Viên gạch trước ngõ

Chương 3: Viên gạch trước ngõ

Lãm chen vào giữa đám đông, chui qua nách người lớn, đến được chỗ con Lụt. Con bé ngồi bệt dưới đất, hai tay ôm đầu, miệng lặp đi lặp lại cái câu ấy.

– Tau không lấy. Tau không lấy chi hết.

– Nó không lấy! – Lãm hét, giọng vỡ ra, cao lên như giọng con gái. – Ông râu tê bỏ vô rổ nó! Con thấy! Con thấy ông thò tay vô giỏ mệ!

Mọi người quay lại nhìn nó. Gã râu quai nón cũng nhìn nó. Gã cười, lắc đầu.

– Thằng cu ni bạn của con nhỏ đó. Cùng một bọn.

Một bàn tay túm lấy cổ áo len của Lãm. Cái áo sổ thêm một đường chỉ. Lãm cảm thấy cái kim băng trong túi áo trong cấn vào ngực.

Đúng lúc ấy anh công an khu vực đến. Anh ở phường bên, cái xe đạp cũ, mũ kê-pi, ai ở đầu đường Chi Lăng cũng biết mặt. Anh dựng xe, bước vào giữa đám đông, giơ một tay lên.

– Từ từ. Buông thằng nhỏ ra. Ai thấy chi thì nói từng người một.

Lãm nói. Nó nói rất nhanh, rất rõ, như người ta khai ở quầy lễ tân lúc nửa đêm. Gã đàn ông đi lên đi xuống từ bảy giờ mười lăm. Gã đứng nói chuyện với mệ về đứa cháu đi bộ đội. Gã thò tay vô áo con lúc xe thịt về. Gã đi ngang mệ, rút cái ví trong giỏ, đi ba bước, cúi xuống như buộc dép, thả vô rổ khoai.

– Gã đeo cái xắc vải. – Lãm nói. – Chú coi trong xắc gã.

Gã râu quai nón đã lùi ra một bước. Anh công an nhìn gã.

– Anh cho tôi coi cái xắc.

Gã không đưa. Gã quay người định đi. Mấy người đàn ông đứng gần chặn lại. Anh công an mở cái xắc vải bạt ra trước mặt mọi người. Trong đó có hai cuốn sổ mua hàng, ba cái ví, một xấp phiếu Tết của ai đó còn kẹp nguyên dây thun.

Đám đông im phắc. Rồi mệ già nhai trầu đi đến, cúi xuống, nhặt từng củ khoai lăn trên đường, phủi đất, bỏ lại vào cái rổ của con Lụt.

Anh công an dẫn gã về phường. Người ta tìm được chủ của hai cuốn sổ kia ở cuối hàng, hai bà mẹ khóc như mưa.

Lãm quay lại tìm con Lụt thì nó đã đi mất. Dưới gốc cây bàng thứ tư chỉ còn mấy tấm lá chuối giẫm nát. Mệ già nhai trầu bảo con nhỏ ôm rổ chạy về phía bến đò, không ngoái lại, mệ gọi mà nó không nghe. Mệ dúi vào tay Lãm hai hào, bảo cho con nhỏ ấy mà mệ không kịp đưa, cháu gặp thì đưa giùm.

Mười một giờ, Lãm quay lại chỗ cũ. Hàng người đã khép lại sau lưng nó như nước khép sau mái chèo. Không ai nhớ thằng bé thứ chín đã đi đâu. Nó phải xếp lại từ cuối, thứ một trăm lẻ mấy.

Mười một giờ năm mươi, nó đến được cái quầy. Cô mậu dịch viên lật cuốn sổ, đóng dấu, cân cho nó một cân đường, một gói bột ngọt, ba lạng bún tàu, một gói trà. Rồi cô nhìn lên cái thớt gỗ trống trơn.

– Hết thịt rồi em. Tết ni không có nữa mô.

Lãm về nhà lúc mười hai giờ rưỡi. Mạ đang ngồi ở hiên rửa lá chuối để gói bánh tét. Thấy con, mạ đứng bật dậy, nhìn vào cái giỏ.

