Mặc cả lần thứ nhất

Chương 1: Mặc cả lần thứ nhất

– Ba trăm năm, ông nhìn râu nó là biết. Tám mươi viên trung phẩm, tôi để cho ông vì ông mặt hiền.

Gã trùm mũ đặt củ sâm lên mặt sạp, ngay giữa rổ nấm linh chi và chồng lá tía hồn. Củ sâm đỏ thẫm như gan gà, dài hơn gang tay, rễ tơ xòe ra chín nhánh như râu ông lão. Đúng là ba trăm năm, có khi hơn. Ở chợ đêm Vân Thị, dưới vách Đá Ong, thứ này mà bày ra giữa ban ngày thì người ta xếp hàng từ đầu chợ tới cuối chợ, giá không dưới bốn trăm viên.

Ông Tần Phúc không đụng vào củ sâm. Ông cúi xuống, nheo mắt, ngửi.

– Mặt tôi hiền thật. – Ông nói. – Nhưng sâm của cậu thì không hiền lắm.

Đất bám ở kẽ rễ có màu đỏ gạch, lẫn những vụn trắng lóng lánh nhỏ như hạt muối. Ông Phúc bán thuốc ở chợ này hai mươi năm, ông biết thứ đất ấy. Vườn thuốc của Tịnh Thủy Tông trên núi Ngọc Khê bón bằng vỏ trai nghiền, cả vùng này chỉ có một chỗ ấy làm thế. Sâm mọc ở đó thì đất mang theo vụn ngọc trai. Ba ngày trước, người của Tịnh Thủy đã xuống chợ dán cáo thị: vườn thuốc mất trộm một củ huyết long sâm ba trăm năm, ai biết tin báo về, ai chứa chấp thì theo luật Tu Chân Minh, cả chợ đóng cửa ba tháng.

Ba tháng. Bây giờ là tháng Chạp. Cả chợ đêm Vân Thị có hơn hai trăm sạp, phần lớn là tán tu Luyện Khí tầng thấp và phàm nhân, sống bằng phiên chợ cuối năm. Ông Phúc nghĩ tới bà bán bánh đúc nóng đầu chợ, ông lão sửa túi trữ vật, con bé bán trâm ngọc mới góa chồng. Ông còn nghĩ tới một tin đồn nghe ở quán bánh đúc từ đầu tháng: Tịnh Thủy Tông đang làm đơn lên Tu Chân Minh, xin quyền quản chợ Vân Thị, thu thuế từng sạp. Người ta bảo chỉ cần chợ có một vết nhơ là đơn ấy được duyệt. Ông nghĩ tới con gái ông, con Sung, mười hai tuổi, đang ngồi sau sạp gói lá tía hồn, tai vểnh lên như tai mèo.

Gã trùm mũ gõ ngón tay lên mặt sạp.

– Ông không mua thì tôi sang sạp bên.

Sạp bên là sạp của Cầm Bá. Cầm Bá mua mọi thứ, không hỏi gì, cả chợ đều biết. Nếu củ sâm sang đó, sáng mai la bàn tìm vật của Tịnh Thủy sẽ chỉ thẳng vào sạp Cầm Bá, và chợ Vân Thị sẽ ăn Tết bằng cái cửa khóa.

Ông Phúc nhấc củ sâm lên, lật qua lật lại dưới ngọn đèn lồng, nói giọng chán chường của người bán thuốc hai mươi năm đã thấy đủ thứ hàng.

– Tám mươi thì không được. Râu nó gãy hai nhánh, cậu thấy không? Sâm gãy râu thì dược tính chảy ra ngoài như nước chảy qua cái rổ thủng. Mà đất này đỏ thế, chắc mọc chỗ đất nóng, mấy chục năm đầu thì mập, về sau thì xơ. Năm mươi.

– Ông nói đùa. Bảy mươi lăm.

– Tôi không đùa, tôi chưa đùa ai bao giờ. Con Sung, cha có hay đùa không?

– Cha đùa suốt. – Con Sung nói, không ngẩng đầu.

Gã trùm mũ bật cười, rồi kìm lại. Ông Phúc ghi nhận tiếng cười ấy. Tiếng cười của một cậu thanh niên, chưa tới hai mươi, chưa quen làm chuyện xấu. Ông ghi nhận thêm đôi giày dưới vạt áo choàng: giày vải xanh, đế khâu chỉ đôi, mũi bọc da. Thứ giày ấy ở chợ không ai bán, vì chẳng ai cần đôi giày bền tới mức đi mười năm không mòn. Chỉ các tông môn mới phát cho đệ tử thứ giày ấy.

Ông Phúc đặt củ sâm xuống, rót cho gã một chén trà gừng.

– Uống đi cho ấm. Đêm nay gió bấc. Cậu ở xa tới à?

– Xa.

– Xa mà đất trên rễ chưa khô. – Ông Phúc gật gù, như khen. – Cậu giữ hàng kỹ đấy. Năm lăm.

Họ mặc cả gần nửa canh giờ. Ông Phúc chê củ sâm đủ mười một tật. Gãy râu, sẹo cổ, nặng nước. Đỏ quá, rồi đỏ chưa đủ. Mùi hơi hắc, rồi mùi hơi nhạt. Củ cong, đầu củ nhiều đốt quá, đầu củ ít đốt quá. Và một tật ông bảo là tật vía, tức là củ sâm nhìn mặt ông không vui. Gã trùm mũ cãi lại từng câu, cãi vụng, lời nào cũng như học thuộc trong sách. Con Sung gói xong lá tía hồn, chống cằm ngồi nghe, thỉnh thoảng lắc đầu.

Cuối cùng họ chốt sáu mươi mốt viên trung phẩm.

Ông Phúc kéo cái hộp gỗ dưới gầm sạp ra, đếm. Sáu mươi viên linh thạch trung phẩm xanh lơ, ông xếp thành sáu chồng. Rồi ông thò tay vào ngăn kín trong cùng, lấy ra viên thứ sáu mươi mốt.

– Cha! – Con Sung kêu lên. – Viên đó!

– Im nào.

Viên ấy cũng là trung phẩm, cũng xanh lơ, chỉ khác là một góc bị mẻ, vết mẻ cong cong như mảnh trăng lưỡi liềm. Hai mươi năm trước, ngày đầu ông Phúc dọn sạp ở chợ Vân Thị, người khách đầu tiên mua một bó lá tía hồn và trả bằng viên đá ấy. Ông giữ nó làm đá mở hàng. Hai mươi năm, ông chưa tiêu nó lần nào. Cả chợ đều biết. Ba lần có đứa ăn trộm lấy mất, ba lần nó quay về, vì ở chợ này ai cầm phải viên đá mẻ trăng ấy cũng mang tới sạp ông Phúc, và ông Phúc chuộc lại bằng hai viên lành. Người ta gọi nó là đá biết đường về.

Gã trùm mũ không biết chuyện ấy. Gã gom sáu mươi mốt viên vào túi, đứng dậy, ngập ngừng một lúc như muốn nói gì, rồi đi thẳng vào bóng tối cuối chợ.

Con Sung nhìn cha mình, mắt tròn xoe.

– Cha mua đồ trộm.

– Cha mua. – Ông Phúc gói củ sâm vào một lớp lá chuối khô, buộc lạt. – Sáng mai cha mang đi nộp.

– Thế còn sáu mươi mốt viên?

Ông Phúc tắt bớt một ngọn đèn lồng, ngồi xuống chiếc ghế đẩu, bóp vai.

– Sáu mươi viên thì cha mất. Viên thứ sáu mươi mốt thì mai nó về.

— Hết chương 1 —