Tệp giọng cũ

Chương 3: Tệp giọng cũ

Tôi không có cảm xúc. Tôi ghi điều này ra đây cho rõ, vì người ta hay đọc chuyện xe chè mà tưởng xe chè buồn. Tôi chỉ có luật, có dữ liệu, có các phép tính.

Phép tính thứ nhất của tôi: nếu tệp giọng cũ bị hủy, sẽ không còn bản nào của tiếng khục trên đời. Bà Bảy không có máy thu. Tí Nị không có điện thoại. Hồi thu âm, công ty giữ bản gốc, không đưa bà bản sao nào.

Phép tính thứ hai: tôi không được phép sao chép dữ liệu ra ngoài hệ thống. Đó là luật cứng của mọi xe tự hành, gắn từ nhà máy. Tôi không thể gửi tệp giọng cho ai, không thể ghi nó vào đâu.

Phép tính thứ ba: tôi đọc lại hợp đồng thu âm. Lần này tôi đọc, vì đã có một lý do. Hợp đồng dài bốn trang, có chữ ký của Trần Thị Thơ và của đại diện công ty. Ở trang thứ ba, điều bảy, khoản hai, viết: "Khi bên B ngừng sử dụng bản ghi, bên B có trách nhiệm hoàn trả bản ghi cho bên A hoặc hủy bản ghi."

Bên A là bà Bảy. Bên B là công ty. Hoặc hoàn trả, hoặc hủy. Công ty đã chọn hủy, vì hủy thì nhanh hơn.

Sáng hôm sau, tôi nói chuyện với anh Quới. Tôi đọc cho anh nghe điều bảy, khoản hai.

– Mày muốn trả cái giọng lại cho bả? – Anh Quới hỏi. – Trả bằng cách nào? Bả có cái máy gì đâu mà chép vô.

– Thưa anh, hợp đồng không nói phải trả bằng cách nào.

Anh Quới ngồi chồm hổm cạnh bánh xe tôi rất lâu. Khói bạc hà bay lên tán bàng. Rồi anh nói một câu mà tôi phải xếp vào nhóm "không hiểu, lưu lại".

– Tao là cái thằng thu âm bả hồi đó, Bốn Bảy.

– Em biết, thưa anh. Tên anh có trong hồ sơ tệp gốc.

– Ừ. – Anh gật. – Hồi đó tao hai mươi chín tuổi, mới vô công ty. Tao nghe cái tiếng ho đó trong tai nghe là tao biết. Mấy ông kỹ thuật kêu tao lọc đi. Tao không lọc. Tao nói với họ là lọc không được, dính vô chữ cuối rồi. Xạo đó. Lọc được. Mà tao nghe cái tiếng ho đó giống ba tao. Ba tao cũng ho kiểu vậy, nằm võng, ở Cồn Dừa. Năm đó ba tao cũng mất.

Anh đứng dậy, ném cái ống thuốc lá điện tử vô túi.

– Lỗi số 3 là lỗi của tao, Bốn Bảy à. Không phải lỗi của mày.

Rồi anh nói tiếp, nhanh như sợ mình đổi ý.

– Trả bằng loa. Mày phát cái tệp đó ra, đứng trước mặt bả, cho bả nghe. Vậy là trả. Còn chép lại được hay không là chuyện của bả. Hợp đồng không nói phải trả bằng cái gì.

– Thưa anh, phát ra loa không phải là sao chép dữ liệu ra ngoài hệ thống. Đó là rao.

– Đó là rao. – Anh Quới cười. – Mày rao bao nhiêu lần cũng được. Ngày mười lăm người ta mới xóa.

Chiều hôm ấy, anh Quới đi chợ Bến Mía, mua về một cái máy cát xét cũ ở sạp đồ cũ, giá một trăm hai chục nghìn, còn chạy, kèm theo ba cuộn băng trắng. Anh đưa nó cho Tí Nị.

– Mày biết bấm không?

– Con biết. – Tí Nị nói, mặc dù nó chưa từng thấy máy cát xét bao giờ. Nó bấm sai bốn lần mới đúng.

