Bốn giờ sáng

Chương 1: Bốn giờ sáng

Bốn giờ sáng, mạ đặt vào tay Lãm cái gói bọc ni lông, nặng hơn nó tưởng.

– Sổ đây, phiếu Tết đây. Mạ gói ba lớp rồi, con bỏ vô túi áo trong, cài kim băng lại. Đừng mở ra giữa đường, nghe chưa?

Lãm gật. Nó đứng giữa nhà, trong cái áo len cũ của anh Hai đã sổ một bên tay, nhìn mạ cúi xuống cài cái kim băng vào túi áo cho nó. Ngọn đèn dầu đặt trên cái bàn thờ hắt lên mặt mạ một lớp vàng nhợt. Hai bên tai mạ, đôi bông tai vàng nhỏ xíu, hình hạt lựu, lấp lánh mỗi khi mạ nghiêng đầu.

Ba mươi lăm năm sau, lần cuối cùng Lãm nhìn thấy dái tai mạ là ở nhà tang lễ. Hai cái lỗ xỏ bông đã liền da, chỉ còn hai chấm sẫm màu. Mạ chưa bao giờ đeo lại bông tai từ cái Tết năm 1984.

Chỉ ba tiếng trước, Lãm còn ngồi gác đêm ở quầy lễ tân một khách sạn nhỏ trên đường Phạm Ngũ Lão, năm mươi tư tuổi, mắt díp lại theo tiếng nhạc không lời của cái loa trên trần. Bây giờ nó mười hai, và ngoài kia trời Huế đang mưa phùn tháng Chạp, cái mưa không ướt áo mà rét đến tận xương.

– Mạ ơi, mạ đừng lo. Lần ni con giữ được.

Mạ nhìn nó, nhíu mày.

– Lần ni là lần mô? Mi mới đi xếp hàng có hai lần.

Lãm không trả lời. Nó ra góc sân, nhặt một viên gạch thẻ đã mẻ một góc, lấy cục than vạch lên đó một chữ L thật to. Rồi nó đội cái nón lá, chạy ra đầu ngõ.

Bốn giờ hai mươi, trước cửa hàng thực phẩm ở đầu đường Chi Lăng, hàng đã dài đến gốc cây bàng thứ ba.

Không ai đứng. Chỉ có đồ vật xếp thành hàng dọc theo mép hè: một viên gạch, một cái nón rách, một chiếc dép nhựa, một cái rổ thưa, một hòn đá có buộc sợi dây gai. Mỗi thứ là một con người còn đang nằm trong chăn ở đâu đó quanh đây. Luật bất thành văn, ai cũng biết, ai cũng giữ. Đá chỗ của người khác là bị cả phố chửi cho đến Tết sang năm.

Lãm đặt viên gạch chữ L sau một cái nón có quai lụa xanh. Thứ mười chín. Lần trước nó đứng thứ hai mươi hai, vì mất năm phút tìm viên gạch.

Rồi nó ngồi xổm xuống mép hè, kéo cổ áo len lên tận mũi, và chờ.

Năm giờ, người đến thật bắt đầu đông. Các o, các mệ quấn khăn len, xách giỏ cói, đứng thế chỗ cho đồ vật của mình. Có tiếng hỏi nhau năm ni phiếu Tết được mấy lạng thịt, có tiếng ai than đường năm ni vàng khè như cát. Một mệ già nhai trầu bỏm bẻm, kể chuyện ông cháu nội đi bộ đội ngoài Bắc sắp về phép.

Năm giờ rưỡi, con Lụt đến.

Lãm nhận ra nó trước khi nhìn rõ mặt. Cái dáng gầy nhẳng, cái áo bông người lớn mặc thùng thình, tay ôm cái rổ tre nhỏ đậy lá chuối. Nó đi dọc theo hàng người, không xếp hàng, chỉ đi, rồi ngồi xuống gốc cây bàng thứ tư, cách Lãm vài bước chân. Nó mở lá chuối, trong rổ là mấy củ khoai lang luộc.

– Khoai đây, khoai nóng đây. Một hào một củ.

Không ai mua. Nó cũng không rao nữa, chỉ ngồi đó, ôm cái rổ, nhìn vào cửa hàng còn đóng.

Lãm sờ vào túi quần. Mạ cho nó một hào để ăn sáng, dặn mua củ sắn hay cái bánh ít mà lót dạ. Nó đứng dậy, đi đến gốc cây bàng thứ tư.

– Bán cho tau một củ.

Con Lụt ngước lên, nhìn nó như nhìn một con chó lạ. Rồi nó mở lá chuối, chọn củ to nhất, chìa ra. Củ khoai còn ấm, vỏ tím, nứt một đường, ruột vàng như nghệ.

– Mi đi mua thịt cho nhà mi hả? – Con bé hỏi.

– Ừ.

– Nhà mi có sổ hỉ.

Nó nói câu ấy không ghen, không buồn, như người ta nói trời mưa. Lãm cắn một miếng khoai, nóng rát lưỡi.

– Nhà mi ở mô?

– Dưới đò, bến Thương Bạc. Mạ tau ho cả tháng ni rồi, không chèo được. Tau bán hết rổ ni thì mua thuốc cho mạ.

Lãm nhìn cái rổ. Còn chín củ. Một hào một củ. Nó biết, ở cái hàng người này, sáng hai mươi tám Tết, không ai bỏ ra một hào cho một củ khoai lang.

Nó quay về chỗ viên gạch chữ L, ngồi xuống, ăn hết củ khoai, cả vỏ.

Lần trước, Lãm đã thấy mặt con bé này lúc chín giờ kém mười lăm. Cả đám đông xô vào nó. Có người túm tóc nó lôi ra giữa đường. Và chính Lãm, mười hai tuổi, mặt đỏ gay vì vừa phát hiện túi áo trống rỗng, đã gào lên: nó đó, con ăn cắp đó. Con bé khóc, lắc đầu, nói một câu mà bốn mươi hai năm sau Lãm vẫn còn nhớ giọng: tau không lấy, tau không lấy chi hết.

Sau này lớn lên, Lãm nghe người ta kể con bé ấy ở dưới đò, khúc sông Hương chỗ bến Thương Bạc, nhà vạn đò không có hộ khẩu trên bờ nên không có sổ mua hàng. Mạ nó ốm. Nó ra bán khoai trước cửa hàng mậu dịch vì chỗ đó đông người nhất phố.

Lãm đã ghét con bé ấy gần hết tuổi thơ. Lớn lên rồi thì quên. Đến tận đêm qua, ngồi gác ở quầy khách sạn, nó vẫn chưa nhớ lại.

Bây giờ nó nhìn con Lụt ngồi gặm móng tay dưới gốc bàng, và tự dặn mình: lần ni, giữ chặt cái túi. Không gào lên. Không xô ai.

— Hết chương 1 —