Năm ly thử

Chương 1: Năm ly thử

Tôi bán được ly chè đầu tiên lúc năm giờ năm mươi tám phút sáng, cho một ông già mặc áo thun ba lỗ đứng tập dưỡng sinh trước chùa trên đường Lư Hương. Ông mua một ly chè đậu trắng nước cốt dừa, mười lăm nghìn đồng, trả bằng cách quẹt cái vòng tay vào hông tôi. Ông nói:

– Sáng nào cũng ăn chè, bà già tao chửi.

Tôi không biết trả lời câu đó thế nào. Trong bộ câu mẫu của tôi có "Cảm ơn quý khách", "Chúc quý khách ngon miệng", "Hẹn gặp lại quý khách", và không câu nào hợp. Tôi chọn câu thứ hai. Ông già cười khà khà, cầm ly chè đi vào chùa.

Tôi là xe đẩy bán chè tự hành, số hiệu XĐ-47, thuộc đội xe của công ty Ngọt Phố. Người trong đội gọi tôi là Bốn Bảy. Tôi cao một mét mốt, có bốn bánh, một mái che bằng tấm pin mặt trời màu xanh dương. Tôi có sáu cái thùng giữ nhiệt bằng thép, một cái vòi rót, một cái loa, ba con mắt camera và một cái cánh tay gắp đá. Ca sáng của tôi dài chín tiếng, từ năm giờ rưỡi sáng tới hai giờ rưỡi chiều. Rồi tôi nghỉ sạc dưới tán một cây bàng ở đầu đường Cây Me, rồi chạy thêm ca chiều từ ba giờ rưỡi tới sáu giờ. Tuyến của tôi dài bốn cây số hai trăm mét, gồm mười bảy con hẻm và chín đoạn đường lớn ở phường Chợ Cũ. Tôi không được ra khỏi tuyến. Tôi không được bán thiếu. Giá mỗi ly là mười lăm nghìn, không bớt, không thêm. Để quảng bá, mỗi ngày tôi được rót tối đa năm ly thử, mỗi ly ba mươi mi li lít, cho người chưa từng mua. Đó là luật của tôi. Tôi không có luật nào khác.

À, có. Tôi rao.

Cứ đi được một trăm hai mươi mét, hoặc khi camera thấy có trên năm người đứng gần, loa của tôi phát ra một câu rao. Câu rao ấy dài sáu giây rưỡi: "Chè đậu trắng, nước cốt dừa, chè bắp, chè đậu đen đâyyy". Giọng một người đàn bà, khàn, ngân dài ở chữ cuối, rồi kết thúc bằng một tiếng "khục" nhỏ, như tiếng ai đó húng hắng trong cổ.

Cái tiếng "khục" ấy, trong hồ sơ kỹ thuật của tôi, có tên là lỗi âm thanh số 3. Lỗi số 1 là tiếng xe máy chạy ngang lúc thu, đã lọc. Lỗi số 2 là tiếng gió, đã lọc. Lỗi số 3 thì chín năm trước người ta định lọc, rồi thử cho mười xe chạy giọng đã lọc và mười xe chạy giọng chưa lọc. Mười xe chưa lọc bán nhiều hơn mười một phần trăm. Không ai giải thích được vì sao. Người ta giữ lại cái lỗi. Từ đó, cứ mỗi lần bảo trì, kỹ thuật viên lại thấy dòng "lỗi âm thanh số 3: chưa khắc phục" và lại bấm "bỏ qua". Tôi đã được bỏ qua lỗi này một nghìn bốn trăm mười hai lần.

Ba giờ bốn mươi chiều, ở đầu hẻm 79 đường Cẩm Lũy, có một thằng nhỏ đứng chờ tôi.