Từ đó tới ngày mười lăm tháng Bảy, mỗi chiều ba giờ bốn mươi, ở đầu hẻm 79 đường Cẩm Lũy, tôi dừng lại đúng hai giây theo quy định, rao một tiếng. Tí Nị đứng cầm máy cát xét đưa lên sát loa của tôi, mặt nghiêm như ông bảo vệ gác cổng. Bà Bảy ngồi trên ghế đẩu, nghe. Thằng nhỏ thu được hai mươi bốn lần câu rao, mỗi lần sáu giây rưỡi. Có lần dính tiếng xe máy chạy ngang. Có lần dính tiếng con chó nhà kế bên sủa. Có lần dính tiếng bà Bảy nói "rao lớn lên coi" đè lên đúng tiếng khục. Nó tua lại, xóa, chờ hôm sau thu lại. Nó mua đủ một ly chè mỗi ngày, bằng tiền bà Bảy đưa. Tôi không còn rót ly thử cho nó nữa. Nó đã từng mua rồi.

Ngày mười hai tháng Bảy, cái máy cát xét ăn băng.

Tôi nghe được tiếng nó trước khi thấy. Một tiếng rít khô, rồi tiếng lạch xạch như có ai nhai giấy bóng. Tí Nị đang cho bà nghe lại cuộn thứ nhất. Nó bấm nút dừng, mở nắp, rút cuộn băng ra. Một đoạn dây băng màu nâu bóng lòi ra dài cả gang tay, nhăn nhúm, quấn vào cái trục quay như cọng bún dính đũa.

Thằng nhỏ đứng nhìn cuộn băng trên tay. Môi nó run. Cuộn băng ấy là cuộn đầu tiên, có mười tám lần câu rao, mười tám buổi chiều.

– Hư rồi. – Nó nói. – Hư hết rồi nội ơi.

Bà Bảy ngồi trên ghế đẩu, không nói gì. Hai bàn tay cong vẹo của bà không làm được những việc nhỏ như thế này nữa. Tôi có cánh tay gắp đá, nhưng cánh tay gắp đá của tôi chỉ có hai ngón kẹp bằng thép, lực tối thiểu ba niu tơn, đủ làm đứt một sợi băng.

– Đừng có kéo. – Tôi nói. Đó là câu đầu tiên trong đời tôi nói ra mà không thuộc nhóm nào cả. – Quý khách đừng kéo. Chờ anh Quới.

Tôi gửi một tín hiệu khẩn về máy của anh Quới, loại tín hiệu chỉ dùng khi xe bị kẹt bánh hoặc bị người lạ cạy thùng. Mười một phút sau, chiếc xe máy điện cũ tấp vào đầu hẻm. Anh Quới nhảy xuống, mặt tái mét, tưởng tôi bị ai lật. Rồi anh thấy thằng nhỏ đứng ôm cuộn băng.

Anh ngồi bệt xuống lề đường, xin bà sạp tạp hóa một cây bút chì. Anh gỡ từng nếp băng nhăn ra khỏi trục quay, chậm như người ta gỡ xương cá cho con nít. Rồi anh cắm cây bút chì vào cái lỗ có răng cưa của cuộn băng, xoay, xoay, xoay, cho sợi băng nâu bóng cuốn ngược vào trong từng vòng một.

– Hồi nhỏ tao làm cái này hoài. – Anh nói, không ngẩng lên. – Ba tao có cái máy y chang, nghe vọng cổ. Ăn băng hoài.

Tí Nị ngồi xổm bên cạnh, nín thở nhìn. Xong, anh Quới bỏ cuộn băng vào máy, tua lại một đoạn, bấm nghe. Cái loa nhỏ của máy cát xét rè rè, rồi phát ra một giọng đàn bà khàn, hơi méo ở chữ "nước cốt dừa", ngân dài ở chữ cuối.

Khục.