Lãm kể hết. Cả chuyện gã râu quai nón, chuyện con Lụt, chuyện nó bước ra khỏi hàng. Nó không kể chuyện lần trước. Kể làm chi.

Mạ nghe xong, đứng im rất lâu. Tay mạ đưa lên dái tai, sờ vào cái bông tai hình hạt lựu, xoay nhẹ một vòng. Lãm nín thở. Nó biết cái cử chỉ ấy. Lần trước mạ cũng đứng như thế, ở đúng chỗ này, trước khi tháo đôi bông tai ra gói vào cái khăn mùi xoa, đi ra phía chợ Đông Ba.

Rồi mạ buông tay xuống.

– Rứa thì năm ni gói bánh tét nhân đậu. – Mạ nói. – Ông bà có mô bắt con cháu ăn thịt mới cho ăn Tết.

Mạ quay lại với chậu lá chuối. Lãm đứng sau lưng mạ, nhìn đôi bông tai vàng nhỏ xíu đung đưa theo mỗi lần mạ cúi xuống, và nó phải quay mặt đi, giả vờ nhìn con mèo trên mái.

Tối hai mươi chín, cả nhà ngồi canh nồi bánh tét bên bếp củi. Bánh nhân đậu xanh, không có miếng mỡ nào. Anh Hai càu nhàu. Ba thì bảo bánh chay ăn mới thấy vị nếp. Mạ cắt một đòn bánh, đưa cho Lãm mẩu đầu, cái mẩu nhiều nếp nhất mà ngày thường mạ hay để dành cho ba.

Sáng mồng một Tết, Lãm là người mở cửa ra ngõ đầu tiên, vì ba dặn từ tối năm ni cho thằng út xông đất.

Trên bậc cửa có một viên gạch thẻ mẻ một góc. Chữ L bằng than đã nhòe vì sương đêm, nhưng vẫn còn đọc được. Lãm không hề nhớ mình đã bỏ quên viên gạch ấy ở đâu. Có lẽ ở mép hè trước cửa hàng, khi nó bước ra khỏi hàng.

Đặt trên viên gạch là một cái gói lá chuối buộc lạt, còn hơi ấm. Lãm mở ra. Trong đó là một xâu cá bống thệ kho khô, đen bóng, thơm mùi tiêu, cá nhỏ bằng ngón tay út. Thứ cá chỉ dân vạn đò mới thả lưới bắt được ở khúc sông dưới chân cầu Gia Hội.

Lãm nhìn ra đầu ngõ. Không có ai. Chỉ có mưa phùn mồng một, mỏng như sương, và tiếng pháo lẹt đẹt từ phía bên kia sông.

Nó bê cả viên gạch lẫn gói cá vào nhà. Mạ đang thắp hương. Mạ quay lại, nhìn thấy gói cá, không hỏi gì, chỉ đỡ lấy, đặt lên cái đĩa sứ, bày lên bàn thờ cạnh đĩa bánh tét nhân đậu.

Chiều mồng hai, Lãm cầm hai hào của mệ nhai trầu, cộng thêm một hào tiền mừng tuổi của chính nó, đi bộ ra bến Thương Bạc. Dưới bến có chừng hai chục chiếc đò mui cong nằm sát nhau, khói bếp lên từ mấy cái mui. Nó hỏi đò nào có con Lụt. Một ông già đang vá lưới chỉ tay ra chiếc thứ ba. Con Lụt ngồi ở mũi đò, đang cạo vảy cá. Thấy Lãm, nó đứng dậy, chùi tay vào áo, không nói gì. Từ trong mui vọng ra tiếng ho của một người đàn bà. Lãm đưa ba hào. Con Lụt nhìn mấy tờ tiền một lúc rồi cầm lấy, gấp làm tư, nhét vào túi áo bông.

– Cá mạ tau kho đó. – Nó nói. – Mạ tau bảo phải đem trả cho được.

Viên gạch thì Lãm để ở góc sân, chỗ cũ.

Mười năm sau, khi nhà Lãm xây lại cái hiên, người thợ hồ định đập nó ra lấy chỗ trát. Mạ không cho. Mạ bảo cứ để đó, gạch nhà mình mà.

— Hết —