Không có giáo án

Chương 3: Không có giáo án

Phòng hội đồng có năm người. Chủ tịch hội đồng là một thầy giáo đại học tóc hoa râm, đeo kính trễ. Cô giáo trường chuyên tôi gặp ngoài hành lang ngồi ở đầu bàn, tên là cô Mạc Thu Lam, trước mặt có một tờ giấy viết tay.

Cô Lam nói trước, giọng rõ ràng, không gay gắt:

– Tôi làm đơn đề nghị hội đồng xem xét lại bài của thí sinh Vàng Thị Sua. Tôi có ba lý do. Một, thí sinh bốn mươi phút đầu không động vào máy, sau đó gõ liền một mạch không sửa dòng nào, điều này rất hiếm với học sinh trung học. Hai, cả bốn bài đều đúng tuyệt đối, trong khi năm ngoái trường của em không có ai dự thi. Ba, trong thời gian thi, tôi thấy giáo viên hướng dẫn của em đứng ngoài hành lang nhắn tin điện thoại liên tục. Tôi không kết luận gì. Tôi chỉ đề nghị làm rõ.

Tôi nhìn cô. Tôi định giận, nhưng không giận được. Nếu tôi là cô, đứng ngoài hành lang, thấy những điều cô thấy, tôi cũng nghĩ như thế.

Thầy chủ tịch hội đồng quay sang tôi.

– Thầy có muốn giải thích gì về tin nhắn không?

Tôi mở khóa điện thoại, đặt lên bàn, đẩy về phía ông.

– Thầy đọc hết ạ. Em nhắn với bác tài xe khách tuyến về bản và nhóm giáo viên đi xe. Đèo sạt.

Ông lướt từng tin. "Bác ơi xe chiều có chạy không." "Sạt ở cây số mười bốn, chưa biết." "Đi vòng qua đường cũ được không bác." "Đường cũ cũng ngập." Ông đọc chậm, rồi đưa điện thoại cho cô Lam. Cô đọc, đặt xuống, không nói gì.

– Còn bài thi, – ông nói, – hội đồng muốn nghe chính thí sinh.

Ông in bài làm của Sua ra, đặt lên bàn. Rồi ông cúi xuống đọc dòng đầu tiên của bài thứ ba, và tôi thấy khóe miệng ông giật một cái.

– Em ơi, – ông hỏi, – dan_de là cái gì?

Sua ngồi bên cạnh tôi, hai tay nắm vạt váy dưới gầm bàn. Em nhìn tôi. Tôi gật đầu.

– Dạ, là đàn dê ạ. – Em nói, giọng nhỏ. – Đề bài bắt sắp xếp các số. Em nghĩ như lùa dê vào chuồng buổi tối. Nhà em có mười hai con. Con nào to thì phải vào trước, đứng trong cùng, con nhỏ vào sau. Mỗi lần em so hai con đứng cạnh nhau, con nào to hơn mà đứng sau thì em đổi chỗ. Lùa đến lúc không còn phải đổi con nào nữa là xong.

– Còn so_loi?

– Số lối ạ. Bài hai hỏi có bao nhiêu cách đi qua lưới. Em nghĩ như lên nương. Muốn đến mảnh nương này, chỉ có thể đi từ mảnh bên trái hoặc mảnh bên dưới sang. Số lối đến mảnh này bằng số lối đến mảnh bên trái cộng số lối đến mảnh bên dưới. Em tính từ mảnh gần nhà trước, rồi tính dần lên.

Thầy chủ tịch tháo kính ra, lau, đeo vào.

– Em không gõ máy trong bốn mươi phút đầu là vì sao?

– Dạ, ở trường em ít máy, thầy em bảo nghĩ xong mới được gõ. Em quen thế rồi ạ. Với lại em gõ chậm, gõ sai thì sửa mất công lắm.

Ông lấy một tờ giấy trắng, viết lên đó một đề bài ngắn, không có trong đề thi: cho một dãy số, tìm đoạn liên tiếp có tổng lớn nhất. Ông đẩy tờ giấy và cây bút về phía em.

– Không có máy. Em làm trên giấy, bao lâu cũng được.

Sua cầm bút. Phòng hội đồng im. Cô Lam ngồi thẳng lưng, nhìn tay em. Em kẻ mấy dòng, viết, xóa một chữ, viết tiếp. Bảy phút sau, em đẩy tờ giấy lại.

Chương trình chín dòng. Một biến tên dang_gui, một biến tên tot_nhat.

– Dang_gui là gì?

– Dạ, là đang gùi. Đi trên đường, nhặt được củi thì bỏ vào gùi. Nếu gùi nặng mà toàn đá, tức là cộng lại bị âm, thì đổ hết đi, gùi lại từ đầu. Tot_nhat là cái gùi nặng nhất từng có từ sáng tới giờ.

Thầy chủ tịch nhìn tờ giấy rất lâu. Rồi ông đưa sang cho cô Lam. Cô đọc, và tôi thấy cô cười, lần đầu tiên từ lúc vào phòng, cười như người vừa được ai kể một chuyện hay.

– Thuật toán này, – ông nói với cả bàn, – sinh viên năm hai của tôi đọc sách mới biết. Em ấy chưa đọc sách nào. Hội đồng giữ nguyên kết quả. Tôi đề nghị ghi vào biên bản: đơn đề nghị của cô Lam là có cơ sở để xem xét, và việc xem xét cho thấy không có gian lận.

Cô Lam đứng dậy, đi vòng qua bàn, đến chỗ Sua. Cô không xin lỗi. Cô hỏi:

– Em có muốn lên thành phố học không?

Sua nhìn tôi lần nữa. Lần này tôi không gật đầu, vì đó không phải chuyện tôi gật thay được.

– Em phải về hỏi mẹ ạ. – Em nói. – Với lại dê nhà em mùa này sắp đẻ.

Tối hôm đó đèo vẫn sạt, xe không chạy. Thầy trò ngủ lại nhà khách của sở. Cô Lam mang sang hai hộp cơm, và một cái máy tính xách tay cũ của trường chuyên, pin còn tốt, bàn phím mòn chữ. Cô nói trường cô có mấy cái thay ra, để kho, nếu trường tôi cần thì cô làm giấy chuyển. Tôi bảo cần. Tôi bảo cần mười cái, nếu có.

Cô nhìn tôi, nhíu mày như đang tính, rồi ghi vào điện thoại.

Sáng hôm sau, đèo thông một làn. Trên xe khách về, Sua ngồi ghế cạnh cửa sổ, ôm cái máy tính cũ trên đùi, không mở ra. Em nhìn ra ngoài, nơi những nương ngô bậc thang chạy vòng quanh sườn núi, lớp này nối lớp kia, đều đặn như hàng thêu trên gấu váy.

– Thầy ơi. – Em nói, không quay lại. – Ruộng bậc thang cũng là vòng lặp thầy nhỉ.

– Ừ. Lặp, mỗi lần dịch lên một bậc.

– Nhưng mỗi bậc dài ngắn khác nhau. Theo núi.

– Thì có điều kiện. – Tôi nói. – Bài sau thầy dạy.

Em gật đầu, rồi ngủ thiếp đi, tay vẫn đặt lên cái máy tính. Tôi lấy cuốn sổ giáo án ra, viết dòng đầu tiên cho tuần sau: Bài: Câu lệnh điều kiện. Thiết bị: ba máy tính chạy được, một máy xách tay, ruộng bậc thang nhìn từ cửa sổ lớp học.

— Hết —