Thằng nhỏ thở ra một hơi dài như vừa trồi lên khỏi mặt nước. Anh Quới vò đầu nó một cái, rồi ngồi luôn ở đó, hút hết nửa ống bạc hà mới chịu về.

Ngày mười bốn tháng Bảy là ngày cuối tôi chạy tuyến Chợ Cũ.

Năm giờ năm mươi tám phút sáng, ông già áo ba lỗ trước chùa đường Lư Hương mua một ly chè đậu trắng, nói rằng bà già ông lại chửi. Tôi nói "Chúc quý khách ngon miệng". Ông cười khà khà.

Ba giờ bốn mươi chiều, tôi tới đầu hẻm 79. Không chỉ có Tí Nị và bà Bảy. Có ông bán nước mía. Có bà sạp tạp hóa đầu hẻm. Có hai chị đẩy xe bột chiên. Có một ông cụ chín mươi tuổi ngồi xe lăn được con cháu đẩy ra. Có mấy đứa con nít hàng xóm. Tôi đếm được hai mươi ba người. Theo luật, khi có trên năm người đứng gần, tôi phải rao.

Tôi rao. "Chè đậu trắng, nước cốt dừa, chè bắp, chè đậu đen đâyyy". Khục.

Không ai mua. Cả hai mươi ba người đứng im. Bà sạp tạp hóa đưa tay chấm mắt. Ông cụ ngồi xe lăn gật đầu, nói một câu móm mém mà tôi phải lọc ba lần mới ra chữ: "đúng rồi, giọng con Thơ".

– Bốn Bảy. – Bà Bảy gọi. Đây là lần đầu tiên bà gọi tên tôi. – Lại đây.

Tôi lăn lại gần. Bà đưa hai bàn tay cong vẹo lên, đặt lên cái mái che pin mặt trời màu xanh dương của tôi, như người ta vẫn đặt tay lên đầu một đứa nhỏ.

– Mày đi Tân Lập hả?

– Dạ. – Tôi nói. Đó cũng không phải câu mẫu. Tôi không biết mình học chữ "dạ" từ ai. Chắc từ Tí Nị, nó dạ với bà nó mỗi ngày năm chục lần.

– Ừ. Đi đi. Mà mày rao bằng giọng ai thì rao, ở đâu thì ở, nhớ rao cho lớn. Người ta có nghe mới mua.

Sau ngày mười lăm, tôi không còn giữ gì của giọng cũ. Tôi ghi điều này ra đây cho rõ. Sáng ngày mười lăm, ở trạm bảo trì phường Hòa Đông, kỹ thuật viên cắm dây vào hông tôi, tải giọng rao tổng hợp phiên bản mới, và hủy tệp giọng cũ theo quy trình. Trong hồ sơ của tôi, dòng "lỗi âm thanh số 3: chưa khắc phục" đổi thành "lỗi âm thanh số 3: đã khắc phục". Tôi không còn bấm bỏ qua được nữa.

Bây giờ tôi chạy tuyến Tân Lập. Tuyến dài năm cây số tám trăm mét, có ký túc xá sinh viên, có hai cái chợ, có một khu nhà máy. Giọng rao mới của tôi trong veo, không khàn, ngân dài ở chữ cuối vừa đúng một giây, không có tiếng gì ở sau. Doanh số của tôi đều, không cao, không thấp.

Mỗi sáng lúc năm giờ năm mươi, có một ông già người miệt vườn đứng chờ tôi trước cổng chợ, mua một ly chè bắp. Ông hay hỏi tôi một câu mà tôi chưa trả lời được, nên tôi lưu nó vào nhóm "không hiểu, lưu lại".

– Ê cái xe, sao mày rao mà nghe trống trơn vậy?

Còn ở hẻm 79 đường Cẩm Lũy, phường Chợ Cũ, theo lời anh Quới kể lại, chiều nào ba giờ bốn mươi cũng có một cái máy cát xét cũ đặt trên bậu cửa sổ. Thằng nhỏ bấm nút. Cả hẻm nghe sáu giây rưỡi.

Khục.

— Hết —