Nước lên tới bậc thứ ba

Chương 1: Nước lên tới bậc thứ ba

– Mạ đứng dưới đó. Mạ cầm cái đèn.

Ông Liêm nói vậy, tay chỉ xuống cái lỗ vuông giữa sàn gác. Dưới đó là nước. Nước sông Hoài tràn vào nhà từ chiều, đục ngầu màu đất, đã ngập tới bậc thứ ba của cầu thang gỗ, cuốn theo mấy chiếc dép nhựa, một quả bí, cái thau nhôm của nhà bên cạnh.

Huy cúi nhìn theo tay cha. Ánh đèn sạc trên gác hắt xuống mặt nước, vàng đục, rung rinh. Không có ai. Chỉ có cái cột lim đứng giữa nhà, nửa thân dưới chìm trong nước.

– Ba ngủ đi ba. – Huy nói. – Mai nước rút.

Ông Liêm không trả lời. Ông vẫn ngồi đó, hai tay ôm đầu gối, mắt nhìn xuống lỗ sàn như người ta nhìn xuống một cái giếng có ai đang gọi.

Căn nhà cổ trên phố Nguyễn Thái Học đã ở với họ Thái gần hai trăm năm. Nhà ống, mặt tiền hẹp, sâu hun hút, khung gỗ lim với gỗ mít, mái ngói âm dương phủ rêu. Trên tầng trệt có một cái lỗ vuông khoét giữa sàn gác, rộng chừng một sải tay, đậy bằng tấm ván. Người phố cổ gọi là lỗ ròng rọc. Mùa lũ, mở tấm ván ra, thả dây xuống, kéo hàng hoá, bao gạo, bàn ghế từ dưới lên gác cho khỏi ngập. Nhà nào ven sông cũng có một cái.

Và nhà nào ven sông cũng có một cái cột đánh dấu. Ở nhà họ Thái, đó là cây cột lim thứ hai tính từ cửa, đen bóng như sừng trâu. Trên thân cột, những vạch ngang khắc bằng dao, mỗi vạch có một con số bên cạnh. Năm chín mươi chín. Năm hai nghìn lẻ bảy. Năm hai nghìn lẻ chín. Năm chín mươi lăm. Mỗi trận lụt lớn, người nhà lại khắc thêm một vạch, như ghi tuổi cho một đứa con.

Vạch cao nhất nằm sát trần tầng trệt, chỉ cách sàn gác hơn một gang tay. Vạch ấy không ghi năm.

Hồi nhỏ, Huy hỏi cha vạch đó là năm nào. Cha nói là năm Thìn, sáu mươi tư, lụt lớn nhất trăm năm. Huy hỏi sao không ghi số. Cha nói quên. Rồi cha bỏ đi chỗ khác, và Huy biết đừng hỏi nữa.

Bà nội của Huy, tức mạ của ông Liêm, mất trong trận lụt ấy. Trên bàn thờ có ảnh bà, một tấm ảnh chụp ở tiệm, tóc vấn khăn nhung, mặt tròn, mắt cười. Giỗ bà vào ngày hai mươi hai tháng Chín âm lịch, ngày nước lên cao nhất năm ấy.

Ông Liêm năm nay bảy mươi hai tuổi. Năm ngoái, bác sĩ nói ông bắt đầu sa sút trí nhớ. Chuyện hôm qua ông quên, chuyện sáu mươi năm trước ông nhớ như in. Ông gọi Huy bằng tên của ông nội. Ông hỏi bé Bống, con gái Huy, có phải em gái ông không.

Ba đêm nay, từ khi nước vào nhà, ông không chịu nằm. Ông ngồi bên lỗ ròng rọc, nhìn xuống.

– Ba thấy bà nội hả ba? – Bống hỏi. Con bé tám tuổi, ngồi trên chiếu ôm con gấu bông, mắt mở thao láo vì không ngủ được trong tiếng nước.

– Ừ. – Ông Liêm nói, không quay lại. – Mạ ông mặc áo màu cốm. Mạ cầm cái đèn bão. Mạ nói chờ nước lên tới vạch thì mạ về.

Kiều, vợ Huy, kéo Bống vào lòng, lấy tay bịt tai con bé. Cô nhìn Huy, ánh mắt bảo anh làm gì đi. Huy không biết làm gì. Anh tắt đèn sạc cho cha đỡ nhìn.

Trong bóng tối, tiếng nước sông vỗ vào chân cột lim nghe róc rách, kiên nhẫn. Ngoài phố, đâu đó có tiếng mái chèo khua, tiếng người gọi nhau í ới, tiếng loa phường nhắc người dân không ra đường. Rồi mọi thứ im.

Gần hai giờ sáng, Huy giật mình thức dậy vì một thứ ánh sáng.

Ánh sáng vàng, chập chờn, từ dưới lỗ ròng rọc hắt lên trần gác. Không phải đèn sạc. Đèn sạc anh đã tắt. Thứ ánh sáng này lắc lư, như ngọn lửa trong một cái chụp kính.

Cha anh vẫn ngồi đó. Ông đã kéo tấm ván ra hết cỡ, ngả người xuống, một tay chống sàn, một tay thò xuống khoảng tối bên dưới như đang cố với lấy cái gì.

Huy bò tới. Anh nhìn xuống.

Ánh sáng không ở trong nhà. Nó hắt vào từ phía cửa sổ mặt tiền, từ ngoài đường, nơi bây giờ là một dòng sông. Nó dập dềnh trên mặt nước trong nhà, rồi chậm chậm trượt đi, mờ dần, rồi tắt.

– Mạ đi rồi. – Ông Liêm nói. Giọng ông nghe như một đứa trẻ. – Nước chưa tới vạch. Mạ đi rồi.

— Hết chương 1 —