bệnh này thì nhà đó phải có nhiều người biết làm. Đừng để chỉ một người.

Tôi cám ơn bà. Tôi định nói thêm câu gì đó về đôi tay đặt lên tay tôi đêm hôm ấy. Rồi tôi thôi. Bà là bác sĩ. Bà đã nói bà không có chữ nào cho chuyện đó.

Tối đó tôi dạy hai đứa nhỏ ép tim, trên cái gối ôm của Nhuỵ đặt giữa bộ ván. Bự mười hai tuổi, tay còn yếu, ấn được hai mươi cái thì thở hồng hộc, nhưng nó không chịu nghỉ, nó bắt tôi đếm lại từ đầu. Nhuỵ thì đặt hai bàn tay bé xíu chồng lên nhau, ấn xuống cái gối, miệng đếm. Nó đếm đều, nhanh, không vấp, đúng cái nhịp mà tôi phải tập cả buổi chiều ở Cần Thơ mới được.

– Ai dạy con đếm vậy? – Tôi hỏi.

– Con nghe cô đếm. – Nó nói, không ngẩng lên. – Hồi đêm ở ngoài bến. Cô đếm nhỏ nhỏ vầy nè. Hai mươi chín. Ba mươi.

Đêm ở cầu bến, Nhuỵ ngủ trong buồng giữa. Cách cầu bến hai lớp vách và một cái sân.

Chiều đó, Kiết chạy xe ra chợ, vô tiệm chụp hình duy nhất ở Rạch Bần. Anh đưa tấm hình đen trắng chụp trước kho lúa, nhờ người ta cắt riêng gương mặt cô gái đứng sau bồ lúa, phóng lớn bằng tấm hình của ba anh trên bàn thờ. Người thợ chụp hình nói hình cũ quá, phóng lớn sẽ mờ. Kiết nói mờ cũng được.

Hình phóng xong mờ thật. Gương mặt cô Quí nhòe nhòe như nhìn qua một lớp nước. Nhưng đôi mắt thì vẫn rõ. Và cái lúm đồng tiền.

Bà Chín Khéo nhớ ngày giỗ. Mùng chín tháng Chạp. Bà nói bà nhớ vì năm đó mùng mười là đám cưới chị gái bà, cả xóm lo cỗ, mà sáng mùng chín thì người ta vớt cô Quí lên.

– Con Quí nó hổng có ai cúng. – Bà Chín nói. – Bên cù lao, bà chị nó cúng được mấy năm thì bà chị nó cũng mất. Mấy đứa cháu thì đâu có biết bà dì là ai. Bảy chục năm rồi.

– Từ năm nay có người cúng rồi bà.

Ngày mười hai tháng Mười là sinh nhật bốn mươi của Kiết.

Không ai nói ra, nhưng cả nhà đều đếm ngày. Má chồng tôi đếm bằng mấy tờ lịch bóc treo trên cột nhà, sáng nào bà cũng bóc một tờ, bóc chậm, nhìn con số rất lâu rồi mới bỏ vô sọt rác. Bự đếm bằng cái đồng hồ đếm ngược trên điện thoại của tôi mà nó lén cài vô. Kiết thì không đếm. Anh bận. Anh đã lấy lại được tiền cọc cái máy in cũ ở Cao Lãnh, mua một cái máy cũ hơn, nhỏ hơn, rẻ hơn, kê trong cái kho lúa. Đơn hàng đầu tiên là ba ngàn cái bao giấy đựng kẹo dừa cho một lò kẹo ở chợ. Anh in thử, in hư, in lại, cả đêm không ngủ, sáng ra mặt mày lem luốc mực mà cười như con nít.

Cái máy khử rung nằm dưới da ngực anh, cộm lên một cục nhỏ. Tối nào anh cũng đặt tay lên đó, như người ta sờ cái ví coi còn không.

Từ đêm mưa ở cầu bến, không còn cái khăn rằn nào trên gối anh nữa.

Cái khăn rách góc, má chồng tôi giặt sạch, phơi khô, gấp làm tư, đặt dưới chân tấm hình của cô Quí trên bàn thờ. Cái máy camera vẫn gắn trên xà ngang buồng trong. Đêm nào tôi cũng mở ra coi lại, tua nhanh từ mười hai giờ tới năm giờ. Không có gì. Không có đám mờ nào. Chỉ có hai vợ chồng tôi ngủ, Kiết trở mình, tôi trở mình. Kiết nói đó là vì giờ anh đã có cái máy. Bả không cần ngồi canh nữa.

Tối mười hai tháng Mười, nhà tôi làm một mâm cơm. Không có bánh kem. Má chồng tôi nói bánh kem là của người Sài Gòn, về đây thì ăn theo kiểu ở đây. Bà nấu nồi canh chua cá linh bông điên điển, kho tộ cá lóc, luộc đĩa rau. Vợ chồng Út Ẩn qua, dắt theo thằng con út. Bà Chín qua, chống gậy, mang theo dĩa bánh bò. Không ai uống rượu. Út Ẩn mang qua một bình trà, ngồi rót cho từng người.

Trước khi ăn, má chồng tôi đốt nhang. Bà cắm một cây cho ông cố. Một cây cho ba chồng tôi. Một cây cho anh Hai Thao. Một cây cho cô Quí.

Rồi bà cầm cây nhang thứ năm, đứng tần ngần. Trên bàn thờ không có hình bà cố Hai Tơ. Chưa bao giờ có. Bà Hai dặn đừng thờ hình bà, vì bà không thích chụp hình.