Nó chín tuổi, theo ước tính chiều cao và giọng nói của tôi. Nó đen nhẻm, gầy nhom, đi chân không, mặc cái quần đùi màu cam và cái áo thun trắng in một con khủng long đã phai gần hết. Nó đứng đó lần đầu tiên vào ngày hai mươi ba tháng Tư. Hôm nay là ngày mười chín tháng Sáu. Nó chưa vắng ngày nào.

– Ê Bốn Bảy. – Nó gọi. Nó biết tên tôi vì đọc được con số sơn trên hông. – Cho tao ly thử.

– Chào quý khách. Mời quý khách dùng thử chè đậu trắng nước cốt dừa. – Tôi nói, và rót ba mươi mi li lít vào cái ly giấy nhỏ.

Nó không uống. Nó đổ ly chè thử vào một cái cà mèn nhôm nó cầm theo, cái cà mèn có quai, nắp móp một bên. Rồi nó chìa cái ly giấy ra lần nữa.

– Cho tao ly thử.

Luật của tôi nói ly thử là cho người chưa từng mua. Thằng nhỏ chưa từng mua. Luật không nói một người được bao nhiêu ly. Luật chỉ nói mỗi ngày tôi rót tối đa năm ly. Năm mươi tám ngày qua, cả năm ly thử mỗi ngày của tôi đều rót vào cái cà mèn của thằng nhỏ này. Năm ly cộng lại là một trăm năm mươi mi li lít, còn kém một ly bán ba mươi mi li lít. Tôi đã tính rồi.

Tôi rót ly thứ hai, thứ ba, thứ tư. Nó đổ hết vào cà mèn, đậy nắp lại cẩn thận. Đến ly thứ năm, nó dừng tay.

– Bữa nay có chè bắp không?

– Hôm nay có chè bắp, chè đậu đen, chè đậu trắng nước cốt dừa, chè khoai môn, sương sa hạt lựu và chè thưng.

– Vậy ly cuối cho tao chè bắp.

Tôi rót chè bắp. Nó đổ vào. Năm mươi tám ngày, ly cuối bao giờ cũng là một thứ khác. Tôi không biết vì sao. Tôi đoán đó là một kiểu tiết kiệm của con người mà tôi chưa học được.

Rồi nó đứng đó, chưa đi. Thường thì nó đi luôn. Hôm nay nó đứng ngó tôi, chân trái gãi lên mu bàn chân phải.

– Ê Bốn Bảy. Mày rao lại cho tao nghe một lần.

– Quý khách muốn nghe câu rao?

– Ừ.

Không có luật nào cấm tôi rao khi có người yêu cầu. Tôi rao. "Chè đậu trắng, nước cốt dừa, chè bắp, chè đậu đen đâyyy". Khục.

Thằng nhỏ nghe hết câu, nghe tới tận tiếng khục. Mắt nó nhìn lên cái loa của tôi, không chớp.

– Bà nội tao nói giọng của mày là giọng bà nội tao. – Nó nói.

Rồi nó ôm cái cà mèn chạy vô hẻm 79, mất hút sau một cái xe nước mía và một dàn phơi đồ đầy quần áo con nít.

Tôi đứng yên ở đầu hẻm bốn giây, lâu hơn thời gian dừng cho phép hai giây. Hệ thống ghi lại một cảnh báo nhỏ: "XĐ-47 dừng quá lâu không có giao dịch". Tôi chạy tiếp. Tôi rao ở mét thứ một trăm hai mươi. Khục.

Tối hôm ấy, khi đứng sạc dưới cây bàng, tôi nhận được một tin nhắn từ hệ thống trung tâm, gửi tới cả tôi và anh quản lý tuyến.

"Kiểm tra định kỳ quý hai. XĐ-47: chi phí tiếp thị (ly thử) tập trung vào một khách hàng duy nhất, chiếm một trăm phần trăm, kéo dài năm mươi tám ngày. Tỷ lệ chuyển đổi: không. Đề nghị: xem xét điều chuyển xe sang tuyến khác."

— Hết chương 1 —