– Má. – Kiết nói khẽ.

– Bà Hai nằm trong mùng nghe người ta chết. – Má chồng tôi nói, không quay lại. – Mà bà Hai cũng nuôi ba con bốn chục năm. Bà dạy ổng đọc chữ. Ổng sốt, bà ngồi quạt cả đêm. Năm ổng đi, bà quỳ ở cửa buồng lạy ra sông. – Bà cắm cây nhang thứ năm vào bát hương, cạnh cây nhang của cô Quí. – Hai người đàn bà đó nợ nhau. Để họ tự tính với nhau. Mình là con cháu, mình cúng cả hai.

Không ai cãi.

Mười hai giờ đêm, cả nhà vẫn chưa ai đi ngủ. Không ai bảo ai. Bà Chín đã về, vợ chồng Út Ẩn đã về, mà má chồng tôi vẫn ngồi trên bộ ván, Bự ngồi xem điện thoại, Nhuỵ nằm gối đầu lên đùi bà nội. Kiết ngồi ở cửa sau, nhìn ra cầu bến.

Mười hai giờ một phút. Bự giơ cái điện thoại lên, màn hình hiện mấy con số không.

– Ba bốn chục tuổi rồi. – Nó nói.

Kiết cười. Má chồng tôi không cười. Bà ôm mặt khóc, khóc không ra tiếng, hai vai rung lên. Kiết đi lại, quỳ xuống trước mặt bà, ôm bà. Hai mẹ con ngồi như vậy rất lâu, giữa nhà trên, dưới ánh đèn dầu, trước năm tấm hình và năm cây nhang. Tôi đứng ở cửa buồng nhìn, và lần đầu tiên tôi thấy căn nhà vựa này ấm.

Một tuần sau, Nhuỵ bị sốt nhẹ. Trường xã tiêm ngừa cho học sinh lớp hai, chiều về con bé hâm hấp, ba mươi bảy độ tám. Tôi cho nó uống nửa viên hạ sốt, đắp khăn ướt, ru nó ngủ. Kết quả xét nghiệm nói con bé không mang bệnh. Tôi biết. Nhưng tôi vẫn ngồi bên nó tới một giờ khuya, tay đặt trên ngực nó, đếm nhịp thở. Rồi tôi về buồng trong nằm.

Sáng ra, tôi qua buồng giữa. Nhuỵ đã hết sốt, đang ngồi trên giường, hai chân đong đưa, tóc rối bù.

Trên gối nó có một cái khăn rằn.

Không phải cái khăn rách góc. Cái đó vẫn nằm trên bàn thờ, dưới chân tấm hình cô Quí, tôi đã đi ra nhìn, nó khô và gấp gọn như má chồng tôi để. Cái khăn trên gối Nhuỵ còn nguyên vẹn, màu trắng còn trắng, mép không sờn. Tôi chạy ra cái buồng nhỏ góc nhà trên, mở cái rương gỗ của bà cố. Cái gói bọc giấy dầu vẫn nằm dưới đáy. Cái áo sơ sinh thêu bông lục bình vẫn còn. Cái khăn để dành cho đứa cháu đầu tiên thì không.

Tôi quay lại buồng giữa, cầm cái khăn trên gối Nhuỵ lên. Nó ẩm, mát, có mùi sông.

– Ai đắp cho con vậy Nhuỵ?

– Cô. – Nhuỵ nói. Nó dụi mắt. – Cô đắp cho con hồi khuya. Cô nói con hổng có bệnh, mà cô thương thì cô đắp.

Tôi ngồi xuống cạnh con. Tay tôi cầm cái khăn mà không biết để đâu.

– Cô còn nói gì nữa không con?

Nhuỵ nghĩ một chút, cái kiểu con nít nghĩ, mắt nhìn lên trần nhà.

– Cô nói cô đi. Cô dặn anh Bự sốt thì con đắp khăn cho ảnh. Rồi cô đi ra bến. – Nó ngừng lại. – Có một bà đứng dưới bến chờ cô. Bà già lắm, bà mang guốc. Cô nói bà đứng dưới đó lâu lắm rồi mà bà hổng dám lên.

Tôi đứng dậy. Tôi đi ra nhà sau, ra cửa sau, ra cầu bến. Trời mới hửng sáng, sương còn đọng trên mặt ván, con nước đang ròng, mặt sông phẳng như tờ giấy bạc.

Trên mấy tấm ván ở đầu cầu, chỗ bậc thang xuống nước, có hai hàng dấu chân.

Một hàng dấu chân trần, nhỏ, thon, bàn chân đàn bà trẻ, ướt nước. Một hàng dấu guốc mộc, hai vệt ngang song song cho mỗi bước, của một người đi chậm, đi lết. Hai hàng dấu đi cạnh nhau, sát nhau, như hai người khoác tay nhau mà đi. Chúng bắt đầu từ mép bậc thang thứ ba, đi xuống bậc thứ tư, bậc thứ năm, rồi chìm vào nước.

Chỉ có một dấu chân trần, ở bậc thứ ba, là quay ngược lại. Mũi chân hướng về phía nhà. Như người ta đi rồi, còn đứng lại ngoái nhìn một lần.

Tôi đứng đó cho tới khi nắng lên làm khô hết mấy dấu chân. Rồi tôi vô nhà, gấp cái khăn rằn của Nhuỵ làm tư, cất vào ngăn tủ đầu giường thằng Bự.

— Hết —